I SA/Wa 2735/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2020 r. sprawy ze skargi I. K., E. B. i A. K. na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 37a ust. 1 - 6 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2017 r. poz. 680 ze zm.) oraz art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2117 ze zm.), decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej, położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] wraz z nabyciem z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Odwołanie od powyższej decyzji złożyły I. K., E. B. oraz A. K.. Rozpatrując sprawę Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju wskazał, że decyzja z dnia [...] lutego 2018 r. została wydana między innymi na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...], zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 i przedmiotem użytkowania wieczystego [...] S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością [...] S.A. Nabycie praw w tym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji. Powołany przepis ma na celu uporządkowanie stosunków własnościowych gruntów będących częścią składową linii kolejowych w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy). Minister wskazał, iż ww. art. 37a określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu [...] lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa, a [...] S.A. miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. Z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej działki nr [...] wynika, że w dziale II tej księgi jako właściciel przedmiotowej nieruchomości ujawniony został M. M., na podstawie dokumentu nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1947 r. nr [...] oraz na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 1948 r. nr [...] dotyczącej klasyfikacji i szacunku działki łącznie z oszacowaniem przedzielonego nabywcy inwentarza. Następcami prawnymi dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości są I. K., E. B., A. K. oraz K. M.. Zatem Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. zasadnie wskazał, iż w dniu [...] lutego 2003 r. działka nr [...] stanowiła własność osób fizycznych, a tym samym przedmiotowy grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Odnosząc się do pozostałych przesłanek zastosowania art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r., czyli zajętość danej nieruchomości pod czynną linię kolejową oraz pozostawania we władaniu [...] S.A., Minister stwierdził, iż ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy dokumentów wynika, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona zajęta była pod czynną linię kolejową oraz pozostawała we władaniu [...] S.A. Fakt zajęcia przedmiotowej działki nr [...] pod linię kolejową i władania nią przez [...] S.A., potwierdza nadesłany przy piśmie [...] S.A. z dnia [...] lipca 2017 r. wykaz inwentarzowy budynków i budowli [...] S.A., z którego wynika, że na działce nr [...] położonej w [...], w obrębie [...] znajdują się tory główne zasadnicze linii nr [...] [...] oraz sieć trakcyjna zbudowane w 1872 r. W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia osób upoważnionych do reprezentowania [...] S.A. z dnia [...] lipca 2017 r. oraz z dnia [...] grudnia 2017 r., z których wynika, że działka nr [...] w 100% zajęta jest pod infrastrukturę kolejową oraz pozostawała we władaniu [...] S.A. w dniu [...] lutego 2003 r. Ponadto znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów z dnia [...] marca 2013 r. potwierdza, iż przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] jest zajęta pod infrastrukturę kolejową oraz pozostaje we władaniu [...] S.A. Powyższe dokumenty wskazują na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. Odnosząc się do zarzutu braku powołania wszystkich istotnych dowodów w sprawie, w tym orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] - Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1966 r. nr [...] o wywłaszczeniu części nieruchomości i odszkodowaniu organ II instancji uznał go za bezzasadny, bowiem decyzja wywłaszczeniowa dotyczyła jedynie działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], natomiast działka nr [...] nie została wywłaszczona. Skargę na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły: I. K., E. B. i A. K. zarzucając jej naruszenie I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - a to art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa -państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów do gruntu, co do którego nie ustalono w sposób prawidłowy przesłanek nabycia prawa własności i prawa użytkowania wieczystego określonych tymi przepisami; II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 138 § 1 pkt 1, § 2 i 2a k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji - Wojewody [...], w sytuacji gdy z uwagi na naruszenia wskazane w odwołaniu, decyzja winna być uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania; b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 i 140 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności poprzez zaniechanie przesłuchania świadków lub stron na okoliczność sposobu użytkowania przedmiotowej nieruchomości, brak