I SA/Po 792/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia[...] listopada 2014 r. Wójt Gminy A nałożył na B S.A. karę porządkową w wysokości [...] zł w związku z niezłożeniem w wyznaczonym terminie w formie papierowej ewidencji środków trwałych stanowiących przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości. Ze stanu faktycznego sprawy przedstawionego przez organ I instancji wynika, że przyczyną nałożenia kary była okoliczność, że mimo wezwania organu z dnia [...] października 2014 r. strona nie przedłożyła w formie papierowej ewidencji środków trwałych z podziałem pozwalającym określić wartość linii kablowych znajdujących się w kanalizacji kablowej przebiegających przez teren Gminy A na dzień [...] stycznia 2009 r. We wskazanym wezwaniu zastrzeżono siedmiodniowy termin do udzielenia odpowiedzi oraz skutki prawne niezastosowania się do niego, polegające na nałożeniu kary na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz.749 ze zm.), dalej w skrócie O.p. Strona skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie wydane przez organ I instancji, wskazując, że w odpowiedzi na wcześniejsze wezwanie z dnia [...] sierpnia 2014 r. Spółka przesłała nośnik danych w postaci płyty CD zawierający wyciąg z ewidencji środków trwałych gr.2 KST i gr.6 KST dla obszaru B S. A., w obrębie którego położona jest Gmina A. Ponadto stwierdziła, że nieprzedłożenie dokumentów księgowych nie stanowi żadnego ze zdarzeń określonych w art. 262 § 1pkt 1-3 O.p. skutkujących nałożeniem kary porządkowej. Podsumowując podniosła zarzut, że organ podatkowy nakładając karę porządkową w orzeczonej maksymalnej wysokości przekroczył granice uznania administracyjnego, albowiem nie dokonał jej miarkowania, a ponadto nie uzasadnił jej nałożenia. Uznając powyższe zażalenie za nieuzasadnione, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że nieprzedłożenie dokumentacji w formie papierowej ewidencji środków trwałych było uzasadnione nadesłanym wcześniej przez Spółkę nośnikiem danych w postaci płyty CD zawierającym wyciąg z ewidencji środków trwałych. Kolegium uznało, że skoro organ podatkowy wprost zastrzegł, że wzywa do przedłożenia ewidencji środków trwałych z podziałem pozwalającym określić wartość linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej zlokalizowanych wyłącznie na terenie Gminy A według stanu na dzień [...] stycznia 2010 r., a żądanie dostarczenia przedmiotowej ewidencji jest niezbędne w celu przeprowadzenia przez organ podatkowy dowodu z oględzin tego dokumentu, to obowiązkiem podatnika było spełnienie tego żądania. Nadesłany nośnik danych w postaci płyty CD zawierał ewidencję środków trwałych dla całego obszaru B S. A., w obrębie którego położona jest Gmina A. Ponadto Kolegium stwierdziło, że wysokość nałożonej kary porządkowej jest zależna od skali, stopnia i wagi zaniechań podmiotów określonych w art. 262 O.p., zobowiązanych w zakresie czynności wskazanych w tym przepisie jak i proporcjonalna w stosunku do prawdopodobnej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W ocenie organu działanie strony skarżącej w sposób nieuzasadniony utrudnia przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz niewątpliwie opóźnia prowadzenie postępowania podatkowego, w tym wydanie decyzji określającej Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. Spółka bowiem, bez żadnego powodu uzasadnionego obiektywnymi okolicznościami uniemożliwiającymi spełnienie żądania organu, nie przedstawiła ewidencji środków trwałych w formie papierowej. Spółka złożyła skargę na powyższe postanowienie organu, w której wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak też postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Spółka podniosła, że zaskarżone postanowienie narusza art. 263 § 4 w związku z art. 70 § 1 O.p. wskazując, że postanowienia o nałożeniu kary porządkowej mogą zostać wydane wyłącznie w toku postępowania podatkowego i są ściśle związane z tym postępowaniem. Przedawnienie zobowiązania podatkowego w sprawie którego toczy się postępowanie wyłącza dopuszczalność nałożenia kary porządkowej. Zaskarżone postanowienie zostało doręczone w dniu [...] lutego 2015 r. Weszło ono zatem do obrotu prawnego w momencie, w którym nastąpiło już przedawnienie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2009, co