II OSK 607/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Prokuratury Regionalnej we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II SAB/Wr 426/21 w sprawie ze skargi O.M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uchyla punkt III zaskarżonego wyroku i umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do rozpoznania wniosku O.M. z 30 kwietnia 2018 r. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 28 października 2021 r., II SAB/Wr 426/21, w wyniku rozpoznania skargi O.M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności (pkt I), stwierdził, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (pkt III), przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną (pkt IV), zasądzając równocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt V). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. O.M., obywatelka Ukrainy, pismem z 5 marca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w zakresie dotyczącym nierozpatrzenia jej wniosku z 30 kwietnia 2018 r. (data wpływu do organu) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa skarga została poprzedzona ponagleniem. Wskazując, że organ pomimo upływu terminu załatwienia sprawy nie wydał decyzji i nie zawiadomił o przyczynach zwłoki, skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności Wojewody Dolnośląskiego, stwierdzenie, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa, wyznaczenie organowi 14-dniowego terminu do załatwienia sprawy, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a., jak też przyznanie sumy pieniężnej oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie. Do udziału w postępowaniu przystąpił Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym wyżej wyroku uznał skargę za uzasadnioną. Przywołując treść art. 35 § 1-5, art. 36 § 1-2 i art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz wyjaśniając znaczenie pojęcia bezczynności, Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski bezspornie pozostaje w kontrolowanej sprawie w stanie bezczynności, ponieważ w odniesieniu do wniosku skarżącej z 30 kwietnia 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę dopiero 20 października 2020 r., a więc po ponad dwóch latach podjął pierwsze czynności procesowe, tj. zbadał wniosek pod kątek formalnym i wezwał cudzoziemkę do uzupełnienia jego braków formalnych. Pomimo, że skarżąca zastosowała się do wezwania, organ nie wydał decyzji kończącej postępowanie, nie zastosowując się nawet do dyspozycji wynikającej z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.), dalej: u.c., poprzez zwrócenie się do odpowiednich służb w celu uzyskania informacji o skarżącej. Wojewoda Dolnośląski uchybił również obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a. Sąd I instancji wyjaśnił, że w tych warunkach uznać należało, że bezczynność organu miała charakter rażący. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem, uznając równocześnie, że o ile nie zachodzi podstawa do nałożenia na organ grzywny, to zasadne pozostawało żądanie skarżącej o przyznanie jej sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu I instancji, kwota 2500 zł pozostaje adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności. Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w zakresie punktu III sentencji wyroku, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie. Skarżący kasacyjnie wyjaśnił, że pozostawał uczestnikiem postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i że postępowanie to zostało zakończone decyzją Wojewody Dolnośląskiego z 31 sierpnia 2021 r., znak SOC-LPI.6151.1.15944.2018.IO uwzględniającej wniosek cudzoziemki. Z uwagi na powyższy zarzut skargi kasacyjnej, Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie III i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta na uzasadnionej podstawie. Nie może budzić wątpliwości, że okoliczność wydania przez organ decyzji kończącej postępowanie w sprawie zainicjowanej złożonym przez stronę wnioskiem, jeżeli brak wydania tej decyzji stanowił przedmiot wniesionej do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, powinna skutkować odstąpieniem przez sąd administracyjny od posłużenia się w wydawanym orzeczeniu zobowiązaniem organu do wydania aktu, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nakładanie takiego zobowiązania jest bowiem w takiej sytuacji bezprzedmiotowe. Zamieszczenie w wyroku rozstrzygnięcia wskazanej treści niezależnie, czy stanowi ono konsekwencję niezwrócenia przez sąd uwagi na wydany w toku postępowania administracyjnego akt, czy też jest skutkiem niepowiadomienia sądu przez strony o aktualnym (zmienionym) stanie sprawy, musi być traktowane jako nieprawidłowość, która w razie objęcia jej zarzutem skargi kasacyjnej, prowadzi do wadliwości orzeczenia w omawianym zakresie (por. wyrok NSA z 22 marca 2022 r., II OSK 2177/22; wyrok NSA z 15 grudnia 2021 r., II OSK 273/21; wyrok NSA z 23 marca 2021 r., II OSK 1927/20). W rozpatrywanej sprawie Prokurator Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu trafnie przyjął, że wydanie przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność tego organu, nawet z naruszeniem terminu, w jakim powinno to nastąpić, wyłączało możliwość uwzględnienia skargi poprzez zobowiązanie organu do wydania aktu (w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym Sąd I instancji orzekł w punkcie III zaskarżonego wyroku). Fakt, że decyzja Wojewody Dolnośląskiego z 31 sierpnia 2021 r. została dołączona do akt sprawy dopiero na etapie kasacyjnym, przez co Sąd I instancji nie mógł okoliczności związanej z zakończeniem postępowania w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę uwzględnić, pozostaje bez znaczenia, albowiem brak jest podstaw, by mogło zostać utrzymane w obrocie prawnym zawarte w treści zaskarżonego wyroku zobowiązanie organu do wydania decyzji, która została już faktycznie podjęta. W tej części (punkt III) należało zaskarżony wyrok uchylić, a wobec bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie koniecznym było jego umorzenie, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.