oględzin terenowych przedmiotowej działki oraz brak weryfikacji dowodowej oświadczeń wnioskodawcy - [...] S. A. w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy i utrzymanie decyzji w mocy mimo tych naruszeń; c) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 i 140 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie, iż spełnione zostały przesłanki uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nabycia przedmiotowej działki bez powołania wszystkich istotnych dowodów w sprawie, w tym orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] - Urzędu Spraw Wewnętrznych o wywłaszczeniu części nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...] czerwca 1966 roku oraz dokumentu nadania ziemi nr [...] i utrzymanie decyzji w mocy mimo tych naruszeń; d) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 i 140 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie dowolnej oceny dowodów, w szczególności arbitralne przyjęcie, iż wykazano przesłanki stwierdzenia nabycia prawa własności i prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez [...] S.A., w sytuacji gdy prawidłowa analiza zebranych dowodów wskazuje na istotne wątpliwości w zakresie spełnienia ustawowych przesłanek takiego nabycia i utrzymanie decyzji w mocy mimo tych naruszeń; e) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 138 i 140 k.p.a. poprzez dokonanie ustalenia, że nieruchomość położona w [...] w obrębie [...] o numerze działki nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], wchodziła w dniu [...] lutego 2003 r. w skład linii kolejowej i pozostawała we władaniu [...] S.A. w dniu [...] lutego 2003 roku oraz znajdowała się do dnia 1 czerwca 2003 roku w nieprzerwanym samoistnym posiadaniu [...] S.A., pomimo braku podstaw do dokonania takiego ustalenia i utrzymanie decyzji w mocy mimo tych naruszeń; f) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a.. oraz w zw. z art. 138 i 140 k.p.a., poprzez brak dokonania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny wiarygodności i mocy dowodowej dowodów, w szczególności przez bezkrytyczne przyjęcie za podstawę ustaleń wyłącznie oświadczeń strony zainteresowanej pozytywnym rozstrzygnięciem wniosku, tj. [...] S.A. pomimo zaniechania przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych i sprawdzających celem zweryfikowania prawidłowości oświadczeń wnioskodawcy i utrzymanie decyzji w mocy mimo tych naruszeń; g) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 i 140 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, polegające na niewskazaniu podstaw przyjęcia, że prawidłowo wykazano przesłanki nabycia praw własności i prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz całkowite pominięcie istotnych w sprawie okoliczności i dokumentów i utrzymanie decyzji w mocy mimo tych naruszeń. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 37 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 i przedmiotem użytkowania wieczystego [...] S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością [...] S.A. Nabycie praw w tym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji. Dla regulacji stanu prawnego mienia w trybie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy znaczenie ma zatem stan prawny i faktyczny istniejący [...] lutego 2003 r., a zatem do ustalenia, co należy rozumieć przez "linie kolejowe", o których mowa w tym przepisie (których składową są nabywane w tym trybie grunty), niezbędne jest odniesienie się do ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym. Z art. 4 pkt 2 tej ustawy wynika, że linię kolejową zdefiniowano jako drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Z kolei według art. 4 pkt 4 utk przyległym pasem gruntu, o którym mowa wyżej, są pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego. W art. 4 pkt 13 zdefiniowano pojęcie infrastruktury kolejowej na którą składają się budynki, budowle i urządzenia wraz z zajętymi pod nimi gruntami, przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego i jednocześnie do utrzymania linii kolejowych, niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Z art. 4 ustawy wynika również, że budynki, budowle i urządzenia znajdujące się na gruncie kolejowym mogą być: 1) elementami linii kolejowej, 2) bocznicy kolejowej, 3) infrastruktury kolejowej, 4) obszaru kolejowego. Budynki, budowle i urządzenia te w pierwszym przypadku - przeznaczone są do prowadzenia ruchu kolejowego, w drugim - do prowadzenia ruchu innego, niż kolejowy, w trzecim – nie tylko do prowadzenia ruchu kolejowego, ale też i utrzymania linii kolejowych oraz zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego, w czwartym - do eksploatacji linii kolejowych, bocznic, placów, ramp ładunkowych, stacjonowania pojazdów szynowych, pociągów technicznych i ratunkowych. Sąd zwraca uwagę, że art. 37a ustawy służy do regulacji stanu prawnego mienia, do którego [...] S.A. nie legitymuje się prawem własności, a które faktycznie zajęte jest [...] lutego 2003 r., a często i wiele lat wcześniej, pod linie kolejowe. Dla tego typu spraw kluczowe znaczenie ma zatem wyjaśnienie tego, czy: 1) [...] lutego 2003 r. na gruncie była urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 