II GPP 19/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi K. N. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1567/22 w sprawie ze skargi K. N. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku uprawdopodobnienia naruszenia prawa pacjenta postanawia: 1. stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie; 2. przyznać K. N. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sumę pieniężną w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych. UZASADNIENIE Skarga K. N. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki dotyczy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - sygn. akt V SA/Wa 1567/22 - w sprawie z jego skargi wniesionej za pośrednictwem organu 2 czerwca 2021 r. (data stempla pocztowego) oznaczonej przez skarżącego jako: "skarga na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z 2 kwietnia 2021 r. w przedmiocie: 1/ odmowy wszczęcia postępowania wobec Szpitala Powiatowego w S.; 2/ nierozpoznania w pełnym zakresie skargi w sprawie stwierdzonych naruszeń prawa pacjenta przez Szpital Wojewódzki w K. i rozpoznania sprzecznie z dowodami". Rzecznik Praw Pacjenta (dalej: RPP) przekazując skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 30 czerwca 2021 r. (data stempla pocztowego) w odpowiedzi na skargę - wnosząc o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność - wyjaśnił, że skarga dotyczy: 1/ rozstrzygnięcia z 2 kwietnia 2021 r. znak: [...] wydanego na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, oraz 2/ pisma RPP - z tej samej daty o tym samym znaku sprawy - wydanego w trybie art. 51 pkt 2 powołanej ustawy. Skardze - zgodnie z zarządzeniem z dnia 16 lipca 2021 r. o wpisaniu sprawy do repertorium i doręczeniu stronie odpowiedzi na skargę - nadano sygn. V SA/Wa 3737/21. Postępowanie w tej sprawie zakończyło się postanowieniem z 2 czerwca 2022 r. o odrzuceniu skargi na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z 2 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa pacjenta - z uzasadnieniem, że podstawą prawną przedmiotowego pisma jest art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zarządzeniem z dnia 14 lipca 2022 r. wpisano do repertorium sprawę o sygn. akt V SA/Wa 1567/22 - ze skargi K. N. w przedmiocie stwierdzenia braku uprawdopodobnienia naruszenia prawa pacjenta – wobec rozdzielenia skarg na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1567/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z 2 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku uprawdopodobnienia naruszenia prawa pacjenta odrzucił skargę, wskazując w uzasadnieniu, że przedmiotem skargi jest pismo RPP wydane w trybie art. 51 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W skardze na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1567/22 K. N. wniósł o: 1/ stwierdzenie przewlekłości postępowania w powołanej sprawie; 2/ wydanie zaleceń co do dalszego efektywnego rozpoznania jego skargi kasacyjnej oraz dalszego sprawnego rozpoznania sprawy; 3/ zasądzenie od organu na jego rzecz 4 000 zł. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania w sprawie z jego skargi zarejestrowanej 16 lipca 2021 r. pod sygnaturą V SA/Wa 3737/21 (w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa pacjenta) i wskazał, że zarządzeniem z 14 lipca 2022 r. doszło do rozdzielenia skarg i skargę w przedmiocie braku uprawdopodobnienia naruszenia praw pacjenta wpisano do rep. V SA/Wa 1567/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga K. N. - na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1567/22 - zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 75; dalej: ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu /.../ sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki) przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Art. 2 ust. 2 powołanej ustawy stanowi zaś, że dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W kwestii łącznego czasu postępowania do chwili rozpoznania skargi w orzecznictwie konsekwentnie wskazuje się, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę, ale pewna wskazówka wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Za uzasadnione uznać należy zatem stanowisko, że w rozumieniu powołanej ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu /.../ sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, przewlekłe postępowanie to takie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. W pełni trafny jednak jest też pogląd, że sam fakt, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza automatycznie, że nastąpiła przewlekłość postępowania, o której mowa w art. 2 ust. 2 powołanej ustawy (por. np. postanowienia NSA z dnia 21 listopada 2019 r. II OPP 11/19 i z dnia 10 stycznia 2020 r., I FPP 1/19 oraz przytoczone tam orzecznictwo). Analogicznie, fakt, że do rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie doszło przed upływem 12 miesięcy od dnia jego wszczęcia nie przesądza, że postępowanie toczyło się bez nieuzasadnionej zwłoki. Na gruncie powołanych regulacji przyjąć bowiem trzeba, że konieczne jest zbadanie terminowości i prawidłowości czynności podejmowanych w postępowaniu sądowym w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, z uwzględnieniem całokształtu podlegających ocenie okoliczności, określonych przez ustawodawcę w art. 2 ust. 2 zdanie drugie. