II SA/Kr 892/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź WSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 maja 2022 roku, znak: SKO.SW/4101/41/2022 w przedmiocie odmowy wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt skargę oddala UZASADNIENIE Burmistrz Gminy Słomniki decyzją z dnia 15 marca 2022 r., znak RliR.6140.13.2021, odmówił wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt - koty rasy mieszanej wobec K. F.. W uzasadnieniu wskazano na wniosek [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami (dalej KTOnZ) o wydanie decyzji o czasowym odebraniu 15 szt. kotów rasy mieszanej, z którego wynika, iż zwierzęta zostały odebrane w dniu 11 maja 2021 r. przez Inspektorów KTOnZ a następnie zwierzęta zostały przewiezione do weterynarza. Jak wyjaśnił organ I instancji żaden z powołanych przez KTOnZ przepisów - tj. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 572 ze zm., zwaną dalej ustawą lub u.o.z.) i art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie wskazuje podstaw do odebrania zwierząt i przekazania ich do weterynarza. Organ w toku postępowania nie miał możliwości oceny przesłanek co do traktowania zwierząt w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, z uwagi na fakt, iż wniosek wpłynął już po odebraniu zwierząt z ich miejsca pobytu. Stąd też po wpłynięciu wniosku nie było możliwe ustalenie czy odebrane zwierzęta były traktowane w sposób zagrażający ich życiu i zdrowiu. Organ I instancji wystąpił o dodatkowe informacje do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Krakowie, przesyłając dokumentację uzyskaną od KTOnZ (wyniki badań laboratoryjnych 4 z 15 kotów, opinię lekarsko-weterynaryjną ze Schroniska dla bezdomnych zwierząt). W odpowiedzi na powyższe Powiatowy Lekarz Weterynarii w Krakowie poinformował, iż na podstawie sporządzonej dokumentacji nie jest w stanie stwierdzić czy doszło do znęcania się nad zwierzętami w sposób zamierzony przez właścicielkę, która w sposób bezpośredniego zaniedbania czy też działania celowego, narażała swoje zwierzęta na utratę zdrowia i życia. Organ w uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż wyniki badań laboratoryjnych krwi zabranych zwierząt (dotyczyły tylko 4 z 15 szt. zwierząt) i w opinii lekarsko-weterynaryjnej nie było jednoznacznego potwierdzenia znęcania się nad zwierzętami. Z ustaleń organu wynikało, iż zaistniała sytuacja jest spowodowana konfliktem jaki zachodzi pomiędzy właścicielką kotów, a jej matką właścicielką domu. W toku postępowania właścicielka kotów otrzymała lokal socjalny, co umotywowano natychmiastowym nakazem opuszczenia zajmowanego pokoju w domu mieszkalnym, będącym własnością matki. Organ podkreślił, iż w związku z trudną sytuacją K. F. nie można zakładać, że zwierzęta przebywające pod jej opieką były traktowane w sposób niehumanitarny, bowiem zwierzęta były karmione, w pomieszczeniu znajdowała się miska z wodą, kuwety, część zwierząt była wysterylizowana, a właścicielka nie dopuszczała się zadawania im bólu ani cierpień, nie były ranione, okaleczane ani bite. Właścicielka była bardzo silnie emocjonalnie związana ze zwierzętami. Warunki w pomieszczeniach, które zajmowała wraz ze zwierzętami, były skromne, co świadczyło o trudnej sytuacji finansowej a nie o znęcaniu się nad zwierzętami. Konflikt pomiędzy matką a córką, interwencja KTOnZ, policji, wyważanie drzwi do pomieszczeń, odbiór kotów, mimo braku zgody opiekuna, wywołała ogromny stres u odebranych zwierząt. Wobec braku dowodów potwierdzających traktowanie kotów w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, w tym w szczególności brak dowodów, że wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, który uzasadniałby, że dalsze pozostawienie zwierząt u dotychczasowego właściciela lub opiekuna, zagrażałoby ich życiu lub zdrowiu, orzeczono o odmowie wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. Odwołanie wniosło KTOnZ zarzucając naruszenie: - art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zachodziła podstawa do czasowego odbioru zwierząt, bowiem wniosek wpłynął po odebraniu zwierząt z miejsca ich pobytu, co rzekomo uniemożliwiało weryfikację przesłanek z art. 6 ust. 2 u.o.z. podczas gdy fakt znęcania się nad zwierzętami w okresie poprzedzającym ich odebranie w ramach interwencji KTOnZ został udokumentowany wszechstronnym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a tym samym winno to doprowadzić organ do wniosku, że zgodnie 6 ust. 2 u.o.z. jedną z form znęcania się nad zwierzętami, która jednocześnie stanowi podstawę do ich czasowego zabrania właścicielowi, jest utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym w szczególności z notatek służbowych inspektorów KTOnZ, opinii lekarsko — weterynaryjnej oraz wniosku o podjęcie interwencji w sprawie głodzonych kotów z dnia 21 kwietnia 2021 roku w przedmiotowej sprawie odnotowano zgłoszenie odnośnie złych warunków w jakich przechowywanych jest 15 kotów rasy mieszanej, zwierzęta przebywały w małym pomieszczeniu, które przesiąknięte było zapachem ich odchodów, dodatkowo zwierzęta miały zapewnione jedynie trzy kuwety, w których nie było żwirku, zwierzęta nie miały zapewnionego dostępu do należytej i koniecznej do należytego funkcjonowania ilości pokarmu, co jednoznacznie świadczy o realizacji dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. polegającego na utrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji co winno skutkować wydaniem na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia; - art. 7 ust. 3 u.o.z. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do czasowego odbioru 15 kotów, podczas gdy jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym w szczególności z notatek służbowych inspektorów KTÓŻ, wniosku o podjęcie interwencji w sprawie głodzonych kotów z dnia 21 kwietnia 2021 roku, protokołu kontroli z dnia 11 maja 2021 roku oraz opinii lekarsko — weterynaryjnej z dnia 17 maja 2021 roku w przedmiotowej sprawie odnotowano, budzące uzasadnione wątpliwości co do sposobu traktowania zwierząt przez ich właścicielkę, zgłoszenie odnośnie złych warunków w jakich przechowywanych jest 15 kotów rasy mieszanej, zwierzęta przebywały w małym pomieszczeniu, które przesiąknięte było zapachem ich odchodów, miały jedynie trzy kuwety, które jednak nie były wyposażone w żwirek, dodatkowo na 15 kotów miały zapewnioną jedną tylko miskę z wodą, co było niewystarczające z uwagi na ilość zwierząt, ponadto koty nie miały zapewnionej należytej i niezbędnej do właściwego funkcjonowania ilości pokarmu, co odzwierciedlone zostało również w sporządzonej opinii lekarsko- weterynaryjnej, która wskazywała na cechy niedożywienia i odwodnienia co jednoznacznie świadczy o realizacji dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. polegającego na utrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji oraz winno skutkować wydaniem na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia; - art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niezebranie i nierozpoznanie materiału dowodowego w sprawie i niewłaściwą ocenę dowodów w zakresie przebiegu ustalenia warunków bytowych kotów, realizacji dyspozycji art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. poprzez utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji, a mimo to wydanie decyzji w przedmiocie odmowy czasowego odbioru zwierząt na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z., przez co doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 5 maja 2022 r. nr SKO.SW/4101/41/2022, na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. oraz 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, iż z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż zwierzęta (koty) były niedożywione i przebywały w niewłaściwych warunkach bytowania. Przy czym, jak wynika z akt sprawy, właścicielka kotów przez jakiś czas nie pracowała, a źródłem jej utrzymania był zasiłek. Natomiast bezpośrednią przyczyną interwencji było zaostrzenie konfliktu z matką, która nie wyrażała zgody na przetrzymywanie kotów w domu, którego jest właścicielem. Koty przebywały tam od ok. 8 lat, w którym to czasie ich właścicielka jak wynika z notatki służbowej inspektorów KTOnZ - nie będąc w stanie sfinansować leczenia kota, zwróciła się o pomoc do KTOnZ. Warunki w jakich przebywały koty były więc bezpośrednio związane z sytuacją finansową i osobistą, co również znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków. Stąd też Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji, że warunki w pomieszczeniach były skromne z powodu trudnej sytuacji finansowej i nie świadczą o znęcaniu się nad zwierzętami. Mając powyższe na względzie oraz przesłanki wydania decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia określone w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, tj. w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, może odebrać mu zwierzę zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia, należy wskazać, iż w niniejszej sprawie nie zaistniał przypadek niecierpiący zwłoki który uzasadniałby ocenę, iż dalsze pozostawanie zwierząt (kotów) u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażało ich życiu. Do wydania decyzji w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt nie jest wystarczającym udowodnienie, iż doszło do znęcania się nad zwierzętami (w szczególności -utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania), bowiem dopiero zaistnienie przypadku niecierpiącego zwłoki, uzasadniającego ocenę, iż dalsze pozostawanie kotów zagrażałoby ich życiu, daje podstawę do wydania przedmiotowej decyzji. Same wątpliwości co do sposobu traktowania zwierząt przez ich właścicielkę nie są wystarczającą przesłanką do uznania, iż w sprawie doszło do przypadku niecierpiącego zwłoki. