II SA/Bd 468/08

SENTENCJA Dnia 9 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 9 września 2008 roku sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odsetek od sum uposażeń wypłaconych po przywróceniu do służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa [...] Sztabu Wojskowego w Sz. z dnia [...] r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. UZASADNIENIE M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] Nr [...]. utrzymującą w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. o odmowie wypłacenia skarżącemu odsetek ustawowych od uposażeń. Z akt sprawy wynika, że decyzją Nr [...] z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie odmówił M. N., na podstawie art. 8 ust. 1, art. 75 ust. 3, art. 74 ust. 1 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), wypłacenia odsetek ustawowych od uposażeń za okres od [...] do [...]. Jak wskazał w uzasadnieniu decyzji wydający ją organ, st. chor. szt. M. N. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia stosunku służbowego przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego w B. w dniu [...]. Stosowna decyzja w tym przedmiocie o numerze [...] wydana została przez ww. organ w dniu [...], następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził jej nieważność. Skutkiem wydania powyższego aktu, a także rozkazu Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. Nr z dnia [...], stało się przywrócenie skarżącego na stan ewidencyjny Komendy, na mocy rozkazu dziennego Nr [...] z dnia [...], wydanego przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. Rozkazem tym stwierdzono ponadto przysługiwanie skarżącemu wynikające z tytułu zawodowej służby wojskowej od dnia [...] należności, które wypłacił mu w dniu [...]. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S., ustanowiony płatnikiem uposażeń żołnierzom pełniącym służbę wojskową w wojskowych komendach uzupełnień, stacjonujących na terenie województwa [...]. Zdaniem organu I instancji należności wypłacone zostały wierzycielowi bezzwłocznie, zatem, zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie przesłanka wypłacenia odsetek ustawowych od kwoty należności, wypłacanych stosownie do ww. artykułu w przypadku wystąpienia zwłoki w wypłacie uposażenia. Jak wskazał Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. wymagalność roszczenia M. N. powstała z chwilą przywrócenia go do pełnienia obowiązków służbowych, tj. po doręczeniu płatnikowi rozkazu dziennego Nr [...] z dnia [...], wydanego przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania, w którym M. N. wniósł o jej zmianę, a także o wypłatę odsetek ustawowych od zaległych i wypłaconych w zwłoce uposażeń za okres od [...] do [...], przysługujących mu na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 z późn. zm.) oraz art. 75 ust. 3 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł nietrafność argumentów przywołanych w odwołaniu, z uwagi na fakt funkcjonowania w okresie, za który wypłacenia odsetek odwołujący się domaga, w obrocie prawnym decyzji dotyczącej zwolnienia go ze służby, w związku z czym roszczenie o uposażenie mogło powstać dopiero w chwili uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych w W. Nr [...] z dnia [...]. Zdaniem organu odwoławczego nie można przyjąć, że w okresie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej st. chor. szt. M. N. pełnił ją nadal, mimo iż zwolnienie to było niezgodne z prawem. Organ wskazał ponadto uboczny charakter roszczenia odsetkowego, względem roszczenia głównego, wobec którego jest ono roszczeniem niezależnym i posiadającym samoistny byt prawny. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skardze M. N. zarzucił powyższej decyzji naruszenie przepisu art. 75 ust. 3 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wnosząc jednocześnie o jej uchylenie, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S., względnie o stwierdzenie nieważności obu decyzji. Skarżący podniósł, iż wypłacając należne mu uposażenie po terminie organ miał świadomość ciążącego na nim długu, w związku z czym uznał roszczenie o zapłatę odsetek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że Dowódca Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z dnia 25 [...], na podstawie art. 157 § 1, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1017 z późn. zm.), stwierdził nieważność decyzji Nr [...] z dnia [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego, w sprawie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy z powodu likwidacji zajmowanego dotychczas przez skarżącego stanowiska służbowego i odmowy przyjęcia niższego stanowiska służbowego, jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Z akt wynika także, że na skutek powyższej decyzji z dnia [...] oraz rozkazu Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. Nr [...] z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w K., rozkazem dziennym nr [...] z dnia [...] przyjął skarżącego na stan ewidencyjny i wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem [...] (dniem przybycia), zaliczając skarżącemu okres od dnia [...] dla celów ewidencyjno – finansowych . Z pisma z dnia [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. wynika, że wypłacono skarżącemu zaległe uposażenie za okres od [...] do [...] bez ustawowych odsetek. W ocenie Sądu nie jest trafne stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji uchylono rozkaz personalny, brak było podstaw do przyznania i wypłaty skarżącemu odsetek za okres od [...] do [...], gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr [...] z dnia [...] Dowódcy Wojsk Lądowych w W. Stanowisko organu zdaje się świadczyć o niezrozumieniu instytucji stwierdzenia nieważności decyzji i nie odróżnienia tej instytucji postępowania administracyjnego od instytucji uchylenia decyzji. Argumentacja organu byłaby prawidłową, niewątpliwie mającą swe oparcie w prawie, gdyby doszło do uchylenia decyzji, a nie stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej zwolnieniem skarżącego ze służby. Decyzja uchylająca decyzję o wypowiedzeniu, prowadząca do uchylenia rozkazu o zwolnieniu, powodowałaby w konsekwencji reaktywowanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem, w którym uchylenie decyzji z [...] stałoby się rozstrzygnięciem ostatecznym. Wtedy też od tej też daty służyłoby żołnierzowi zawodowemu prawo do uposażenia wraz z dodatkami i innymi należnościami (w tym i odsetek w wypadku zwłoki). Decyzja uchylająca bowiem wywiera skutki "ex nunc", czyli na przyszłość. Zupełnie odmienne są natomiast skutki decyzji stwierdzającej nieważność wydanego rozstrzygnięcia - co też i miało miejsce w niniejszej sprawie. Generalnie rzecz biorąc stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją z mocy prawa do dnia wydania, to jest ze skutkiem "ex tunc". Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną – eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i doktrynie. W świetle powyższego stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, iż wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po [...] przez cały czas służby. Aktualne stało się więc prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i wszelkimi należnościami przysługującymi skarżącemu. Dotyczy to także odsetek w wypadku zwłoki z zapłatą uposażenia i dodatków. W tym miejscu należy zwrócić też uwagę na treść art. 81 ww. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, określający terminy wypłaty uposażenia żołnierzy zawodowych. Stanowi on m.in. w ust. 1, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługuje. Ścisły związek z art. 81 ma przepis art. 75 ust. 3 tej ustawy stanowiący, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Zgodnie zaś z ww. art. 75 ust. 3 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 przywoływanej ustawy z 11 września 2003 r. roszczenia żołnierzy zawodowych o wypłatę odsetek ustawowych od należnych odsetek podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym (vide także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. - II CZP 109/07 i orzecznictwo sądów administracyjnych po wydaniu tej uchwały np. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 7 lutego 2008 r. - IV SAB/Po 24/07, czy prawomocny też wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lutego 2007 r. - II SA/Bd 1151/06). W tym stanie rzeczy uznając, iż w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji [...] z dnia [...] doszło do naruszenia prawa, uznając zasadność skargi, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 wyroku - tj. uchylił obie decyzje. Prowadząc ponownie postępowanie organ ponownie rozpozna wniosek skarżącego uwzględniając obowiązujące przepisy oraz po myśli art. 153 ww. ustawy - obowiązujące organ wskazania i oceny zawarte w niniejszym wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 tej ustawy.