III SA/Po 1270/21

SENTENCJA Dnia 7 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 roku przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Regionalnego w [...] na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2011 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia stawki opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały UZASADNIENIE III SA/Po 1270/21 Uzasadnienie. Rada Gminy Suchy Las wydała dnia 15 grudnia 2011r. uchwałę nr XV/133/11 w sprawie ustalenia stawki opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina Suchy Las. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 16 ust. 4 i 5 pkt 1 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r. nr 5 poz. 13, dalej ustawa o transporcie zbiorowym lub ustawa). Prokurator Regionalny w Poznaniu zaskarżył powyższą uchwałę w całości. Zaskarżonej uchwale zarzucono istotne naruszenie art. 16 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i wprowadzenie stawek w postaci jednej stawki opłat dla wszystkich przewoźników za korzystanie z przystanków komunikacyjnych a więc zastosowanie stawek o dyskryminującym charakterze wbrew treści art. 16 ust. 4 ustawy o transporcie publicznym , który pozwala na pobieranie opłat za korzystanie przez operatorów i przewoźników z przystanków komunikacyjnych , których właścicielem lub zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego z u Zdaniem Prokuratora zaskarżona uchwała nie zawiera uzasadnienia tak więc nie sposób ustalić jakimi motywami kierowała się Rada przy podejmowaniu uchwały o zastosowaniu jednolitej, maksymalnej stawki dla wszystkich przewoźników. Nie sposób więc ustalić, jakie okoliczności zadecydowały o przyjęciu jednolitej stawki, czy i jakie analizy przeprowadzono w tym przedmiocie przed podjęciem uchwały a także czy podjęta uchwała zapewni traktowanie wszystkich przewoźników w sposób równorzędny. kwestii tej nie rozstrzyga również protokół z posiedzenia Komisji Finansowo- Budżetowej Rady Gminy Suchy Las . Zdaniem Prokuratora w sytuacji, gdy wielkość kosztów utrzymania przystanków jest uzależniona m.in. od wielkości pojazdów, które się na nich zatrzymują, opłata winna być określona w wysokości proporcjonalnej do wielkości samochodów, jakie zatrzymują się na przystanku. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Suchy Las wniosła o jej oddalenie . W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, że praktyczne stosowanie konstytucyjnej zasady równości znajdującej swoje odbicie w niedyskryminującym charakterze opłat za korzystanie z samorządowych przystanków lub dworców powinno się przejawiać w ustalaniu przez prawotwórcze jednostki samorządu terytorialnego stawek równych , nieróżnicujących w żaden sposób podmiotów korzystających z tych obiektów. Nadto pobierający opłaty nie ma wiedzy jakimi pojazdami dysponuje przewoźnik a dodatkowo nieuzasadniony jest zarzut, że większe pojazdy przyczyniają się do większych kosztów utrzymania przystanków bowiem o ile te ostatnie wykonane i zaprojektowane są prawidłowo toteż odporne są na większy nacisk osi wywołany przez te pojazdy. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. pełnomocnik Gminy wniósł o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz w formie załącznika do protokołu rozprawy przedstawił swoje stanowisko w sprawie. W swoim wystąpieniu pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi i uzasadniając swoje stanowisko twierdził , że w chwili obecnej niesposób uznać, że równa stawka opłat jest dyskryminująca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Rada Gminy Suchy Las uchwaliła zaskarżony akt realizując swoje upoważnienie ustawowe z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. dz. U. 2021.1372). Jako podstawę prawną wskazano przepis art. 16 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2011r. nr 5 poz. 13). Zgodnie z tym przepisem prawa materialnego za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, mogą być pobierane opłaty. Stawka opłaty jest ustalana w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem niedyskryminujących zasad. Zgodnie z art. 16 ust. 15 pkt 1 stawka opłaty, o której mowa w ust. 4, nie może być wyższa niż: 0,05 zł za jedno zatrzymanie środka transportu na przystanku komunikacyjnym. Zaskarżona uchwała nie zawierała uzasadnienia. Nie sposób więc zbadać czy podejmując zaskarżoną uchwałę istotnie