jednocześnie oznacza bezprzedmiotowość samego postępowania. Ponadto Spółka wskazała, że uczyniła zadość wezwaniu organu podatkowego przesyłając wyciąg z ewidencji środków trwałych, który zawiera linie kablowe także z terenu gminy A, wobec czego brak podstaw do nałożenia kary porządkowej, co skutkuje naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 Op. Skarżąca podkreśliła, że nieprzedłożenie dokumentów księgowych, nie stanowi żadnego z wymienionych w art. 262 § O.p. zdarzeń skutkujących nałożeniem kary porządkowej. Zdaniem strony żądanie zawarte w wezwaniu Wójta Gminy nie jest obarczone sankcją nałożenia kary porządkowej, gdyż odpowiedź w tym zakresie nie stanowi wyjaśnień. Katalog czynów zagrożonych karą porządkową na podstawie art. 262 § 1 O.p. ma charakter zamknięty, co oznacza, że nie można go stosować do innych czynów niż w nim wymienione. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazało, że nałożenie kary porządkowej przez organ podatkowy nastąpiło w toku postępowania podatkowego. Organ odwoławczy podniósł, że Prezydent Miasta[...] wystąpił w dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu Okręgowego w [...] z powództwem o ustalenie "czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009r. zawarta pomiędzy B A. (obecnie: B S. A.) z siedzibą w [...] a C Sp. z o.o. z siedzibą w [...] .Sprawie tej nadano sygnaturę akt[...] . Również Prezydent [...] wystąpił z pozwem o ustalenie istnienia tej umowy, który wpłynął do Sądu Okręgowego w [...] w dniu [...] października 2014 roku, sygn. akt[...], jak i Prezydent m.st.[...] w dniu [...] listopada 2014 roku, sygn. akt[....]. Wskazując na powyższe organ zauważył, że na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 O.p., wniesienie pozwu do sądu powszechnego w powyższej sprawie zawiesza bieg terminu przedawnienia dla zobowiązania podatkowego za 2009 r. należnego od B SA. do wszystkich budżetów gmin, dlatego możliwe jest merytoryczne prowadzenie postępowania odwoławczego, w ramach którego wydane zostało niniejsze postanowienie. Pierwszy pozew wniesiony został w dniu [...] października 2014r. (pozew Prezydenta[...]) i tę datę przyjęto jako datę zawieszenia biegu przedawnienia dla zobowiązania podatkowego za 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. dalej: P.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu według ww. kryteriów, stwierdził, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że zaskarżone do Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zostało wydane w dniu [...] lutego 2015r.. Zdaniem strony skarżącej po upływie przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009r. (chyba że zaszłyby okoliczności powodujące zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania). W ocenie strony skarżącej przedawnienie zobowiązania podatkowego wyłącza dopuszczalność nałożenia kary porządkowej. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 O.p., w związku z wniesieniem, m.in. przez Prezydenta Miasta [...] pozwu do sądu powszechnego o ustalenie "czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta między B S.A. (obecnie B S.A.) a C sp. z o.o.. co umożliwiało merytoryczne prowadzenie postępowania odwoławczego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 263 § 4 O.p. przepisy art. 68 § 1 i art. 70 O.p. mają odpowiednie zastosowanie do kar porządkowych. W myśl art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Natomiast art. 70 O.p. w § 1 wskazuje, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przepis § 2 omawianego artykułu dotyczy powodów nie rozpoczęcia się oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia, zaś § 3 i § 4 przerwania biegu tego terminu. Z kolei § 6 i § 7 dotyczą kolejnych sytuacji, kiedy bieg tego terminu nie rozpoczyna się lub ulega zawieszeniu. Przepisy dotyczące kary porządkowej (art. art. 262, 262a i 263 O.p.) uprawniają do stwierdzenia, że możliwość nałożenia takiej kary jest związana z toczącym się postępowaniem podatkowym. W ocenie Sądu prawidłowa wykładnia art. 263 § 4 O.p. prowadzi do wniosku, że kara porządkowa może być nałożona (w drodze postanowienia), co obejmuje również doręczenie postanowienia nakładającego tę karę (art. 212 w zw. z art. 239 O.p.), w zależności od sposobu powstania zobowiązania