I SA/Gd 140/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej jako "O.p.") pozostawił bez rozpatrzenia zażalenie E.D. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US", "organ I instancji") nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzjom nieostatecznym z dnia [...] 2019 r.: nr [...] oraz nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług wynikającego z wystawionych faktur VAT w poszczególnych miesiącach 2014 r. Korzystając z przysługującego prawa, strona z zachowaniem ustawowego terminu złożyła w dniu 8 października 2019 r. zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżący zarzucił organom podatkowym zbyt późne rozpatrzenie kwestii jego zobowiązania podatkowego za lata 2014 - 2015, a w konsekwencji wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności przed końcem przedawnienia zobowiązania podatkowego, który jest krótszy niż 3 miesiące. Podatnik wskazał również, że Naczelnik US nie uprawdopodobnił swojego stanowiska, że zobowiązania nie zostaną wykonane. Ponadto, kwestionując zasadność wydanych decyzji wymiarowych oraz rozliczonych faktur, podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania. Pismem z dnia 19 listopada 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor Izby", "organ II instancji") wezwał stronę do usunięcia, w terminie 7 dni, braków zażalenia poprzez jego uzupełnienie o elementy, o których mowa w art. 222 O.p. Przy czym pouczono stronę, że nieusunięcie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie go bez rozpatrzenia. Strona nie uzupełniła braków formalnych zażalenia, a wyznaczony termin upłynął bezskutecznie. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] 2019 r. pozostawił zażalenie skarżącego bez rozpatrzenia, bowiem w jego ocenie nie spełniało ono warunków wynikających z art. 222 O.p. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że strona pomimo skutecznego doręczenia wezwania, w wyznaczonym terminie nie wskazała zarzutów przeciw zaskarżonemu postanowieniu o nadaniu decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. jakie przepisy naruszył organ I instancji wydając postanowienie, oraz nie wskazała zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających żądanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący podniósł zarzuty zawarte w zażaleniu. Wskazał, że termin 3 miesięcy, zgodnie z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., nie został zachowany. Ponadto nastąpiło przedawnienie obowiązku podatkowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga E.D. zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z uwagi na niespełnienie warunków formalnych określonych w art. 222 O.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz piśmiennictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że zażalenie stanowi jeden z rodzajów podania. W art. 168 O.p. ustawodawca wyraźnie wskazał, że przez podanie należy rozumieć w szczególności żądania, wyjaśnienia, ale także odwołania, zażalenia, ponaglenia, czy inne wnioski. W przepisach O.p. przyjęto zatem szeroką definicję podania. Zgodnie natomiast z art. 168 § 2 i 3 O.p. każde podanie winno spełniać minimalne wymogi formalne. Są to m.in.: określone żądanie, wskazanie osoby, od której pochodzi podanie, adres tej osoby oraz jej podpis. Dodać należy, że przepisy szczególne mogą ustanawiać dodatkowe wymogi dla podania. Takim przepisem szczególnym jest niewątpliwie art. 222 O.p., który stanowi, że w odwołaniu strona powinna: 1) wskazać zarzuty przeciw decyzji, 2) określić istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania, 3) wskazać dowody uzasadniające to żądanie. Na podstawie art. 239 O.p. w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Stosownie zaś do art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Z regulacji 169 § 1 O.p. wynika, że obowiązkiem organu w pierwszej fazie postępowania jest sprawdzenie warunków formalnych każdego pisma strony, wszczynającego dane postępowanie. Jeśli zatem pismo jest obarczone brakami formalnymi, to organ nie można przejść do kolejnego etapu polegającego na merytorycznej ocenie tego pisma. Dopiero bowiem gdy pismo zostało skutecznie złożone, czyli bez braków formalnych, można przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. W niniejszej sprawie podstawą