IV GC 955/25

Sądy powszechne2026-02-19

Sygnatura

IV GC 955/25

Data orzeczenia

2026-02-19

Rodzaj

REASONS

Sędziowie

Maciej Skuczyński

Treść orzeczenia

sygn. akt IV GC 955/25 <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> co do całości wyroku z 30 stycznia 2026 roku 1. (...) sp. z o.o. pozwała I. R. o zapłatę 50 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22.11.2024 r. do dnia zapłaty oraz o zwrot kosztów procesu. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i o zwrot kosztów procesu. 2. Powódka oparła swoje roszczenie na fakcie, że strony przewidziały karę umowną w kwocie 50 000 zł za nienależyte wykonanie umowy w postaci naruszenia zakazu konkurencji, który pozwany naruszył. Pozwany zaprzeczył naruszeniu zakazu konkurencji, mając na uwadze, że świadczył usługi na rzecz kontrahenta powódki, lecz w innym zakresie niż w ramach świadczenia usług na rzecz powódki; podniósł zarzut nieważności postanowienia umownego w zakresie kary umownej ze względu na jego nieprecyzyjność i nieproporcjonalnie szeroki zakres, a także – ewentualnie – podniósł zarzut miarkowania kary umownej jako rażąco wygórowanej, który sprecyzował na rozprawie jako miarkowanie do 1000 zł. 3. Sąd zamknął rozprawę na posiedzeniu niejawnym po przeprowadzeniu rozprawy i umożliwieniu stronom zabrania głosu w piśmie procesowym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 224;art. 224 § 3)">art. 224 § 3 k.p.c.</a>). Było to celowe ze względu na sprawność postępowania i nastąpiło bez uszczerbku dla prawa stron do rzetelnego procesu. W ocenie Sądu celowe było dalsze ustosunkowanie się stron do zarzutu miarkowania i relewantnych dla niego okoliczności ujawnionych na rozprawie. Sąd zamknął rozprawę przed upływem miesiąca od dnia, w którym upłynął termin do zabrania głosu przez strony. I. Stan faktyczny 4. (...) sp. z o.o. jako zamawiający i I. R. jako partner zawarli 19.10.2020 r. umowę o współpracy partnerskiej, w której partner zobowiązał się do świadczenia na rzecz zamawiającego usług dotyczących wspierania realizacji projektów informatycznych, usług związanych z rozwojem i utrzymywaniem systemów informatycznych oraz prowadzenia dokumentacji technicznej. Załącznik nr 1 do umowy wskazuje szczegółowo zakres obowiązków partnera. Zakres obowiązków partnera zmieniono aneksami z 21.01.2021 r., z 10.05.2022 r. i z 6.07.2023 r. Usługi wykonywano w ramach działalności gospodarczych wykonywanych przez obie strony umowy. Umowę zawarto na czas nieokreślony. Data rozpoczęcia świadczenia usług to 2.11.2020 r. Każda ze stron może rozwiązać umowę z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Aneksem z 5.11.2020 r. zmieniono datę rozpoczęcia świadczenia usług na 13.11.2020 r. Partner zobowiązany jest w czasie trwania umowy powstrzymać się od działalności konkurencyjnej w stosunku do klienta zamawiającego, na rzecz którego wykonuje usługę. Zakaz konkurencji nie obowiązuje, jeśli z jego dochowania partner zwolniony zostanie przez klienta zamawiającego i zamawiającego. Za działalność konkurencyjną uważa się każdą działalność, której zakres pokrywa się w jakiejkolwiek części z zakresem przedmiotu działalności klienta zamawiającego, w szczególności podejmowanie działalności gospodarczej konkurencyjnej dla klienta na własny lub cudzy rachunek. Partner zobowiązany jest w czasie trwania umowy i w okresie 12 miesięcy od jej wygaśnięcia lub rozwiązania przez którąkolwiek ze stron nie świadczyć pośrednio i bezpośrednio usług dla klienta zamawiającego na podstawie