podatkowego, w terminach określonych w art. 68 § 1 i art. 70 O.p. Oznacza to, że w sytuacji gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), to termin ten wynosi 3 lata, licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek podatkowy; zaś w sytuacji gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1O.p.) – w terminie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Użycie przez ustawodawcę w art. 263 § 4 O.p. zwrotu normatywnego: "odpowiednio" oznacza, że termin, w którym organ może nałożyć karę porządkową należy odróżnić w zależności od sposobu powstania zobowiązania podatkowego w danym podatku, co do określonej kategorii podatników.(por. Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 lipca 2015r., sygn. akt I SA/Rz 445/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela również stanowisko doktryny, że zgodnie z odesłaniem w § 4 art. 263 O.p. do art. 68 § 1 obowiązek zapłaty kary porządkowej nie powstanie, gdy postanowienie o wymierzeniu tej kary zostanie doręczone po upływie terminu przedawnienia wynoszącego 3 lata od zaistnienia przesłanki do jej wymierzenia; stosownie zaś do odesłania do art. 70 obowiązek zapłaty kary porządkowej przedawni się co do zasady, po upływie 5 lat od doręczenia postanowienia, ale z koniecznością uwzględnienia wszystkich przypadków dotyczących rozpoczęcia się biegu terminu przedawnienia i jego przerwania lub zawieszenia unormowanych w art. 70 § 2 – 8; takie rozumienie wymienionych przepisów będzie uzasadnione tym, że stosuje się je z zachowaniem odpowiedniości (Janusz Borkowski w: Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Ryszard Masztalski, Janusz Zubrzycki. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2012, Unimex str. 1097, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, w: Ordynacja podatkowa. Leksykon 2004, Adam Bartosiewicz, Ryszard Kubacki. Unimex karta 561). W związku z tym, że w niniejszej sprawie kara porządkowa została nałożona w toku postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości, które to zobowiązanie powstaje z mocy prawa, istotne było ustalenie, czy postępowanie w sprawie kary porządkowej zostało ostatecznie zakończone przed upływem przedawnienia terminu określonego w art. 70 O.p. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest odniesienia do kwestii przedawnienia zobowiązania. Dopiero w odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. nie uległo przedawnieniu z końcem 2014 r., ponieważ bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, w związku z wniesieniem żądania przez inne organy podatkowe ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego dotyczącego umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej pomiędzy B S.A. a C sp. z o.o. . Uwzględniając powyższe należy podkreślić, że zgodnie 70 § 6 pkt 3 O.p. przesłanką zawieszenia biegu przedawnienia jest wniesienie żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Zawieszenie biegu omawianego terminu następuje z dniem wniesienia tego żądania. Jest to dzień złożenia pozwu we właściwym sądzie powszechnym lub dzień jego nadania na poczcie (art. 165 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej jako "K.p.c."). Jednakże wniesienie przeciwko Spółce pozwy do sądu powszechnego o ustalenie nieistnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej w dniu [...].01.2009 r. nie stanowi przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia i nie wpływa na postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie. Z pozwami wystąpili bowiem Prezydenci:[...], [...] i[...]. Pozwy te mają wpływ jedynie na postępowania prowadzone przez te organy, a nie na wszystkie postępowania prowadzone wobec B S.A. w sprawie podatku od nieruchomości za poszczególne lata (por. wyrok WSA we [...] z dnia 22 października 2015r. sygn. akt I SA/Wr 1260/15 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że przy przyjęciu przedstawionej wykładni art. 263 § 4 w zw. z art. 70 § 1 O.p. i przy wzięciu pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do zawieszenie biegu terminu przedawnienia, na podstawie wskazanej w odpowiedzi na skargę przesłanki, postanowienie organu II instancji zostało wydane po przedawnieniu zobowiązania podatku od nieruchomości za 2009 r. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.