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło KTOnZ powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreślono, iż ziściły się przesłanki do czasowego odebrania zwierząt, wskazując na zawiadomienia o przesłaniu aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w Miechowie przeciwko właścicielce kotów oskarżonej o popełnienie przestępstwa z art. 35 ust. 1a u.o.z., co ma wskazywać, iż utrzymywała zwierzęta w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywała je w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, a zatem że toczy się postępowania karne za znęcanie się nad zwierzętami, tj. o czyn z art. 35 ust. 1a u.o.z. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie przewodniczącego wydziału wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz.U. 2020.875). Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w świetle art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, może odebrać mu zwierzę zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W kontrolowanej sprawie, o ile błędny jest pogląd organu, że konflikt właścicielki spornych zwierząt z jej matką oraz jej sytuacja materialna mogły mieć znaczenie przy ocenie przesłanek do odebrania zwierząt, to jednak pozostałe ustalenia i pozostała ocena organów jest trafna i wynika z niej, że okoliczności faktyczne nie uzasadniały odebrania zwierząt w żadnym z trybów wnioskowanych przez stronę skarżącą w sprawie. W szczególności istotne było, że koty przebywały u K. F. od ok 8 lat i nie zachodziły stwierdzone oficjalnie przypadki niehumanitarnego ich traktowania, zwierzęta były karmione, w pomieszczeniu znajdowała się miska z wodą, kuwety, część zwierząt była wysterylizowana, a właścicielka nie dopuszczała się zadawania im bólu ani cierpień, nie były ranione, okaleczane ani bite. Właścicielka była bardzo silnie emocjonalnie związana ze zwierzętami, a w przypadkach problemów zwracała się o pomoc do m.in. KTOnZ. Skromność warunków w pomieszczeniach, świadczyło o trudnej sytuacji finansowej, lecz nie o znęcaniu się nad zwierzętami. Dodatkowe informacje od Powiatowego Lekarza Weterynarii w Krakowie, w oparciu o wyniki badań laboratoryjnych 4 z 15 kotów, opinię lekarsko-weterynaryjną ze Schroniska dla bezdomnych zwierząt, wskazywały, że nie miał on podstaw, aby stwierdzić że doszło do znęcania się nad zwierzętami przez właścicielkę, która narażałaby swoje zwierzęta na utratę zdrowia i życia. Dlatego zasadnie organy przyjęły, iż w kontrolowanej sprawie nie zaistniał przypadek niecierpiący zwłoki który uzasadniałby ocenę, iż dalsze pozostawanie zwierząt (kotów) u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażało ich życiu. Same wątpliwości co do sposobu traktowania zwierząt przez ich właścicielkę, czy podkreślane w skardze ogólne spostrzeżenia o niechlujności, świadczą o skromnych i trudnych warunkach, lecz nie są wystarczającą przesłanką do uznania, iż w sprawie doszło do przypadku niecierpiącego zwłoki, w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, iż dalsze pozostawanie kotów u ich właścicielki zagrażałoby ich życiu, czy zdrowiu. Wbrew argumentacji skargi i zarzutom, organy poczyniły wszelkie starania, aby zgromadzić pełny materiał dowodowy w celu oceny przesłanek z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Pozyskano dokumentację od KTOnZ, notatki z interwencji Policji, opinie Powiatowego Lekarza Weterynarii, przeprowadzono rozprawę administracyjną, zebrano dokumentację fotograficzną. Zatem podjęto wszelkie wymagane prawem czynności, by w sposób rzetelny i dokładny zbadać zasadność interwencyjnego odbioru zwierząt na mocy art. 7 ust. 3 w/w ustawy. Decyzja została wydana po przeprowadzeniu dokładnego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego ustalono okoliczności w jakich doszło do odebrania kotów, a jej uzasadnienie jest rzetelne i wyczerpujące, znajdując odbicie w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak wyżej wskazano błędna ocena organu, co do znaczenia powody dla których wezwano KTOnZ oraz sytuacja materialna właścicielki spornych zwierząt dla oceny przesłanki przypadku niecierpiącego zwłoki do odebrania kotów, nie miała jednak wpływu na wynik postepowania i znaczenia w świetle w/w pozostałych ustaleń organów, które nie uzasadniały ostatecznie odebrania zwierząt w oparciu o art. 7 ust. 3 w/w ustawy. Również podnoszona okoliczność aktu oskarżenia z inicjatywy KTOnZ, nie jest argumentem za odebraniem zwierząt w spornym trybie. Wobec obowiązującej zasady domniemania niewinności, nie można obecnie twierdzić, że oskarżenie przesądza okoliczność znęcania się nad zwierzętami. Póki co właścicielka kotów jest w świetle prawa niewinna, a w/w okoliczności ustalone przez organy, nie uzasadniają odebrania zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 w/w ustawy. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego decyzje nie mają więc cech dowolności lub nieprawidłowego rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.