II SA/Bd 728/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi W. R. działającego przez przedstawiciela ustawowego M. R.-R. na postanowienie [...] Zespołu do Spraw Orzekania [...] B. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. UZASADNIENIE II SA/Bd 728/22 UZASADNIENIE Orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] 2022 r. nr [...]/ZP, Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył małoletniego skarżącego W. R. do osób niepełnosprawnych od urodzenia, datując ważność orzeczenia do [...] 2025 r. Pismem z dnia [...] 2022 r. M. R., ojciec W. R., wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia o niepełnosprawności, a wraz z nim złożył odwołanie co do części tego orzeczenia. We wniosku o przywrócenie terminu przedstawiciel ustawowy skarżącego wskazał, że w jego ocenie opóźnienie we wniesieniu odwołania nie jest zawinione. Powyższe uzasadnił w ten sposób, że wnioski w sprawie składała jego żona, natomiast orzeczenie o niepełnosprawności odebrała jego teściowa – jako dorosły domownik, w związku z czym bez jego winy nie brał udziału w postępowaniu, a z treścią orzeczenia zapoznał się [...] 2022 r. Postanowieniem z dnia [...] 2022 r. nr [...] Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe orzeczenie o niepełnosprawności, zgodnie z potwierdzeniem odbioru znajdującym się w aktach sprawy, doręczone zostało w dniu [...] 2022 r. dorosłemu domownikowi, natomiast odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2022 r., co stanowi o przekroczeniu 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia, który minął [...] 2022 r. W ocenie organu, zgodnie z art. 42 § 1 i art. 43 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej powoływanej jako k.p.a.) przedmiotowe orzeczenie zostało zaadresowane i doręczone prawidłowo, tj. na adres wskazany przez wnioskodawczynię, która jest uprawnionym przedstawicielem ustawowym dziecka, natomiast podczas jej nieobecności odebrane przez dorosłego domownika. Nadto nie jest uchybieniem pominięcia w doręczeniach ojca dziecka, który nie był znany organowi. Organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia braku zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia odwołania i w ocenie organu M. R. nie uprawdopodobnił braku zawinienia z jego strony. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący, działając przez przedstawiciela ustawowego M. R., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której, domagając się uchylenia w całości ww. postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił naruszenie następujących przepisów: - art. 43 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie wadliwego doręczenia, -art. 40 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 573 z późn. zm.). poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 43 k.p.a. uznając, że doręczenie przedmiotowego orzeczenia o niepełnosprawności zostało dokonane do rąk dorosłego domownika. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2290/18 M. R. podniósł, że B. R. nie można uznać za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a., gdyż nie pozostawała ona z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym, a także, że B. R. nie została upoważniona do odbioru korespondencji pod adresem, na który zaadresowane było orzeczenie o niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej powoływanej jako p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. Przepisy te stanowią, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia temu terminowi. Jednocześnie z wniesieniem wniosku należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Organem właściwym do oceny, czy stronie przysługuje przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest organ właściwy do jego rozpatrzenia. Natomiast odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i § 2 k.p.a.). W oparciu o powyższe przepisy można wyróżnić cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Niewątpliwie skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, która – jak wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy – została doręczona dorosłemu domownikowi (B. R. – babci skarżącego) w dniu [...] 2022 r., natomiast odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2022 r., podczas gdy termin do wniesienia odwołania minął [...] 2022 r. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata doręczanego w sprawie pisma pod adresem wskazanym dla doręczeń pismo takie doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Należy zauważyć, że przedstawiciel ustawowy skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie negował tego, że B. R. odebrała korespondencję jako dorosły domownik. Zarzut, że babcia skarżącego nie jest dorosłym domownikiem pod adresem do doręczeń został wskazany dopiero w skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu. Należy w tym miejscu wskazać, że podjęcie się przez dorosłego domownika doręczenia adresatowi przesyłki nie musi być potwierdzone na piśmie. Ponadto doręczenie zastępcze dorosłemu domownikowi nie wymaga udzielenia pełnomocnictwa przez adresata. Przyjęcie zatem pisma przez dorosłego domownika i potwierdzenie doręczenia na piśmie swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia przesądza o doręczeniu pisma adresatowi. Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2673/16; postanowienie NSA z 8 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 192/07 – dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). Doręczenie pisma w sposób określony w art. 43 k.p.a. stwarza więc domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które natomiast może być obalone dowodem przeciwnym. W wyroku NSA w Katowicach z 3 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1312/95 sformułowano tezę, że przewidziane w art. 43 i 44 k.p.a. zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu skarżący nie wykazał dostatecznie, że B. R. nie była uprawniona do odebrania przedmiotowej korespondencji. Nadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 92 i 93 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 – dalej powoływanej jako k.r.o.) dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską a władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Natomiast zgodnie z art. 30 § 2 i art. 40 § 1 k.p.a. osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli, a pisma w sprawie, której stroną jest osoba działająca przez przedstawiciela ustawowego doręcza się temu przedstawicielowi. Z akt sprawy nie wynika, aby władza rodzicielska M. R. i M. R. względem skarżącego W. R. była ograniczona. Biorąc pod uwagę powyższe, należy domniemywać, że oboje rodzice skarżącego posiadają pełnię władzy rodzicielskiej, wobec czego mogą na równi reprezentować skarżącego, który jest adresatem decyzji w postępowaniu administracyjnym, a działania w imieniu skarżącego mogą podejmować łącznie lub samodzielnie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 kwietnia 2021 r., I SAB/Wr 850/20 – dostępne jw.). Należy zatem uznać, że matka skarżącego, jako przedstawiciel ustawowy małoletniego, uprawniona była do złożenia samodzielnie w jego imieniu wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Stroną w znaczeniu materialnoprawnym ciągle jednak pozostaje małoletni, tak więc uznać należy, że doręczenia kierowane do jednego z jego przedstawicieli ustawowych skuteczne są także względem drugiego z nich. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że termin do wniesienia odwołania nie otwiera się z osobna dla każdego z przedstawicieli ustawowych, bo dla skarżącego, jako strony postępowania i adresata decyzji, otwiera się tylko jeden termin. Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczenie o niepełnosprawności zaadresowane na matkę skarżącego – M. R., a doręczone dorosłemu domownikowi w myśl art. 43 k.p.a., należy uznać za skutecznie doręczone w dniu [...] 2022 r. w trybie doręczenia zastępczego. W tym dniu orzeczenie to weszło zatem wobec skarżącego do obrotu prawnego, a skutki doręczenia orzeczenia matce małoletniego skarżącego dotyczyły również jego ojca, jako drugiego z przedstawicieli ustawowych. Dlatego uznać należy, że dla skarżącego termin do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia zaczął biec po [...] 2022 r., a złożenie odwołania przez ojca skarżącego – M. R. w dniu [...] 2022 r. nastąpiło z uchybieniem 14-dniowego terminu. Skarżący zatem nie uprawdopodobnił braku winy uchybienia terminu do złożenia odwołania. Uwzględniając zatem wszystkie wskazane powyżej okoliczności oraz biorąc pod uwagę fakt, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu wykazując, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się w żaden sposób przezwyciężyć, Sąd uznał z przyczyn wskazanych wyżej, że w sprawie takie przeszkody nie zaistniały. W tym stanie rzeczy, stwierdzając że skarżący przede wszystkim nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała więc przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.