I OZ 524/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Rz 145/22 w sprawie ze skargi K.S. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Podkarpackiego postępowania dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie scalenia gruntów postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Rz 145/22 (dalej postanowienie z 8 września 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie: 1. odrzucił zażalenie K.S. (dalej skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 10 sierpnia 2022 r. II SAB/Rz 145/22 (dalej postanowienie z 10 sierpnia 2022 r.) o odrzuceniu skargi na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Podkarpackiego postępowania dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie scalenia gruntów; 2. zwrócił skarżącemu 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 10 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę skarżącego na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Podkarpackiego postępowania dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie scalenia gruntów. Skarżący złożył zażalenie na powyższe orzeczenie, pod którego treścią podpisała się Z.S. jako pełnomocnik skarżącego. Składającego zażalenie wezwano do usunięcia jego braków przez przedłożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w jego imieniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, jednego odpisu zażalenia i do uiszczenia 100 zł tytułem wpisu. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego Z.S. 26 sierpnia 2022 r. Dnia 29 sierpnia 2022 r. uiszczono wymaganą kwotę 100 zł, zaś 30 sierpnia 2022 r. złożono pełnomocnictwo. Przedłożono odpis zażalenia. W dniach 30 i 31 sierpnia 2022 r. Z.S. nadała w urzędzie pocztowym na adres Sądu kserokopie przedłożonego wcześniej pełnomocnictwa. Wezwano skarżącego (za pośrednictwem pełnomocnika) do przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa, w którym upoważnił go do działania w jego imieniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi złożono w Sądzie I instancji pełnomocnictwo zatytułowane "Upoważnienie", w którym K.S. umocował Z.S., tj. swoją matkę, do reprezentowania go "we wszystkich sprawach przed wszystkimi urzędami administracyjnymi". Pełnomocnictwo to nie upoważniało Z.S. do podejmowania imieniem syna czynności przed sądem administracyjnym. Biorąc pod uwagę fakt, że w sprawie nie nadesłano prawidłowego pełnomocnictwa, tj. takiego, w oparciu o które Z.S. była uprawniona do podpisania przedmiotowego zażalenia, a termin w tym zakresie upłynął bezskutecznie 2 września 2022 r., koniecznym stało się odrzucenie tego środka zaskarżenia (k. 31-32v, 39-40, 7-58v akt sądowych). Zażalenie złożył skarżący, zaskarżając postanowienie z 8 września 2022 r. w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie: 1. art. 197 § 1 w zw. z art. 178, art. 194 § 3 oraz art. 46 § 3 ppsa przez odrzucenie zażalenia i uznanie, że braki zażalenia, mimo wezwania, nie zostały uzupełnione w terminie, podczas gdy skarżący uzupełnił wszelkie braki formalne, zachowując 7-dniowy termin; 2. art. 58 § 1 pkt 3 ppsa przez odrzucenie zażalenia i uznanie, że skarżący nie przedłożył prawidłowego pełnomocnictwa, podczas gdy przedłożono prawidłowo uzupełnione pełnomocnictwo. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez rozpoznanie zażalenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia (k. 64-66 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia (art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej ppsa). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). W przypadku zażalenia rygorem, pod którym wzywa się skarżącego do uzupełnienia braków formalnych uniemożliwiających nadanie sprawie dalszego biegu, jest rygor w postaci odrzucenia zażalenia, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 49 § 1 ppsa. W tej sprawie zarządzeniem z 22 sierpnia 2022 r. II SAB/Rz 145/22 Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie z 10 sierpnia 2022 r. o odrzuceniu skargi - w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia - przez złożenie: 1 odpisu zażalenia i pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania skarżącego. Zarządzeniem z 24 sierpnia 2022 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenie w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpisy obu zarządzeń doręczono Z.S., jako pełnomocnikowi skarżącego, 26 sierpnia 2022 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał zatem 2 września 2022 r. (k. 42-46 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego dnia 29 sierpnia 2022 r. uiścił 100 zł tytułem wpisu od zażalenia, zaś 30 sierpnia 2022 r. złożył odpis zażalenia i pełnomocnictwo ("Upoważnienie") udzielone przez skarżącego jego rodzicom do reprezentowania go we wszystkich sprawach przed wszystkimi urzędami administracyjnymi (k. 47, 48, 51-56 akt sądowych). Kwestia uiszczenia wpisu od zażalenia nie była w tej sprawie sporna, ponieważ 29 sierpnia 