II SA/Op 132/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M., R. Z., H. B., K. B., J. B., B. S., M. S., M. P., T. B., W. O., J. O., K. B., A. S., K. S., P. K., K. K., C. D., S. C., J. C., J. H., A. H., L. K., W. K., K. D., M. S., J. S., J. A., E. A., K. P., M.S., O. J., M. J., I. J., W. J., H. S., W. C., K. S., W.D., T. D., W. P. i R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 lutego 2022 r., nr SKO.40.2658.2019.gr w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości postanawia odrzucić skargę J. B. UZASADNIENIE Działający w imieniu B. M., R. Z., H. B., K B., J. B., B. S., M. S., M. P., T. B., W. O., J. O., K. B., A. S., K. S., P. K., K. K., C. D., S. C., J. C. J. H., A. H., L. K., W. K., K. D., M.S., J. S., J. A., E. A., K. P., M. S., O. J., M. J., I. J., W. J., H. S., W. C., K. S., W. D., T. D., W. P. i R. R. (dalej zwanych: "skarżącymi") - adwokat T. Z., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia z dnia 4 lutego 2022 r., nr SKO.40.2658.2019.gr, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], stanowiącej własność S. z siedzibą w B. Powyższa skarga została wniesiona do tut. Sądu za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, w formie przesyłki pocztowej w dniu 23 marca 2022 r. (data stempla na kopercie, por. k-10 akt sądowych) Na skutek wykonania zarządzenia z dnia 26 kwietnia 2022 r. Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, zobowiązano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi przez: - wskazanie numeru PESEL skarżących; - złożenie do sprawy oryginału pełnomocnictwa procesowego lub jego wierzytelnego odpisu, obejmującego upoważnienie do działania w imieniu skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi; Wezwano także pełnomocnika skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, określonego stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535). Opisane wezwania zawierały pouczenia, że niezastosowanie się do ich treści w wyznaczonym przez Sąd terminie, spowoduje odrzucenie skargi. Zostały one doręczone skutecznie pełnomocnikowi skarżących w dniu 13 maja 2022 r., do rąk pełnomocnikowi pocztowego K. Z, co potwierdza pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy (por. k-32 akt). W odpowiedzi na powyższe, pełnomocnik skarżących w piśmie dnia 19 maja 2022 r. oświadczył, że skarżący J. B. zmarł, a kwestie spadkowe nie zostały do chwili obecnej załatwione. Odnośnie do daty śmierci skarżącego J. B., Sąd powziął informację, że skarżący ten zmarł w dniu 25 października 2021 r. (por. pismo Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. z dnia 1 czerwca 2022 r., k-46 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę J. B. należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.) - zwanej dalej jako: "p.p.s.a." Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Uwzględniając powyższe przepisy prawa, Sąd stwierdził, że skarga J. B. podlega odrzuceniu, ponieważ w dniu wnoszenia skargi, tj. 23 marca 2022 r. skarżący J. B. nie posiadał zdolności sądowej, albowiem zmarł w dniu 25 października 2021 r., a więc przed wniesieniem skargi. Posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest bowiem niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Brak zdolności sądowej uniemożliwia podjęcie bądź kontynuowanie postępowania sądowadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zwanego dalej: "NSA", z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I OSK 987/20, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego powodu rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest ustalić, czy podmiot postępowania ma zdolność sądową oraz czy nie doszło do następstwa prawnego, które obligowałoby sąd do zapewnienia temu podmiotowi udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2035/15, LEX nr 2271784). Podstawę prawną określającą podmioty postępowania sądowoadministracyjnego stanowi art. 32 p.p.s.a., zgodnie z którym w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Według art. 25 § 1 p.p.s.a., osoba fizyczna i osoba prawna mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). W rozumieniu powołanego art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądowa to zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, czyli zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Zdolność tę, zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego mają osoby fizyczne, zaś osobą fizyczną jest człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci. W sytuacji gdy osoba fizyczna umrze przed wszczęciem postępowania sądowego, to nie może ono zostać wszczęte z powodu braku strony. Brak zdolności sądowej strony, ujawniony w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego lub nawet po jej wniesieniu, stanowi podstawę do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. (por. przykładowo postanowienie NSA z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 870/22, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że po stronie skarżącego J. B. występuje brak zdolności sądowej i ma on charakter pierwotny (tj. zachodzi już w chwili wszczęcia procesu sądowego), co oznacza, że wniesienie skargi w jego imieniu przez nieumocowany do tego podmiot, nie może wywrzeć zamierzonego skutku w postaci skutecznego uruchomienia postępowania przed sądem administracyjnym przez skarżącego. Sytuacji tej nie zmieniłby nawet fakt udzielenia pełnomocnikowi pełnomocnictwa przed wniesieniem skargi, bowiem w świetle art. 43 p.p.s.a., w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa i to bez względu na rodzaj oraz zakres umocowania. Przedstawionego poglądu o zaistnieniu przesłanek do odrzucenia skargi, nie zmienia także fakt, że w sprawie nie ustalono jeszcze spadkobierców po zmarłym J. B., co Sąd ustalił na podstawie oświadczenia pełnomocnika skarżących. W konsekwencji nie można twierdzić, że prawo do wniesienia skargi mogą przejąć spadkobiercy J. B. Ewentualni, przyszli spadkobiercy nie mogą bowiem twierdzić, że mają indywidualny i własny charakter prawny do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, skoro obecnie nie wiadomo, kto i w jakim zakresie wejdzie w prawa następców prawnych skarżącego. Na uprawnieniu tym będzie można opierać swoje prawa i obowiązki, gdy zaistnieją już okoliczności czyniące z nich spadkobierców, tj. postanowienie stwierdzające nabycie spadku. W obecnej sytuacji nie istnieje natomiast podstawa prawna, która potencjalnym spadkobiercom nadaje legitymację do kwestionowania decyzji organu. Zgodnie bowiem z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Interes prawny polega na możliwości wywiedzenia swoich racji, praw lub obowiązków w danym postępowaniu w oparciu o daną normę prawną. To przepis prawa wskazuje zatem, czy dana osoba z uwagi na treść zawartej w nim normy prawnej może wnieść skargę w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mogą to być przepisy prawa materialnego, ustrojowego czy procesowego z dowolnej gałęzi prawa. Musi istnieć związek pomiędzy prawami i obowiązkami danej osoby mającymi podstawę w przepisach prawa a aktem lub czynnością organu podejmowanymi w ramach określonego ze względu na przedmiot postępowania (tak: w postanowieniu NSA z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1619/22). Z podanych względów, skargę J. B. należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.