I SA/Kr 1761/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi B. P., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2015r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postepowanie egzekucyjne postanawia: - oddalić wniosek - UZASADNIENIE Pismem z dnia 26 października 2015r. B. P. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Transport T.-O. "M." B. P. z siedzibą w M. (dalej: skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2015r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postepowanie egzekucyjne. Następnie pismem z dnia 30 listopada 2015r. skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta L. z dnia 22 maja 2015r. Jako powód złożenia wniosku skarżący podał wyrządzenie (jemu oraz jego rodzinie, której jest jedynym żywicielem) szkody przez utrzymanie stanu, w którym będzie prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne nienależnej – jak podaje skarżący – kwoty pieniężnej w wysokości 66.374,86zł. Ponadto skarżący wskazuje, że nieprzychylenie się do jego wniosku spowoduje dramatyczne do odwrócenia konsekwencje i zagrozi egzystencji jego rodziny. Skarżący podnosi, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jest jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny, na którą składa się dwójka dzieci uczących się (w związku z czym nie są w stanie ponosić kosztów swojego utrzymania), w tym niepełnosprawny syn z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności (stosowną kopię orzeczenia skarżący przedkłada w załączeniu do wniosku) oraz niepracująca żona, która zajmuje się synem, w związku z jego znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu do składanego wniosku skarżący wskazuje, że do czasu rozpoznania sprawy egzekwowanie roszczenia stanowi wyraz nadużycia władztwa administracyjnego. Podnosi, że sytuacja ta narusza jego interesy i naraża na szkodę, ze względu na to, że zysk z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przeznacza na zaspokajanie bieżących potrzeb rodziny. Dodatkowe koszty utrzymania generuje konieczność zakupu leków, środków ortopedycznych oraz wizyt w ośrodkach rehabilitacyjnych niepełnosprawnego syna, który pozostaje pod stałą specjalistyczną opieką. Skarżący podkreśla, że kieruje się ważnym interesem jako podatnika, którego priorytetem jest zachowanie funkcjonowania firmy w sytuacji dużego kryzysu ekonomicznego dotykającego w szczególności małe rodzinne firmy, stanowiące podstawę rozwoju ekonomicznego. Zaprzestanie funkcjonowania firmy jest równoznaczne z obciążeniem dla budżetu Państwa poprzez konieczność wsparcia skarżącego oraz jego rodziny. Ponadto podkreśla on, że jest przedsiębiorcą, który na bieżąco realizuje stałe miesięczne zobowiązania wobec Skarbu Państwa (podatki bezpośrednie, pośrednie, ZUS) oraz pozostałych podmiotów gospodarczych. Jego zdaniem nie ma wątpliwości, że w prawidłowo rozumianym interesie Skarbu Państwa leży umożliwienie działalności jak największej liczbie prawidłowo funkcjonujących przedsiębiorców, których dochody stanowią podstawę dochodów Skarbu Państwa. Skarżący podkreśla, że nieprzychylenie się do jego wniosku zagrozi egzystencji jego rodziny, gdyż skarżący nie będzie w stanie pokrywać wydatków związanych z bieżącymi opłatami, specjalistyczną opieka dla niepełnosprawnego syna oraz niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania leków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a) po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego, to sądowi przysługuje możliwość wtrzymania wykonania aktu lub czynności. Wstrzymanie aktu lub czynności jest instytucją uznaniową – zostało pozostawione uznaniu sądu, jego ocenie, a nie automatycznemu rozstrzyganiu przy zaistnieniu określonych w przepisie przesłanek. Ponadto powołany wyżej przepis wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uzależnia wyłącznie od wniosku strony skarżącej. Innymi słowy, sąd z urzędu nie może na tym etapie postępowania w sprawie oceniać zasadności wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Inaczej niż organ administracyjny, który na etapie postępowania administracyjnego w sprawie, poprzedzającym postępowanie sądowe może na wniosek, ale i z urzędu zastosować instytucję wstrzymania wykonania stosownie do art. 61 § 2 p.p.s.a. Konsekwencje wynikające z powyższych twierdzeń są następujące: potrzeba wstrzymania wykonania aktu lub czynności powinna być wykazana przez skarżącego w jego wniosku kierowanym do sądu, który wniosek rozpatruje, ocenia. Wniosek składany do sądu wymaga szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego. Na tym etapie postępowania Sąd nie bada bowiem merytorycznej zasadności skargi. Należy podkreślić, że ochrona tymczasowa ujęta w art. 61 p.p.s.a. oraz ocena merytoryczna zasadności skargi to dwie różne kwestie. Treść art. 61 § 3 p.p.s.a. formułuje dwie ustawowe przesłanki pozostawionego ocenie sądu wstrzymania wykonania aktu lub czynności: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca określił je alternatywnie, tak więc wystarczy spełnienie co najmniej jednej z tych przesłanek, aby sąd mógł uznać wstrzymanie wykonania aktu lub czynności za zasadne. Użyte przez ustawodawcę pojęcia: znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki są nieostre i w związku z tym są przedmiotem interpretacji w literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie sądów administracyjnych. Uznaje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II GZ 313/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). Na stronie skarżącej ciąży więc powinność wykazania, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nieostre pojęcia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, a ten powinien w szczególności przedstawić właśnie wnioskodawca, wnoszący zarazem skargę do sadu. Wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 595/10, postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FZ 522/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, zobligowany jest szczególnie wnikliwie uzasadnić swój wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, wykazując w nim konkretnymi, powołanymi przez siebie okolicznościami istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków. Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FZ 522/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak uzasadnienie wniosku o wtrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że nie jest zasadny wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia z uwagi na niewystarczająco uzasadnioną we wniosku skarżącego którąkolwiek z dwóch przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jako enigmatyczne należy potraktować wskazanie przez skarżącego we wniosku, że nieprzychylenie się sądu do wniosku spowoduje "dramatyczne do odwrócenia konsekwencje" i zagrozi egzystencji jego i jego rodziny. Skutki te mają być stosownie do przepisu ustawy nieodwracalne. Dramatyczność konsekwencji i ich nieodwracalność to nie są terminy tożsame. Nadto skarżący nie uszczegóławia we wniosku owych dramatycznych okoliczności, jedynie wyjaśniając, że nieprzychylenie się do jego wniosku zagrozi egzystencji jego rodziny, gdyż skarżący nie będzie w stanie pokrywać wydatków związanych z bieżącymi opłatami, specjalistyczną opieka dla niepełnosprawnego syna oraz niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania leków. Skarżący nie podaje jednak konkretnie, o jakiego rodzaju opłaty bieżące chodzi oraz jakiego rodzaju kwoty wydatkowane są na leki i opiekę specjalistyczną dla chorego syna. Uzasadnienie wniosku tymczasem winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd. Ogólnikowość twierdzeń skarżącego w niniejszej sprawie co najmniej utrudnia taką merytoryczną ocenę przez sąd, który nie powinien domniemywać szczegółów sytuacji materialnej skarżącego. Sama egzekucja należności pieniężnych, na którą powołuje się skarżący nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie uchylenia zaskarżonej decyzji (tu postanowienia), ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2010r. (sygn. akt I FZ 317/10, orzeczenia.nsa.gov.pl), egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Strona musi bowiem wykazać następstwo czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący, jak zaznaczono powyżej, nie wykazał – w ocenie sądu – poza ogólnikowymi stwierdzeniami zagrożenia egzystencji, jakie następstwo będzie miało postępowanie egzekucyjne, nie dał wystarczających podstaw do oceny przez Sąd następstw postępowania egzekucyjnego dla sytuacji skarżącego i jego rodziny. W kontekście powyższych stwierdzeń zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. (I FZ 389/10, orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało stwierdzone, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2014r. (sygn. akt II FZ 1741/14, LEX nr 1561805) stwierdzając, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skarżący enigmatycznie wyraża się, przytaczając szkodę jako powód do wstrzymania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ogólnikowo wyjaśnia we wniosku, że egzekucja należności pieniężnych narusza jego interesy i naraża na szkodę, ze względu na to, że zysk z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przeznacza na zaspokajanie bieżących potrzeb rodziny, a koszty utrzymania generuje konieczność zakupu leków, środków ortopedycznych oraz wizyt w ośrodkach rehabilitacyjnych niepełnosprawnego syna, który pozostaje pod stałą specjalistyczną opieką. Nie wyjaśnia jakie konkretnie kwotowo są to wydatki i obciążenia, tak żeby sąd mógł oceniać egzekucje znacznej kwoty należności pieniężnej w kategoriach "znacznej szkody", szkody kwalifikowanej, przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu, a która miałaby być wyrządzona skarżącemu egzekucją. Sąd w niniejszej sprawie nie dowiedział się z wniosku złożonego przez skarżącego, ile skarżący zarabia, jakie ma bieżące wydatki, jakie kwotowo obciążenia finansowe pochłaniają leki i rehabilitacja niepełnosprawnego syna oraz czy posiada oszczędności. Z wniosku nie wynika również, jak przedstawia się sytuacja finansowa jego firmy i w jaki sposób wyegzekwowanie świadczenia wpłynie na jej dalsze funkcjonowanie. Sąd podkreśla, że sytuacja finansowa rodziny, którą sąd może w tej sytuacji tylko domniemywać – wobec braku uszczegółowienia okoliczności na nią się składających – nawet wobec uznania, że jest ona trudna, nie jest jeszcze przesłanką do wstrzymania wykonania postanowienia. Jednocześnie sąd wskazuje, że sam skarżący we wniosku twierdzi, że na bieżąco realizuje swoje zobowiązania wobec Skarbu Państwa (podatki bezpośrednie, ale i pośrednie, ZUS) oraz względem pozostałych podmiotów gospodarczych, czym – w ocenie sądu – daje wrażenie, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest zła. Ale nadal jest to tylko wrażenie, bo sąd nie ma możliwości – na podstawie okoliczności podanych przez skarżącego we wniosku – dokonać pewnych ustaleń jego sytuacji finansowej. Należy również podkreślić, na co zasadnie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. (II FZ 511/09, orzeczenia.nsa.gov.pl), że nie można mylić przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu z tymi, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 38/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudna sytuacja finansowa nie może stanowić samoistnej podstawy orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem skarżący na uzasadnienie swojego wniosku powołuje się właśnie na trudną sytuację materialną, która może zaistnieć w przypadku kontynuowania wykonywania zaskarżonego postanowienia. Oczywistym jest, że rzeczowe uzasadnienie rozpoznawanego wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego, tak by Sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie spornej kwoty (przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Tego jednak nie sposób doszukać się w rozpatrywanym wniosku. Nie jest z kolei rolą Sądu domniemywanie, gdzie strona skarżąca upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 663/14; LEX nr 1501782). Trzeba zatem stwierdzić, że ogólnikowe twierdzenia, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1099/14; LEX nr 1550923). Uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonego postanowienia, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14; LEX nr 1529107). Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13; LEX nr 1432682). Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji, oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 61 § 3 p.p.s.a.