jakiegokolwiek stosunku prawnego bez zgody zamawiającego. W przypadku naruszenia tego obowiązku zamawiający uprawniony będzie do obciążenia partnera karą umowną w kwocie 50 000 zł na podstawie noty obciążeniowej. Dopuszczalne jest dochodzenie przez zamawiającego od partnera odszkodowania przewyższającego kare umowną w przypadku poniesienia wyższej szkody niż kara umowna (§4.4 i § 4.5 umowy). Z tytułu świadczenia usług strony ustalają wynagrodzenie partnera w kwocie 60 zł netto + VAT za każdą pełną godzinę świadczenia usług zatwierdzoną przez zamawiającego lub klienta zamawiającego. Aneksem z 21.01.2021 r. zwiększono stawkę godzinową do 70 zł netto + VAT. Aneksem z 22.06.2021 r. zwiększono stawkę godzinową do 90 zł netto + VAT. Aneksem z 10.05.2022 r. zwiększono stawkę godzinową do 108 zł netto + VAT. Aneksem z 23.04.2024 r. zwiększono stawkę godzinową do 120 zł netto + VAT. Wszelkie zmiany i uzupełnienia umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. bezsporne, dowody: (...), umowa o współpracy (k. 10-14), umowa o zachowaniu poufności (k. 15-16), umowa powierzenia mienia (k. 16-17), dokumenty dot. przetwarzania danych osobowych (k. 17-18), aneksy do umowy (k. 19-38), zeznanie świadka Ł. P. (k. 134), zeznanie C. K. (k. 134), zeznanie I. R. (k. 134). 5. W umowie o zachowaniu poufności z 19.10.2020 r. (...) sp. z o.o. i I. R. wskazują, że (...) sp. z o.o. współpracuje z (...) sp. z o.o., wobec której I. R. będzie świadczyć usługi w imieniu (...) sp. z o.o. (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o. stale współpracowały w okresie świadczenia usług przez I. R.. (...) sp. z o.o. była głównym klientem (...) sp. z o.o., o czym wiedział I. R.. bezsporne, dowody: umowa o zachowaniu poufności (k. 15-16), zeznanie świadka Ł. P. (k. 134), zeznanie C. K. (k. 134), zeznanie I. R. (k. 134). 6. Oświadczeniem podpisanym elektronicznie 30.08.2024 r. (...) sp. z o.o. wypowiedziała I. R. powyższą umowę z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Umowa uległa rozwiązaniu 29.09.2024 r. bezsporne, dowody: oświadczenie (k. 39), zeznanie C. K. (k. 134), zeznanie I. R. (k. 134). 7. I. R. zawarł 21.10.2024 r. umowę z (...) sp. z o.o., na podstawie której świadczył usługi na rzecz (...) sp. z o.o. w imieniu (...) sp. z o.o. Z tytułu świadczonych usług otrzymał wynagrodzenie: 17 564,40 zł brutto z terminem płatności 13.12.2024 r., 8265,60 zł brutto z terminem płatności 14.02.2025 r. i 15 498 zł brutto z terminem płatności 3.01.2025 r. Stawka godzinowa wynosiła 105 zł netto. bezsporne, dowody: korespondencja (k. 41-56), oświadczenie (k. 83), faktury (k. 84-86), zeznanie I. R. (k. 134). 8. (...) sp. z o.o. wystawiła notę obciążeniową I. R. na kwotę 50 000 zł jako karę umowną za naruszenie zakazu konkurencji jak w §4.4. umowy jak powyżej. Termin płatności 20.11.2024 r. (...) sp. z o.o. wezwała I. R. do zapłaty tej kwoty w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pismem doręczonym 14.11.2024 r. bezsporne, dowody: nota obciążeniowa (k. 40), korespondencja (k. 41-56), zeznanie C. K. (k. 134), zeznanie I. R. (k. 134).. 9. (...) sp. z o.o. nie oświadczyła I. R. o nieobowiązywaniu kary umownej. Nie istniała umowa w tym zakresie ani tzw. „umowa dżentelmeńska”. dowody: zeznanie C. K. (k. 134), zeznanie I. R. (k. 134). 