prawną zaskarżonego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności było istnienie przesłanki z art. 239a w zw. z art. 239b § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4, § 2 oraz § 3 O.p. Stosownie do treści tych przepisów, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (pkt 1) lub strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (pkt 2), lub okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (pkt 4). Podstawowe wątpliwości strony zachodziły w zakresie przesłanki z § 2 tego przepisu, który stanowi, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zdaniem skarżącego, organ podatkowy nie uprawdopodobnił powyższej okoliczności. Skarżący powołał się także na prezentowane w orzecznictwie wypowiedzi, zgodnie z którymi konieczne jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z takiej decyzji nie zostanie wykonane, w szczególności poprzez wskazanie okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, czy też ze zwlekaniem z regulowaniem innych należności publicznoprawnych. Strona wniosła także zarzut przedawnienia. W tym miejscu należy podkreślić, że jeżeli z treści zażalenia można wyczytać zarzuty stawiane postanowieniu oraz żądanie wnoszącego, to środkowi zaskarżenia nie można przypisać braków formalnych. Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie. W ocenie sądu strona sformułowała zarzuty, wskazując konkretne przepisy i przytaczając orzeczenie w celu poparcia swych twierdzeń, co w sposób oczywisty wskazuje, że skarżący wniósł o to, by organ odwoławczy orzekł co do istoty sprawy. Zatem złożone przez skarżącego zażalenie z dnia 8 października 2019 r. nie zawierało braku formalnego, który uniemożliwiał merytoryczne rozpoznanie sprawy. Kluczowym dla przyjętej przez Sąd oceny był również fakt, że skarżący w postępowaniu nie korzystał z usług zawodowego pełnomocnika. Tym samym, nie może dziwić treść składanych przez niego w toku postępowania pism. Brak profesjonalnego sformułowania żądania, nie może przy tym stanowić przeszkody do rozpatrzenia zażalenia. Natomiast niezręczny sposób formułowania zarzutów zażalenia, nie może być traktowany jako brak formalny skutkujący pozostawieniem zażalenia bez rozpatrzenia, skoro z jego treści jednoznacznie wynika, że strona kwestionuje ustalenia organu i nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Dlatego też, mając na względzie okoliczności sprawy, nie można podzielić stanowiska organu II instancji, że sporne zażalenie zawierało wyłącznie zarzuty przeciw decyzjom określającym zobowiązanie podatkowe oraz, że uniemożliwiło organom administracji podatkowej rozpoznanie sprawy. Argumenty strony powołane w treści zażalenia w sposób oczywisty i wyraźny odnoszą się do postanowienia o nadaniu decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że art. 222 O.p. w zw. z art. 239 O.p. wskazują na wymagania szczególne, które musi spełniać zażalenie, jednakże wymagań tych nie należy traktować w sposób zbyt formalistyczny, skoro z treści pisma skarżącego w sposób wystarczający wynika, że jego intencją jest ponowne przeanalizowanie zgłoszonego zarzutu przedawnienia oraz prawidłowości nadania decyzjom nieostatecznym rygoru natychmiastowej wykonalności. Warto podkreślić, że również organ I instancji nie miał żadnych wątpliwości, że zażalenie spełnia wszystkie wymogi formalne, gdyż przekazując je w trybie art. 227 O.p. Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej odniósł się do zarzutów strony w zakresie przedawnienia oraz okoliczności o których mowa w art. 239 b § 1 i 2 O.p. Zdaniem sądu zaprezentowana przez organ odwoławczy interpretacja art. 222 O.p. narusza art. 220 O.p. oraz godzi w konstytucyjne prawa jednostki. Zgodnie z art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. W świetle zatem Konstytucji, jednostce przysługuje prawo zaskarżania decyzji organów administracji publicznej. Dokonana przez organ odwoławczy wykładnia prawa stanowi naruszenie granic formalizmu procesowego. Tym samym sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył art. 169 w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy organ zobowiązany jest przyjąć, że zażalenie spełnia wymogi przewidziane w art. 222 O.p. i dokona merytorycznej jego oceny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.