II OZ 1257/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. i M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 564/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. D. i M. D. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE W dniu 9 maja 2014 r. M. D. i M. D. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Następnie M. D. i M. D. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Prośbę swą umotywowali tym, że są oni rolnikami, nie znają się na prawie i nie stać ich na pokrycie kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 28 września 2014 r. M. D. oraz M. D. złożyli sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia. Uzasadniając sprzeciw skarżący wskazali, że kwota emerytury, która przysługuje im łącznie wynosi 1493 zł 39 gr., a odłożone pieniądze w kwocie 570 zł są niewystarczające do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 października 2014 r., na podstawie art. 246 § 1pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że ze złożonego przez skarżących oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku oraz dochodach wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, a źródłem ich utrzymania są emerytury rolnicze w łącznej wysokości 1493,34 zł. Skarżący posiadają również oszczędności w wysokości 570 zł, zaś saldo na rachunku bankowym M. D. na dzień 23 czerwca 2014 r. wynosiło 2.223,37 zł. Skarżący, mimo wezwania, nie przedłożyli żadnych dokumentów na okoliczność tego, że dochody ujawnione na rachunku M. D., pochodzące z dostaw mleka, są dochodami syna skarżących. Zdaniem Sądu, wspomniane okoliczności świadczą o tym, że skarżący posiadają środki finansowe na pokrycie kosztów zainicjowanego przez nich postępowania. Zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r. złożyli Marian D. i M. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wymaga podkreślenia, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Istotnym jest to, że to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu i niedopełnienie przez stronę w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, iż znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji zasadnie zauważył, że ze złożonego przez skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, że ich stan majątkowy pozwala zaliczyć ich do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Należy mieć na uwadze to, że skarżący zadeklarowali osiąganie regularnego dochodu z tytułu emerytur w kwocie 1493 zł., dodatkowo zaś analiza wyciągu z rachunku bankowego M. D. wskazuje, że otrzymuje on dochody z tytułu dostaw mleka. Wymaga podkreślenia, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że skarżący nie wskazali okoliczności, które mogłyby świadczyć o ich trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.