10. (...) sp. z o.o. nie brała udziału w konkursie na zakres prac na rzecz (...) sp. z o.o., do których przystąpił I. R. po rozwiązaniu umowy z (...) sp. z o.o. Zakres obowiązków I. R. w świadczeniu usług na rzecz (...) sp. z o.o. poprzez (...) sp. z o.o. nie pokrywał się ściśle z obowiązkami świadczonymi poprzez (...) sp. z o.o. dowody: umowa o współpracy (k. 10-14), aneksy do umowy (k. 19-38), korespondencja (k. 41-56), zeznanie C. K. (k. 134), zeznanie I. R. (k. 134). 11. I. R. wiedział, że narusza zakaz konkurencji z (...) sp. z o.o., kiedy zobowiązywał się do wykonania usług na rzecz (...) sp. z o.o. poprzez (...) sp. z o.o. Dodatkowo po rozmowie telefonicznej z C. K., który potwierdził tę okoliczność i konieczność zapłaty kary umownej, usługi te kontynuował. bezsporne, dowody: zeznanie C. K. (k. 134), zeznanie I. R. (k. 134). II. Ocena dowodów 12. Sąd oparł swoje ustalenia na dowodach wyżej wskazanych. Niemal wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia fakty były między stronami bezsporne. Strony różniły się co do ich percepcji. Dokumenty przedłożone w sprawie nie były kwestionowane przez strony ani co do swojej autentyczności, ani co do treści, mimo że strony wywodziły z nich odmienne skutki prawne. Stąd Sąd uznał je za w pełni wiarygodne, w szczególności co do literalnej treści umowy. Przesłuchane strony i świadek zeznawali wiarygodnie, dostarczając szczegółowych informacji co do faktów i własnego ich wyobrażenia. 13. Pozwany wskazywał najpierw, że umówił się ustnie z reprezentantem powódki, „dżentelmeńsko”, że nie będzie dochodziła kary umownej. W toku przesłuchania pozwany wyjaśnił, że to jego własna interpretacja spotkania w przeszłości, z którego zrozumiał, że C. K. będzie elastyczny względem pisemnych postanowień umowy. Nie było to skonkretyzowane oświadczenie woli co do obowiązywania postanowień o karze umownej, nie było to również jakkolwiek powiązane z obecnym sporem stron, stąd też Sąd nie podzielił wyobrażenia pozwanego jako istotnego dla sprawy. 14. Pozwany niekonsekwentnie w pismach i na rozprawie wypowiadał się na temat swojej świadomości naruszania zakazu konkurencji. Podczas przesłuchania uściślił, że wiedział, że narusza ten zakaz, ale miał nadzieję, że nie poniesie z tego tytułu konsekwencji. Otrzymał informację od rekrutera, że będzie wykonywał inny zakres obowiązków. Po otrzymaniu wezwania do zapłaty skontaktował się z C. K., który przekazał mu jednoznaczną informację co do naruszenia zakazu konkurencji i konieczności zapłaty kary umownej. Mimo to pozwany kontynuował działalność konkurencyjną. 15. C. K. jako reprezentant powódki zeznał, że (...) sp. z o.o. jest ich głównym klientem i w przypadku zlecenia im zadań lub wyznaczenia konkursu zgodnie z umową ramową powódka jest zobowiązana podjąć się zadania lub stanąć do konkursu pod rygorem kary umownej. C. K. nie wiedział, czy powódka była zainteresowana danym konkursem, ale pamiętał, że nie zapłaciła żadnej kary. Na wniosek pełnomocnika pozwanego przewodniczący zobowiązał powódkę do wypowiedzenia się w tym przedmiocie pod rygorem uznania, że powódka nie była zobowiązana do stanięcia w tym konkretnym konkursie, nie brała w nim udziału i nie była zobowiązana do zapłaty z tego tytułu kary. W odpowiedzi na zobowiązanie powódka wskazała, że mogła wykonać zakres prac z konkursu, ale niemożliwe jest zbadanie, czy brała w nim udział, bo upłynął rok, a ponadto dla powódki nie wszystkie zlecenia są opłacalne. W świetle tego wyjaśnienia i zeznań C. K. Sąd uznał, że powódka nie stanęła do konkursu, na podstawie którego wykonywał konkurencyjne usługi pozwany. 