2022 r. skarżący uiścił wpis sądowy (k. 48 akt sądowych). Brak fiskalny zażalenia został zatem usunięty w wyznaczonym terminie i nie stanowił przesłanki do odrzucenia zażalenia. Podobnie jak brak fiskalny zażalenia, również brak formalny w postaci dołączenia odpisu zażalenia dla strony przeciwnej został w tej sprawie uzupełniony i jako taki nie stanowił podstawy do odrzucenia zażalenia. Kwestią sporną pozostawało złożenie przez skarżącego pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania go przez Z.S. w tej sprawie, jako że to ona złożyła swój podpis pod zażaleniem. Zgodnie z art. 46 § 3 ppsa, mającym w odniesieniu do zażalenia odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 197 § 2 ppsa, do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Na etapie wstępnego badania pisma procesowego brak pełnomocnictwa jest kwalifikowany jako brak formalny, przy przyjęciu założenia, że brak pełnomocnictwa został spowodowany zwykłym przeoczeniem, tzn. pełnomocnictwo zostało udzielone, a jedynie nie został do pisma dołączony dokument to potwierdzający. Jeżeli zwykłe pismo procesowe nie spełnia wymogów formalnych, przewodniczący ma obowiązek, zgodnie z art. 49 ppsa, wezwać stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (H. Knysiak-Molczyk, Glosa do postanowienia NSA z 23.6.2005 r. II OZ 519/05, OSP 2006/5/63; postanowienie NSA z 15.4.2014 r. I GSK 577/14). Gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika - art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 ppsa (postanowienie WSA w Opolu z 5.4.2004 r. II SA/Wr 1225/01, ONSAiWSA 2004/3/53; postanowienia NSA z: 27.7.2005 r. I FSK 99/05; 12.5.2006 r. II OSK 43/06; 22.2.2008 r. II FSK 1658/06; 29.7.2010 r. II FSK 1377/10; wyrok WSA w Łodzi z 23.11.2011 r. II SA/Łd 940/11). W niniejszej sprawie zachodziła konieczność wezwania skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego dla Z.S., ponieważ do skargi, jako pierwszej czynności w sprawie, nie dołączono prawidłowego pełnomocnictwa, co stanowiło przyczynę odrzucenia skargi. Do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi skarżący złożył takie samo pełnomocnictwo (zatytułowane "Upoważnienie") z 27 kwietnia 2017 r. do reprezentowania go przez Z.S. lub S.S. we wszystkich sprawach przed wszystkimi urzędami administracyjnymi. Wbrew zarzutom skarżącego Sąd I instancji trafnie uznał, że pełnomocnictwo tej treści nie upoważniało Z.S. do podejmowania w imieniu syna czynności przed Sądem administracyjnym. Pełnomocnictwo to dotyczyło bowiem umocowania do działania w imieniu i na rzecz skarżącego jedynie przed organami ("urzędami") administracyjnymi, a więc w postępowaniu administracyjnym, nie zaś przed sądami administracyjnymi - w postępowaniu sądowoadministracyjnym. O ile w przypadkach w ustawie przewidzianych stronie postępowania administracyjnego przysługuje skarga do sądu administracyjnego, o tyle postępowanie sądowoadministracyjne jest postępowaniem odrębnym w stosunku do poprzedzającego go postępowania administracyjnego; sądy administracyjne zaś nie są urzędami (organami) administracyjnymi kolejnych instancji, lecz organami wymiaru sprawiedliwości, o których stanowi art. 175 ust. 1 Konstytucji RP – Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Błędne jest utożsamianie sądów administracyjnych z organami administracyjnymi, nawet w sytuacji, w której sądy te rozpoznają środki zaskarżenia od decyzji, postanowień i innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 ppsa). Sądy administracyjne są bowiem różnymi pod względem ustrojowym organami od organów administracyjnych. Z tego względu skarżący miał formalny obowiązek złożenia pełnomocnictwa dla reprezentującej go w niniejszym postępowaniu matki do reprezentowania go w tej sprawie przed sądami administracyjnymi (wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym), czemu zaniechał. Bez znaczenia było przy tym, że skarżący złożył pełnomocnictwo w zakreślonym w wezwaniu terminie, skoro jego treść była nieprawidłowa. W toku niniejszego postępowania zażaleniowego skarżący również został wezwany do złożenia pełnomocnictwa, któremu to wezwaniu sprostał 26 września 2022 r., upoważniając Z.S. do reprezentowania jego interesów w sprawach przed organami administracyjnymi, sądami administracyjnymi, w tym Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie i Naczelnym Sądem Administracyjnym (k. 68-73). Fakt ten, o ile umożliwił nadanie sprawie dalszego biegu w zakresie zażalenia na postanowienie z 8 września 2022 r., o tyle nie był skuteczny w zakresie nadania sprawie dalszego biegu co do zażalenia na postanowienie z 10 sierpnia 2022 r. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu. Postanowienie o zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia, o którym Sąd I instancji orzekł w punkcie II sentencji zaskarżonego orzeczenia, stanowiło konsekwencję jego odrzucenia, zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.