utk, a jeżeli tak, to jakie konkretnie elementy (np. przyległe pasy gruntu, drogi szynowe, budowle, budynki, urządzenia) wchodziły wówczas w jej skład; 2) jaki był wówczas przestrzenny, rzeczywisty zasięg linii kolejowej, a więc czy linia kolejowa zajmowała całą nieruchomość, czy też jej część, a jeżeli część, to gdzie są granice tego zajęcia. W aktach sprawy znajduje się wykaz inwentarzowy budynków i budowli [...] S.A., z którego wynika, że na działce nr [...] położonej w [...], w obrębie [...] znajdują się tory główne zasadnicze linii nr [...] oraz sieć trakcyjna zbudowane w 1872 r. W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia osób upoważnionych do reprezentowania [...] S.A. z dnia [...] lipca 2017 r. oraz z dnia [...] grudnia 2017 r., z których wynika, że działka nr [...] w całości zajęta jest pod infrastrukturę kolejową oraz pozostawała we władaniu [...] S.A. w dniu [...] lutego 2003 r. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej stan faktyczny został właściwie ustalony, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów w świetle dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W świetle dyspozycji art. 75 § 2 k.p.a. oświadczenie strony może być dowodem w sprawie to jednak oczywiście jego wiarygodność podlega ocenie prawnej zgodnie z regułą swobodnej oceny dowodów. Oznacza to, że oświadczenie strony nie ma charakteru szczególnego środka dowodowego, czyli okoliczność faktyczna stwierdzona w oświadczeniu powinna być podana ocenie z użyciem innych środków dowodowych. W niniejszej sprawie potwierdzeniem treści zawartych w oświadczeniach ww. jest wykaz inwentarzowy budynków i budowli [...]. Dodać należy, że oświadczenia te korzystają z domniemania prawdziwości. Organ może przyjąć informacje zawarte w oświadczeniu za zgodne ze stanem faktycznym lub prawnym wówczas, gdy nie są one sprzeczne z innymi dowodami pozostającymi w dyspozycji organu lub faktami znanymi organowi z urzędu. Domniemanie może być bowiem w każdym czasie obalone dowodami, z których wynika wniosek przeciwny. W niniejszej sprawie skarżące nie przedstawiły żadnych dowodów, które skutecznie podważyłyby ich treść i wskazywałyby na inny stan faktyczny na dzień [...] lutego 2003 r. Twierdzenia skarżących, że przedmiotowa działka w dniu [...] lutego 2003 r. nie wchodziła w skład linii kolejowej są gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami. Zdaniem Sądu wnioskowane przez skarżące dowody z zeznań świadków oraz dowód z oględzin, co do spornej nieruchomości celem ustalenia, czy przedmiotowa działka została faktycznie zajęta na potrzeby linii kolejowej, według stanu na [...] lutego 2003 r. nie miały istotnego znaczenia dla sprawy, a organy orzekające w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. dokonały tej oceny na podstawie zgromadzonego materiału dokumentacyjnego. Organ administracji publicznej może oczywiście przeprowadzać dowody z przesłuchania stron, świadków czy z oględzin, ale w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny nie jest wystarczający do dokonania istotnych w sprawie ustaleń, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że teren obejmujący działkę nr [...] był [...] lutego 2003 r. zajęty pod wybudowane elementy wchodzące w skład linii kolejowej. Sąd podziela stanowisko Ministra, że w sprawie niniejszej decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] czerwca 1966 r. nie ma żadnego znaczenia w sprawie, gdyż przedmiotowa działka nie została nią objęta. W księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] KW nr [...] ujawniony jest jako jej właściciel M. M. na podstawie aktu nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1947 r. nr [...] oraz na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 1948 r. nr [...] dotyczącej klasyfikacji i szacunku działki łącznie z oszacowaniem przydzielonego nabywcy inwentarza. Odnosząc się do zarzutu, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r., a zakończone zostało wydaniem decyzji na podstawie art. 37a tej ustawy, należy zauważyć, że jak wynika z akt sprawy postępowanie prowadzone w trybie art. 34 ustawy zostało zakończone umorzeniem postępowania wobec cofnięcia przez wnioskodawcę wniosku. Kwestie odszkodowawcze związane z wydaniem zaskarżonej decyzji pozostają poza zakresem niniejszej sprawy, w związku z czym Sąd jest zwolniony z odnoszenia się do zarzutów podniesionych w tym zakresie. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że Minister dokonał prawidłowej oceny przesłanek wynikających z art. 37a ust. 1 i 2 ustawy w odniesieniu do wskazanej wyżej działki. Wydana decyzja jest więc zgodna z prawem. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się również naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a., co uzasadniałoby ewentualne uchylenie wydanego rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom skarżących postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Organ prawidłowo ustalił strony postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko. Brak odniesienia się przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich argumentów skarżących nie stanowi na tyle istotnego uchybienia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.