II FSK 1530/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J. S. i M. B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. S. i M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1005/07 w sprawie ze skarg J. S. i M. B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonych decyzji. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1005/07 – doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 22 kwietnia 2004 r. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi J. S. i M. B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 lipca 2007 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Wyrok powyższy został zaskarżony w dniu 21 maja 2008 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez obie w/w skarżące. W dniu 20 czerwca 2008 r. strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W motywach wniosku wskazano, że kwota ustalonych skarżącym zobowiązań podatkowych w podatku od spadków i darowizn (każdej ze skarżących po 86.896 zł) znacznie przewyższa ich dochody oraz wartość posiadanego majątku. Jedynym dochodem J. S. jest bowiem świadczenie emerytalne w kwocie 1.466 zł (z którego pokrywa koszty utrzymania), zaś jej majątek, który można zbyć w celu uregulowania należności podatkowej, ogranicza się do ¼ udziału we własności samochodu o wartości około 6.000 zł. Z kolei M. B. jest współwłaścicielem (w ¼) samochodu o wartości około 7.000 zł (poza tym nie posiada oszczędności, ani majątku, który mogłaby zbyć), a jej dochód stanowi wynagrodzenie z pracy w kwocie około 3.300 zł, z którego pokrywa koszty utrzymania własnego oraz pełnoletniego syna. Skarżące nie posiadają w konsekwencji środków, z których mogłyby sfinansować spłatę zobowiązań ustalonych w zaskarżonych decyzjach. W tym stanie rzeczy spłata wymagalnych zobowiązań wiązałaby się z koniecznością pozyskania środków na ten cel od S. S. (odpowiednio syna i brata skarżących), prowadzącego po zmarłym Z. S. (spadkodawcy) działalność gospodarczą w formie kantoru wymiany walut, przy czym żądane należności podatkowe odpowiadają 2/3 wartości prowadzonego przedsiębiorstwa. Ich spłata doprowadziłaby w konsekwencji do likwidacji wskazanej działalności gospodarczej, kontynuowanej przez syna po śmierci ojca, a więc skutku o charakterze trudnym do odwrócenia, a ponadto wysoce szkodliwym dla całej rodziny. Spełnione zostały zatem przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mających zastosowanie do wniosku strony art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. wynika, że wnioskodawca powinien uprawdopodobnić możliwość wystąpienia przesłanek (negatywnych konsekwencji) określonych w pierwszym z w/w przepisów. Zgodnie bowiem z tymi przepisami, Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi więc o uprawdopodobnienie powstania (na skutek wykonania decyzji) takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe (bądź istotnie utrudnione) przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Omówionemu wymogowi sprostały skarżące wskazując na okoliczność, iż wykonanie kwoty objętej zaskarżoną decyzją przyczynić się może do upadłości "rodzinnego" przedsiębiorstwa (którego działalność kontynuuje po zmarłym ojcu /spadkodawcy/ odpowiednio syn i brat skarżących). Z tej bowiem działalności konieczne byłoby pozyskanie środków na spłatę wymagalnych należności podatkowych, ponieważ strona nie dysponuje innymi środkami, z których mogłaby sfinansować spłatę zobowiązań, zaś ich wysokość stanowi istotną część wartości prowadzonego przedsiębiorstwa. Wskazana przez stronę konsekwencja (likwidacja działalności gospodarczej) wykonania spornych decyzji jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznawana za skutek dotkliwy, a przy tym trudny do odwrócenia, mogący więc uzasadniać orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. post. NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, niepubl.). Dodatkowo podkreślić należy, że o prawdopodobieństwie wystąpienia na gruncie niniejszej sprawy w/w szkodliwych skutków – o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. – świadczy fakt, iż wnioski skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji organów podatkowych uwzględniono zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i sądowym przed Sądem pierwszej instancji (por. karty nr 138 i 142 akt administracyjnych sprawy, t. 2 oraz karty o nr 30 i n. w aktach sądowych o sygn. akt I SA/Kr 1005-1006/07). Na uwadze mieć w tym względzie należy zwłaszcza postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej (z dnia 20 lipca 2007 r.). Pamiętać bowiem trzeba, że organ podatkowy prowadzący postępowanie podatkowe, a przez to znajdujący się niejako "bliżej" podatnika (aniżeli sąd administracyjny), posiada bardziej szczegółową i kompletną wiedzę o jego sytuacji i możliwych konsekwencjach wykonania zaskarżonego aktu. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.