I OW 86/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski Jerzy Krupiński Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Kujawsko-Pomorskiego a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Bydgoszczy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. Z. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] września 1990r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w B. postanawia: wskazać Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 16 lipca 2008 r., Wojewoda Kujawsko – Pomorski wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Bydgoszczy, przez wskazanie organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku S. Z. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] września 1990 r. Nr [...], w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w B., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], z której wydzielono między innymi działkę nr [...], z przeznaczeniem pod nowo projektowaną drogę, wydanej na podstawie art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74). Wojewoda Kujawsko – Pomorski w uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2008 r., S. Z. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] września 1990 r. Nr [...], w przedmiocie podziału nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., przekazało wniosek S. Z. do merytorycznego rozpoznania przez Wojewodę Kujawsko – Pomorskiego. Ten natomiast, na podstawie art. 19 k.p.a. wyraził wątpliwość, czy jest właściwym rzeczowo organem do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Wojewoda Kujawsko – Pomorski podniósł, że mając na uwadze fakt, iż z dniem 1 stycznia 1999 r. wraz z reformą samorządową zlikwidowano urzędy rejonowe, w których gestii poprzednio znajdowały się sprawy podziału nieruchomości, zmieniła się również w tej kategorii spraw właściwość organów wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, że postanowieniem z dnia 1 marca 2002 r., sygn. akt I SA 3120/01, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, iż samorządowe kolegia odwoławcze są organem wyższego stopnia w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego, co oznacza generalnie właściwość kolegiów we wszystkich sprawach załatwianych przez organy tego samorządu niezależnie od tego, czy sprawy te należały do kategorii zadań własnych samorządu czy zleconych, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Wojewoda Kujawsko – Pomorski wskazał, że organ administracji rządowej, którym był Kierownik Urzędu Rejonowego w Bydgoszczy, do właściwości którego przed dniem 1 stycznia 1999 r. należały sprawy podziału nieruchomości, został zlikwidowany, a sprawy, które niegdyś należały do właściwości tego organu, należą obecnie do organów gminy, co wskazuje, że organem wyższego stopnia "szczebla wojewódzkiego" w stosunku do organu, który wydał w dniu [...] września 1990 r. decyzję zatwierdzającą podział przedmiotowej nieruchomości, właściwym do orzekania w kwestii stwierdzenia jej nieważności jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, a nie Wojewoda Kujawsko – Pomorski. W odpowiedzi na wniosek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, wniosło o wyznaczenie jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy Wojewodę Kujawsko – Pomorskiego. Organ wskazał, że zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o przepis art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stanowiący, że podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału. Podniesiono, że w obowiązującym w dacie wydania decyzji stanie prawnym, od wydanej decyzji odwołanie przysługiwało do wojewody. Po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, organy samorządowe przejęły sprawy podziałowe dotyczące postępowań zwykłych niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 1998r.(art. 233 ustawy) oraz postępowania wszczęte po dniu 1 stycznia 1998 r. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 1786/98, który stwierdził, że "właściwość rzeczową organu nadzorczego należy oceniać według przepisów obowiązujących w dacie wydania podlegającej stwierdzeniu nieważności decyzji podziałowej", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy stanęło na stanowisku, że właściwym organem administracji publicznej do rozpatrzenia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] września 1990r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej we wsi B., jest Wojewoda Kujawsko – Pomorski, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2008 r. przekazało Wojewodzie Kujawsko – Pomorskiemu wniosek S. Z. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] września 1990 r. Nr [...], w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w B.. Wojewoda Kujawsko – Pomorski po przekazaniu, zgodnie z tym postanowieniem, prowadził postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia [...] września 1990 r. W dniu 21 maja 2008 r. zwrócił się do Urzędu Gminy B. o przedłożenie planu szczegółowego zagospodarowania terenu wsi B. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w B. z dnia [...] kwietnia 1986 r., jako dokumentu niezbędnego do ustosunkowania się do wniosku złożonego przez S. Z. oraz, w tym samym dniu, zawiadomił strony, że rozpatrzenie wniosku nastąpi w terminie do dnia 30 października 2008 r., a w dniu 29 maja 2008 r. zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o przedłożenie operatu pomiarowego z 1990 r. oznaczonego nr [...] dotyczącego prac geodezyjnych na nieruchomości będącej przedmiotem podziału. Należy podkreślić, że tak strona, jak i organ, któremu przekazana została sprawa w trybie art. 65 § 1 K.p.a., są związani postanowieniem o przekazaniu sprawy do rozpoznania i tylko na etapie rozpoczęcia tego postępowania mogą badać swoją właściwość. Jeżeli organ dojdzie do wniosku, że nie jest właściwy, to przekazuje sprawę organowi właściwemu (innemu, niż ten, od którego otrzymał sprawę w trybie art. 65 § 1 K.p.a.), bądź występuje z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego , jeżeli uznał, iż organem właściwym w sprawie jest organ, który przekazał sprawę do rozpatrzenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 59/05; ONSAiWSA 17 z 2006 r., Nr 4, poz. 98). Zgodnie z art. 23 K.p.a., do czasu rozstrzygnięcia sporu o właściwość, organ podejmuje tylko czynności nie cierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli. Jeżeli organ, któremu przekazano sprawę, a który pozostaje, w swoim rozumieniu, w negatywnym sporze kompetencyjnym, rozpoznaje sprawę merytorycznie, a w szczególności wyda rozstrzygnięcie, to spór kompetencyjny przestaje być aktualny (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. akt OW 149/04; ONSAiWSA z 2005 r., Nr 6, poz. 125). W niniejszej sprawie nie doszło jeszcze do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy, chociaż Wojewoda Kujawsko – Pomorski uznał się związany postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] kwietnia 2008 r. i prowadził postępowanie w sprawie, więc Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że w okolicznościach tej sprawy należało rozstrzygnąć spór wskazując jako organ właściwy Wojewodę Kujawsko – Pomorskiego. Nie stoi temu na przeszkodzie art. 19 K.p.a., który stanowi, że organy administracji przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wiąże się to głównie z etapem wszczęcia postępowania, ale dotyczy również sytuacji, gdy w związku ze zmianami w przepisach prawa, organ zostanie pozbawiony możliwości prawnej do prowadzenia postępowania i podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy właściwość organu nie jest wyraźnie określona w przepisach prawa, a organy pozostają w negatywnym sporze kompetencyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.