I SA/Wa 1919/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2022 r. sprawy ze skargi G. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2022 r. nr KOC/3049/Sr/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżoną decyzją z 21 czerwca 2022 r., nr KOC/3049/Sr/22, po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania G. I. (Skarżący) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 29 kwietnia 2022 r. nr ŚR/001201/SP/04/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy ww. decyzją z 29 kwietnia 2022 r. na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615) odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną B. A. W ocenie organu I instancji, na wnioskodawcy nie ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w przepisach ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zaś on sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zatem świadczenie pielęgnacyjne mu nie przysługuje. W wyniku odwołania Skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżoną decyzją z 21 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie do (będącego osobą sprawną) małżonka, ubiegającego się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub innym mu równoważnym. Jednakże Kolegium analizując akta sprawy stwierdziło, że Skarżący ostatni raz był zatrudniony w 2006 r. Co prawda skarżący do dnia 23 kwietnia 2022 r. miał wydane w 2019 r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale mógł wykonywać pracę na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności. Powyższe oznacza, że rezygnacja bądź niepodejmowanie pracy nie było spowodowane koniecznością opieki nad żoną, tym bardziej, że Skarżący zawarł związek małżeński z B. A. w dniu 2 kwietnia 2022 r., a zatem 4 dni przed datą wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W obecnym stanie faktycznym sprawy, nie jest zatem możliwe przyznanie Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, że jego żona wymaga całodobowej opieki, poza domem porusza się na wózku inwalidzkim, a od długotrwałego poruszania się o kulach ma zwyrodnienie barków. Skarżący ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Po zawarciu związku małżeńskiego w dniu 2 kwietnia 2022 r. zrzekł się zasiłku stałego, a z uwagi na stałą (całodobową) opiekę nad żoną nie może podjąć pracy. Utrzymują się wyłącznie z renty żony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 24 października 2022 r. Skarżący przedłożył orzeczenie z 20 czerwca 2022 r. zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniami odpowiedniego zatrudnienia na stanowisku przystosowanym oraz korzystania ze wsparcia środowiskowego. Oświadczył, że z obecną żoną pozostają w związku 31 lat. Ubiegał się o rentę, ale z uwagi na brak okresu zatrudnienia jej nie otrzymał. Od 2013 r. był pod opieką OPS-u, gdyż nie mógł pracować po operacji endoprotezy biodra. Pracował bez umów o pracę do 2010 r., do momentu gdy zarejestrował się jako bezrobotny i taki status miał do 2013 r. Próbował znaleźć pracę, ale nie było dla niego odpowiednich ofert. W branży budowlanej nie mógł pracować, chodził na kurs komputerowy. Nie odwoływał się od orzeczenia o niepełnosprawności, gdyż uważa, że jest ono prawidłowe. W znalezieniu pracy pomagała mu fundacja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04). Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jego treścią świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powołanego przepisu wynika, że do przyznania osobom w nim wymienionym świadczenia pielęgnacyjnego, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Druga z kolei dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania takiej opieki. Jak wynika z akt sprawy i co stanowi okoliczność niesporną, Skarżący jest mężem osoby wymagającej opieki, należy więc do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Żona Skarżącego B. A. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2018 r. nr [...], zgodnie z którym jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do dnia 30 czerwca 2023 r. oraz całkowicie niezdolna do pracy do dnia osiągnięcia wielu emerytalnego. Datę powstania niezdolności do pracy ustalono na październik 1996 r. Skarżący ostatni raz był zatrudniony w 2006 r. Mając powyższe na uwadze Sąd podkreśla, że dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wystarczy sam fakt rezygnacji z zatrudnienia, ale musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, czy z podejmowania zatrudnienia (poszukiwania pracy), a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną (w stopniu znacznym) żoną, którego Skarżący nie wykazał. Zwrócić należy uwagę, że opieka świadczona osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolnej do samodzielnej egzystencji oznacza zależność tej osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwianiu kontaktów ze środowiskiem, jak również konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza współdziałanie w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Z akt sprawy nie wynika, że niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącego było spowodowane koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji jego żony, szczególnie, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek alimentacyjny ciążył na Skarżącym bardzo krótko - od zawarcia związku małżeńskiego do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego upłynęło zaledwie 4 dni. W ocenie Sądu, w świetle powyższych okoliczności organ w zaskarżonej decyzji w sposób uprawniony przyjął, że rezygnacja Skarżącego z pracy zarobkowej i brak podejmowania zatrudnienia, nie była spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zważyć bowiem należy, że konieczność sprawowania opieki stałej lub długotrwałej nie wymaga, aby osoba ją sprawująca przebywała bez jakichkolwiek przerw w ciągu dnia w pobliżu osoby, która opieki takiej w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności potrzebuje. Zgodnie zaś z treścią omawianej regulacji opieka stała i długotrwała powinna być sprawowana w taki sposób, który uniemożliwia wykonywanie przez opiekunów pracy zarobkowej. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący opiekę w takim zakresie nad niepełnosprawną żoną sprawował. Dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na rozprawie w dniu 24 października 2022 r. Skarżący przedłożył orzeczenie z 20 czerwca 2022 r. zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniami odpowiedniego zatrudnienia na stanowisku przystosowanym oraz korzystania ze wsparcia środowiskowego. Oświadczył, że z żoną pozostają w związku od 31 lat. Ubiegał się o rentę, ale z uwagi na brak okresu zatrudnienia jej nie otrzymał. Od 2013 r. był pod opieką OPS-u, gdyż nie mógł pracować po operacji endoprotezy biodra. Pracował bez umów o pracę do 2010 r., do momentu gdy zarejestrował się jako bezrobotny i taki status miał do 2013 r. Próbował znaleźć pracę, ale nie było dla niego odpowiednich ofert. W branży budowlanej nie mógł pracować, chodził na kurs komputerowy. Nie odwoływał się od orzeczenia o niepełnosprawności bo uważa, że jest ono prawidłowe. W znalezieniu pracy pomagała mu fundacja. Stwierdził, że jego żona wymaga opieki stałej i długotrwałej, co uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd poinformował Skarżącego na rozprawie o możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną B. A. Nowe okoliczności sprawy (w stosunku do tych, które były przedmiotem oceny organów w rozpoznawanej sprawie), na które Skarżący się powołał, w tym ciągłe poruszanie się przez żonę Skarżącego na wózku inwalidzkim, będą przedmiotem aktualnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze Skarżącym, mającego na celu ustalenie zakresu świadczonej przez Skarżącego obecnie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. Reasumując, w zaskarżonej decyzji organ nie naruszył stanowiących jej podstawę przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.