16. Co do zakresu obowiązków, Sąd po przesłuchaniu stron i przeanalizowaniu dokumentów (aneksowanych zakresów obowiązków pozwanego u powódki oraz oświadczenia przedłożonego przez pozwanego) uznał, że zakres obowiązków pozwanego u powódki oraz później u klienta powódki nie pokrywał się ściśle ze sobą. Były to obowiązki zasadniczo rozłączne wobec siebie i zorganizowane w ramach różnych stanowisk. Sąd jednocześnie ustalił na podstawie przesłuchania stron, że powódka była w stanie (potencjalnie) zapewnić wykonanie usług świadczonych przez pozwanego poprzez (...) sp. z o.o. we własnym zakresie. 17. Sąd pominął wniosek dowodowy z zeznań R. Ł.. Świadek został zawnioskowany na fakt braku możliwości negocjacji umowy stron w 2020 r. co do kary umownej. Ze względu na bezsporne zawarcie umowy o określonej treści dowód ten był nieistotny dla rozstrzygnięcia w sprawie. Co więcej, przesłuchany pozwany potwierdził, że nie próbował negocjować umowy w tym zakresie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c.</a>). 18. Sąd pominął złożony na rozprawie wniosek dowodowy pozwanego o zobowiązanie V. do poinformowania, czy zakres prac, które wykonał pozwany ze zlecenia G. pozostawał w konkurencyjnym związku z umową zawartą z L., czy było to badane, do jakich wniosków doszło, czy o tym został poinformowany pozwany. Jeśli uznano, że nie zachodzi związek konkurencyjny to z jakiego powodu. Wniosek ten był rażąco spóźniony względem wcześniejszych zobowiązań przewodniczącego do przedstawienia wszystkich twierdzeń i dowodów, a nie zaszły żadne nowe okoliczności uzasadniające zgłoszenie go w tym czasie. Ponadto stanowił on obejście przepisów postępowania dowodowego z zeznań świadków ze względu na zadawanie pytań takich jak przy przesłuchaniu osób oraz wymagania wytworzenia dokumentów zamiast przedłożenia gotowych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(12);art. 205(12) § 2)">art. 205 12 § 2 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 1;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235 2 § 1 pkt 1 i 5 k.p.c.</a>). III. Stan prawny 19. Powód wywodził swoje roszczenie z faktu, że pozwany poprzez nienależyte wykonanie umowy zobowiązania niepieniężnego w zakresie zakazu konkurencji po ustaniu okresu wykonywania usług zobowiązany był do zapłacenia określonej sumy 50 000 zł zastrzeżonej w umowie łączącej strony (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 483;art. 483 § 1)">art. 483 § 1 k.c.</a>). 20. Pozwany podniósł, że strony umownie (dżentelmeńsko) uchyliły obowiązywanie tego postanowienia umownego. Nie znalazło to potwierdzenia w ustalonym stanie faktycznym jak powyżej. Co więcej, dla zmian umowy strony przewidziały formę pisemną pod rygorem nieważności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 76)">art. 76 k.c.</a>). 21. Pozwany podniósł, że postanowienie umowne było nieważne jako naruszające zasady współżycia społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58 § 2 k.c.</a>). Względnie powództwo powinno podlegać oddaleniu jako naruszające zasady współżycia społecznego i tym samym niekorzystające z ochrony prawnej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>). Pozwany wywodził, że (1) zakaz konkurencji był określony zbyt ogólnie i znacząco ograniczał możliwości zarobkowania drugiej strony bez istotnej przyczyny, (2) tak sformułowana kara umowna prowadziła wyłącznie do nieuzasadnionego wzbogacenia się powódki z jednoczesnym brakiem naruszenia jej interesów, (3) umowa nie przewidywała żadnego ekwiwalentu dla pozwanego co do zakazu konkurencji. 