II GSK 2057/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K.M. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1211/20 w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 lipca 2020 r. nr SKO.K/41.3/314/2020/7109/EŚ w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1211/20, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę K. M. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 lipca 2020 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną. Natomiast pismem z dnia 29 września 2022 r. wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta Ruda Śląska z dnia 7 maja 2020 r. (organ I instancji). Według skarżącego wykonanie ww. decyzji spowoduje, że dalsza kontrola sądowoadministarcyjna zaskarżonej decyzji stanie się zbędna. Poddając się badaniu lekarskiemu, do którego zobowiązuje decyzja organu I instancji, skarżący nie będzie miał już żadnego interesu w tym, aby kontynuowane było postępowanie przed Sądem II instancji. Ponadto skarżący wskazał, że w celu wymuszenia wykonania swojej decyzji (pomimo toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego) organ administracji publicznej wydał 5 września 2022 r. decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy z powodu niepoddania się badaniom lekarskim. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Udzielenie w drodze wyjątku ochrony tymczasowej, jaką stanowi instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, uzależnione jest od wystąpienia przesłanek przemawiających za koniecznością wstrzymania wykonania aktu. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, których wystąpienie warunkuje możliwość wydania orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co powoduje związanie Sądu tymi granicami. Niemniej jednak użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 856/13). Ocena tych przesłanek jest więc pozostawiona każdorazowo Sądowi. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową i niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Niemniej jednak zauważyć należy, że wstrzymanie wykonania aktu nie jest obligatoryjne, zatem na stronie, która domaga się przyznania ochrony tymczasowej spoczywa obowiązek wskazania we wniosku okoliczności uzasadniających zaistnienie ustawowych przesłanek. Skarżący we wniosku nie wskazał, w jaki sposób decyzja w razie jej wykonania mogłaby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Żadna z ustawowych przesłanek mogących uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w rozpatrywanej sprawie nie została przez skarżącego wskazana, a tym bardziej uprawdopodobniona. Według skarżącego wykonanie decyzji, o której wstrzymanie wykonania wnosi spowoduje, że dalsza kontrola sądowoadministarcyjna zaskarżonej decyzji stanie się zbędna. Poddając się badaniu lekarskiemu, do którego zobowiązuje decyzja organu I instancji, skarżący nie będzie miał już żadnego interesu w tym, aby kontynuowane było postępowanie przed Sądem II instancji. Dodatkowo skarżący wskazał, że organ administracji publicznej wydał 5 września 2022 r. decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy z powodu niepoddania się badaniom lekarskim. Powyższe twierdzenia, nie uzasadniają przyznania w obecnym stadium postępowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji, z którą nie zgadza się skarżący kasacyjnie kwestionując rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Uzasadnienia wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie stanowi powołana okoliczność, że w przypadku wykonania tej decyzji prowadzenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie stanie się bezprzedmiotowe. Należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została właśnie do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Celem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie kontrola stanu zdrowia skarżącego pod kątem ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego prowadzenia pojazdów. Nałożony na skarżącego obowiązek – poddania się badaniom lekarskim – ma na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w związku z zaistnieniem przypadku nasuwającego zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Wykonanie tego obowiązku nie skutkuje bezpośrednio utratą uprawnień do prowadzenia pojazdów (nie jest to decyzja pozbawiająca tych uprawnień), a jedynie powoduje konieczność poddania się określonemu badaniu. Dokonanie tej czynności nie jest jednak przymusowe, co oznacza, że skarżący może nie zgłosić się na przedmiotowe badanie. Konsekwencją tego zaniechania ze strony skarżącego będzie jedynie czasowe uniemożliwienie mu uczestnictwa w ruchu drogowym w roli kierującego pojazdem (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 400/17). Niepoddanie się przez stronę badaniom lekarskim o których mowa w zaskarżonej przez nią decyzji, skutkowało wydaniem decyzji o cofnięciu jej uprawnienia do kierowania pojazdami. Należy jednak wskazać, że to nie tyle decyzja o skierowaniu jej na badanie, lecz zachowanie samej strony spowodowała taki właśnie skutek. Samo wydanie decyzji o skierowaniu jej na badania nie przesądza o cofnięciu stronie powyższych uprawnień, nie jest bowiem jednoznaczne ze stwierdzeniem, iż stan jej zdrowia uniemożliwia prowadzenie pojazdów. Nie można uznać, że samo poddanie się opisanym w zaskarżonej decyzji badaniom stanowi trudny do odwrócenia skutek, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim okresie czasu lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 12/04). W niniejszym zaś przypadku wykonanie kwestionowanej przez skarżącego decyzji – w przypadku uchylenia tego aktu – będzie powodowało, że przedmiotowe badanie zostanie przeprowadzone w wyniku wydania wadliwego orzeczenia. Nie pozbawia zatem strony faktycznej możliwości przywrócenia stanu z przed daty ewentualnego wydania decyzji ostatecznej o cofnięciu jej uprawnienia do kierowania pojazdami z powodu niekorzystnego dla niej wyniku przeprowadzonych badań. W tym przypadku strona może bowiem skorzystać z możliwości wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji wydanej na skutek decyzji o skierowaniu jej na badania lekarskie z uwagi na uchylenie tej ostatniej. Nie jest pozbawiona zatem możliwości skutecznego wyeliminowania wadliwej decyzji o cofnięciu prawa jazdy (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2980/12). Stanowisko w kwestii braku podstaw do wstrzymania wykonania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie związane z potwierdzeniem braku przeciwwskazań do uczestnictwa w ruchu drogowym, z uwagi na brak związania przesłanek ustawowych w związku jej wykonalnością, jest szeroko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazuje się, że poddanie się badaniu psychologicznemu nie pociąga za sobą jakichkolwiek trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem nie powoduje ani istotnej, ani trwałej zmiany rzeczywistości (por. postanowienia NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 8/17). Wykonanie tej decyzji, czyli sam fakt poddania się badaniom lekarskim, nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (postanowienie NSA z dnia: 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OZ 771/16; 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 85/15). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta Ruda Śląska z dnia 7 maja 2020 r. i na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.