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w rozpoznawanym przypadku czas trwania postępowania od czasu przekazania skargi Sądowi pierwszej instancji do wydania przez ten Sąd rozstrzygnięcia kończącego postępowania w sprawie - postanowieniem z 2 czerwca 2022 r. o odrzuceniu skargi - przekroczył 12 miesięcy. Za przyjęciem, że w postępowaniu sądowym o sygn. V SA/Wa 1567/22 doszło do naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przemawia zarówno fakt, że postępowanie trwało ponad rok, jak i ocena terminowości oraz prawidłowości podejmowanych przez WSA czynności. Z akt sprawy - wszczętej, jak już wskazano, skargą wniesioną 30 czerwca 2021r., przekazaną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 16 lipca 2021 r. wynika, że zarejestrowano ją, wskutek rozdzielenia skarg na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a., dopiero 14 lipca 2022 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nic nie usprawiedliwia czasu, jaki upłynął od chwili skutecznego wniesienia skargi do Sądu pierwszej instancji do momentu jej zarejestrowania. Zdaniem składu orzekającego NSA brak terminowego podjęcia prawidłowych czynności - zmierzających do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie - wynika z braku prawidłowej oceny treści skargi, w szczególności co do przedmiotu zaskarżenia i jest efektem niezapoznania się z treścią odpowiedzi na skargę, opisującej pisma będące przedmiotem skargi. Skoro zatem doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania wskazanej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu /.../ sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki postanowił stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i przyznać K. N. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - sumę pieniężną w wysokości 2 000 złotych. Orzekając o wysokości przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej - jako rekompensaty niedogodności wynikającej z przewlekłego postępowania sądowego - Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił znany składowi orzekającemu z urzędu fakt, że skarżący przyznania tożsamej sumy pieniężnej domagał się również w sprawie o sygn. akt II GPP 18/22. Zauważyć zatem należy, że w powołanej sprawie (II GPP 18/22) skarga na naruszenie prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postępowaniu sądowym dotyczy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 3737/21 - tj. w sprawie, w której nie dostrzeżono, że skarżący w jednym piśmie zawarł skargi na dwa pisma Rzecznika Praw Pacjenta z 2 kwietnia 2021 r., wydane w różnych stanach faktycznych, w oparciu o odmienne podstawy prawne, co uzasadniało zastosowanie art. 57 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy skład orzekający NSA miał na uwadze, że łączna kwota sum pieniężnych przyznanych w obu sprawach stanowi odpowiednią rekompensatę za czas trwania "rozdzielonych" postępowań sądowych, ocenionych jako przewlekłe z uwagi na analogiczne okoliczności. Odnosząc się do zawartego w skardze na przewlekłość postępowania wniosku o "wydanie zaleceń co do dalszego efektywnego rozpoznania /.../ skargi kasacyjnej oraz do dalszego sprawnego rozpoznania sprawy" trzeba przypomnieć, że w myśl art. 12 ust. 3 powoływanej ustawy, na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zauważyć trzeba więc, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie przez Sądem pierwszej instancji - któremu zarzucono przewlekłość - zakończyło się. Uwagi wymaga przy tym, że w postępowaniu ze skargi na przewlekłość postępowania sąd bada jedynie, czy postępowanie w sprawie trwa/trwało dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, ocenia terminowość i prawidłowość czynności sądowych, nie ocenia zaś prawidłowości rozstrzygnięć wydanych w sprawie. Przytoczony przepis - w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania przed Sądem pierwszej instancji - wyklucza zatem możliwość formułowania jakichkolwiek zaleceń co do rozpoznania skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, będącym przedmiotem skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 12 ust. 2, 3 i 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu /.../ sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, orzeczono jak w sentencji postanowienia.