22. Sąd nie podzielił poglądu co do nieważności postanowienia umownego w zakresie zakazu konkurencji i związanej z nim kary umownej. Zakaz konkurencji po ustaniu umowy był sformułowany jako zakaz świadczenia pośrednio i bezpośrednio usług dla klientów powoda, na podstawie jakiegokolwiek stosunku prawnego, bez zgody powódki. Zakres przedmiotowy zakazu jest rzeczywiście bardzo szeroki, lecz jednocześnie zakres podmiotowy (klienci powódki) jest określony bardzo wąsko, w szczególności, że w realiach sprawy (...) sp. z o.o. była głównym klientem powódki w czasie świadczenia usług przez pozwanego. W tym świetle postanowienie umowne należy oceniać całościowo – nie wyłącznie przez szerokie sformułowanie zakresu przedmiotowego. Pozwany, świadcząc przez kilka lat usługi na rzecz klientów powódki, wchodzi w posiadanie umiejętności i informacji ściśle powiązanych z działalnością powódki i z jej zdolnością do świadczenia usług. Powódka w swoim własnym interesie zapewnia mu możliwości rozwoju w tym zakresie, know-how oraz narzędzia. Innymi słowy, tworzy realną konkurencję dla siebie na wypadek zakończenia współpracy, która potencjalnie może wypierać ją z rynku. Naturalnie w interesie powódki jest wobec tego zabezpieczenie swojej pozycji na rynku przez zakaz konkurencji po rozwiązaniu umowy. Nie jest zatem tak, jak twierdzi pozwany, że powódka tworzy mechanizm nieuzasadnionego wzbogacania siebie kosztem byłych kontrahentów. Oczywiście zakaz konkurencji nie może być rażąco nieproporcjonalny. W tym wypadku tak jednak nie było. Okres 12 miesięcy nie był nadmierny, a szeroki zakres przedmiotowy zakazu (wszelkie usługi) był kompensowany przez wąski zakres podmiotowy (klienci powódki). Pozwany nie był zatem pozbawiony możliwości zarobkowania w zakresie swoich umiejętności, gdyż mógł współpracować ze wszystkimi innymi podmiotami na rynku. Dla pozwanego w świetle dotychczasowego doświadczenia zawodowego dogodnym było świadczenie usług na rzecz tych samych podmiotów, co w ramach współpracy z powódką, lecz godziło to w jej istotne interesy, czemu postanowienia umowne o zakazie konkurencji miały przeciwdziałać. Interesy te nie były ściśle skonkretyzowane (np. uszczuplenie potencjału działalności powódki w określonym zakresie), lecz było to zrozumiałe ze względu na konieczność objęcia wielości sytuacji hipotetycznych i ich niepewnego wpływu na działalność spółki. Sąd nie podzielił zatem poglądu pozwanego, aby postanowienia umowne były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub służyły wyłącznie wzbogaceniu się powódki. Były one zgodne z zasadą swobody umów, a ich treść i cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 1 k.c.</a>). 23. Co do ekwiwalentu za zakaz konkurencji, o ile taki faktycznie jest przewidziany w reżimie prawnym pracowniczym (umowy o pracę), o tyle nie ma on zastosowania w umowach o świadczenie usług między przedsiębiorcami. Brak takiego ekwiwalentu hipotetycznie może prowadzić do rażącej dysproporcji świadczeń stron, lecz należy oceniać go każdorazowo i w odniesieniu do całokształtu stosunku umownego. Nie jest tak, że każdemu uprawnieniu jednej strony z umowy powinno przysługiwać powiązane z nim świadczenie drugiej strony. Umowy są skonstruowane w ten sposób, że całość interesów jednej strony znajduje swój odpowiednik w interesach drugiej. Innymi słowy, pozwany otrzymywał w toku obowiązywania umowy wynagrodzenie za świadczenie usług i to wynagrodzenie pokrywało nie tylko bezpośrednio samo świadczenie usług, lecz także inne niedogodności z umowy (np. obowiązek zachowania poufności, dbania o sprzęt, dyspozycyjność i w szczególności zakaz konkurencji w trakcie i po obowiązywaniu umowy). 