naruszono prawo. Ustawodawca upoważnił jednostki samorządu terytorialnego w uprawnienie do ustalania wysokości opłat za zatrzymywanie się na należących do tych jednostek przystankach wiążąc jednocześnie to uprawnienie z obowiązkiem uwzględniania niedyskryminujących zasad. Rację ma Prokurator powołując się na wyroki NSA, że pojęcie " niedyskryminujące zasady" nie zostało wyjaśnione przez ustawodawcę w powoływanej tu ustawie niemniej zgodzić się należy z powołanym przez skarżącego Prokuratora orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, że dyskryminacja to nierówne traktowanie, prawnie nieusprawiedliwione i nieuzasadnione obiektywnymi przyczynami. Odnosząc powyższe do publicznego transportu zbiorowego w pełni należy zaakceptować pogląd według którego niedyskryminujące zasady przy ustalaniu stawek opłat dla wszystkich operatorów i przewoźników muszą uwzględniać zapewnienie traktowania wszystkich przewoźników w sposób równorzędny poprzez wyeliminowanie lub ograniczenie konkurencji wśród przewoźników wykonujących usługi przewozu. W sytuacji, gdy zaskarżona uchwała nie posiada uzasadnienia nie jest wiadomym czy i jak Rada rozumie pojęcie "niedyskryminacyjne zasady" i czy zrealizowała obowiązek ich uwzględnienia w przedmiotowej uchwale. Załączony przez skarżącego Prokuratora protokół z sesji również powyższej kwestii nie wyjaśnia. Sąd zauważa, że dla oceny motywów działania organu nie może być wystarczającym sama treść uchwały, z której nie wynikają racje, którymi kierował się organ podejmujący rozstrzygniecie skierowane do adresatów pozostających na zewnątrz administracji i dotyczące ich sytuacji prawnej. Tak więc uzasadnienie uchwały pozwala wykluczyć arbitralność organu, a zarazem umożliwia poznanie motywów, jakie stoją za przyjęciem określonych rozwiązań. Zatem brak uzasadnienia uchwały uniemożliwia poznanie motywów, jakimi kierowała się Rada Gminy Suchy Las, ustalając dla wszystkich przewoźników jednakową wysokość stawki opłaty przystankowej tj., w kwocie 0,05 zł. Co prawda próbę uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ podjął w odpowiedzi na skargę. Nie jest to jednak wystarczające i nie może zastępować, czy uzupełniać brak uzasadnienia zaskarżonej uchwały. (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 lipca 2019r., II SA/Rz 453/19). Brak uzasadnienia uchwały wywołuje skutek, który w konkretnej sytuacji może uzasadniać stwierdzenie nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej podjęcia. Analiza zawartych w aktach sprawy dokumentów także nie prowadzi do wniosku, aby przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały kierowano się kryterium uwzględnienia niedyskryminujących zasad . Tak więc nie ma żadnych informacji czy podejmując uchwałę Rada rozważyła i zastosowała art. 16 ust. 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Innymi słowy, brak jest jakiejkolwiek analizy wskazującej, że zastosowanie jednolitej stawki w przypadku wszystkich przewoźników operujących na terenie Gminy Suchy Las będzie zgodne z niedyskryminującymi zasadami. Powody uchwalenia stawki w takiej, a nie innej jej wysokości, powinny znaleźć odzwierciedlenie w jednoznacznym stanowisku Rady Gminy Suchy Las, czego w rozpatrywanej sprawie zabrakło. W konsekwencji, należało przyznać rację Prokuratorowi, że za niezgodny z prawem uznać należy wydany na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy o publicznym transporcie drogowym akt prawa miejscowego, co do którego nie sposób ustalić, czy wydający go organ kierował się przesłankami przewidzianymi w ustawie stanowiącej podstawę prawną do jego wydania, a więc, czy stanowi on prawidłowy akt wykonawczy do tej ustawy, zgodny z jej celami i szczegółowiający zawarte w niej regulacje. Podejmując zaskarżoną uchwałę, nie powołano się na żadne argumenty związane z kryterium niedyskryminacji, które byłyby analizowane i rozważane przez radnych głosujących nad zaskarżoną uchwałą. Należało zatem uznać, że z powodu braku powołania się na przesłanki ustawy stanowiącej podstawę do podjęcia zaskarżonej uchwały, nie jest możliwe przyjęcie, że zaskarżoną uchwałę podjęto zgodnie z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 16 ust. 4 ustawy o publicznym transporcie drogowym. Mając przytoczone argumenty na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (t.j. Dz. U. 2019.2325) orzekł jak w sentencji wyroku.