24. Tym samym postanowienie umowne było ważne i skuteczne i Sąd ustalił, że pozwany naruszył tak określony zakaz konkurencji. Konieczne w tym wypadku było rozstrzygnięcie zarzutu pozwanego co do miarkowania kary umownej do 1000 zł ze względu na to, że kara umowna jest rażąco wygórowana (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 § 2 k.c.</a>). Sąd na podstawie twierdzeń stron i przeprowadzonego materiału dowodowego ustalił okoliczności uzasadniające przyjęcie rażącego wygórowania oraz przemawiające przeciwko temu. 25. Za przyjęciem rażącego wygórowania kary umownej w kwocie 50 000 zł przemawiało: (1) wynagrodzenie otrzymywane przez pozwanego w ramach współpracy z powódką, które było pierwotnie ustalone w kwocie 60 zł netto + VAT za każdą pełną godzinę świadczenia usług zatwierdzoną przez zamawiającego lub klienta zamawiającego. Aneksem z 21.01.2021 r. zwiększono stawkę godzinową do 70 zł netto + VAT. Aneksem z 22.06.2021 r. zwiększono stawkę godzinową do 90 zł netto + VAT. Aneksem z 10.05.2022 r. zwiększono stawkę godzinową do 108 zł netto + VAT. Aneksem z 23.04.2024 r. zwiększono stawkę godzinową do 120 zł netto + VAT. Za rażącym wygórowaniem przemawiało również (2) wynagrodzenie, które pozwany uzyskał przez naruszenie zakazu konkurencji, tj. 105 zł netto za godzinę świadczenia usług: 17 564,40 zł brutto z terminem płatności 13.12.2024 r., 8265,60 zł brutto z terminem płatności 14.02.2025 r. i 15 498 zł brutto z terminem płatności 3.01.2025 r. Wobec takiego przychodu (nie dochodu) pozwanego w obu przypadkach byłoby rażące obciążenie go karą umowną 50 000 zł tak, jakby jego dotychczasowa praca nie miała żadnego znaczenia i nie miałaby zapewnić mu żadnego dochodu. Co więcej, (3) Sąd ustalił, że konkretny zakres prac w danym czasie, którego podjął się pozwany, nie był przedmiotem rywalizacji z powódką, tj. powódka nie stawała do tego konkursu i nie próbowała podjąć się tego zlecenia, co również miało znaczenie w kontekście miarkowania kary. 26. Z drugiej strony natomiast za brakiem rażącego wygórowania kary przemawiała strona podmiotowa czynu pozwanego i istotność klienta dla powódki, wobec którego pozwany naruszał zakaz konkurencji. Pozwany krótko po zakończeniu współpracy z powódką zawarł umowę z (...) sp. z o.o., w ramach której wiedział, że będzie wykonywał usługi na rzecz (...) sp. z o.o. Wiedział, że narusza w ten sposób zakaz konkurencji określony w umowie i nie zadbał o porozumienie się z powódką i uzyskanie jej zgody jak w umowie (1). Co więcej, kiedy już powódka dowiedziała się o zakazie konkurencji, pozwany w rozmowie telefonicznej dowiedział się jednoznacznie, że narusza ten zakaz i będzie obciążony karą. Pozwanemu nie przeszkodziło to w dalszym świadczeniu usług konkurencyjnych przez kolejne miesiące (2). (...) sp. z o.o. nie była też niewiele znaczącym klientem powódki. Przeciwnie, jak wynika z przesłuchania stron był to główny klient powódki, co do czego pełną świadomość miał pozwany, wykonując na jego rzecz liczne usługi w trakcie obowiązywania jego umowy z powódką. 27. Sąd zważył powyższe okoliczności oraz całokształt okoliczności sprawy i doszedł do przekonania, że kara umowna 50 000 zł jest rażąco wygórowana i granicą tej rażącości jest kwota 20 000 zł. Naturalnie w tym kontekście mogą pojawić się pytania: dlaczego akurat 20 000 zł; czy są precyzyjne mierniki, które pozwalają wyliczyć tę kwotę; dlaczego nie 40 000 zł, 20 500 zł lub 1000 zł? Stwierdzenie rażącości w określonej kwocie podlega jednak badaniu w świetle zwrotów niedookreślonych, których pojęcie Sąd wyrabia sobie na kanwie danej sprawy, w oparciu o aksjologię konstytucyjną oraz cele i funkcje kary umownej zarówno jako abstrakcyjnej instytucji, jak i konkretnego postanowienia umownego. Wyżej przedstawione okoliczności doprowadziły Sąd do przekonania, że 20 000 zł jest granicą rażącej kary. Kwota ta dostatecznie zabezpiecza interesy powódki w zakresie potencjalnej szkody, a jednocześnie nie powoduje jej nieuzasadnionego wzbogacenia względem ich naruszenia. Funkcja penalna kary umownej jest przy tym spełniona w dostatecznym stopniu, a jednocześnie nie powoduje obiektywnie pognębienia pozwanego i jego ruiny finansowej. Stąd też Sąd zasądził w wyroku kwotę 20 000 zł na rzecz powódki. 28. Termin spełnienia świadczenia z kary umownej nie był oznaczony ani nie wynikał z właściwości zobowiązania, wobec czego świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>). Powódka wykazała wezwanie pozwanego do spełnienia świadczenia w terminie odpowiadającym roszczeniom pozwu, co nie było kwestionowane. Pozwany zatem pozostawał w opóźnieniu po upływie terminu płatności i powódce z tego tytułu były należne odsetki ustawowe za opóźnienie od 22.11.2022 r. (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a>). Późniejsze miarkowanie kary umownej nie miało wpływu na wymagalność roszczenia, gdyż kwota świadczenia była już ustalona w chwili wezwania, a późniejsze miarkowanie jedynie je pomniejszało. Koszty procesu 29. Powód poniósł koszty procesu w wysokości 6117 zł, na które złożyła się opłata od pozwu 2500 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i 3600 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie. Pozwana poniosła koszty procesu w wysokości 3617 zł, na które złożyła się opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł i 3600 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie. 30. Sąd zasądził roszczenie powoda częściowo – w 40%. W związku z tym należało stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów procesu między stronami (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>). Po odpowiednim zestawieniu wskazanych wyżej kosztów Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 276,60 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 § 1 1 k.p.c.</a>). Brak było podstaw do odstąpienia od ogólnej zasady ponoszenia kosztów według wyniku procesu. W szczególności stronom znane były okoliczności uzasadniające fakt rażącego wygórowania kary umownej, a za odmiennym rozłożeniem kosztów nie przemawiają zasady słuszności, nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek ani żadna ze stron nie postępowała w sposób niesumienny lub oczywiście niewłaściwy. ASR Maciej Skuczyński Zarządzenia: 1. odnotować, w tym w kontrolce terminowego sporządzania uzasadnień orzeczeń; 2. pełnomocnikowi powódki (portal): doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem; 3. pełnomocnika pozwanego (portal): wezwać do uzupełnienia braków wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku poprzez uiszczenie i przedłożenie dowodu uiszczenia opłaty 100 zł, gdyż do wniosku nie załączono dowodu zapłaty i sąd nie ma o niej wiedzy z urzędu, w terminie tygodnia od doręczenia pod rygorem odrzucenia wniosku; 4. wyrok z uzasadnieniem (łącznie jako jedna publikacja) proszę opublikować na portalu orzeczeń zgodnie z załączoną kartą kwalifikacyjną; 5. przedłożyć za miesiąc lub z pismem. 19.02.2026 r. ASR Maciej Skuczyński </div>