VIII C 1488/17

<p>Sygn. akt VIII C 1488/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>dnia 5 października 2020 roku</p> <p>Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w VIII Wydziale Cywilnym</p> <p>w składzie: przewodniczący: Sędzia Bartek Męcina</p> <p> protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Ławniczak</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2020 roku w <span class="anon-block">Ł.</span> </p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">S. F.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1. oddala powództwo,</p> <p>2. nie obciąża powoda kosztami procesu, w tym kosztami sądowymi poniesionymi tymczasowo przez Skarb Państwa,</p> <p>3. przyznaje i poleca wypłacić ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi na rzecz adw. <span class="anon-block">R. G.</span> kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu,</p> <p>4. zarządza zwrot ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa na rzecz powoda <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">R.</span> kwoty 42 zł (czterdzieści dwa złote) tytułem pozostałej części zaliczki uiszczonej na wynagrodzenie biegłego.</p> <p>Sygn. akt VIII C 1488/17</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W dniu 30 września 2016 roku powód <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">R.</span>, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wytoczył przeciwko pozwanemu <span class="anon-block">S. F.</span> w elektronicznym postępowaniu upominawczym powództwo o zapłatę kwoty 1.234,74 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 września 2016 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu powód podniósł, że żądanie pozwu wynika z zawartej z pozwanym w dniu 28 kwietnia 2015 r. umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej. Na mocy zawartej umowy powód zobowiązał się do świadczenia usług, o których mowa wyżej, pozwany obowiązany był zaś do uiszczania kwot wynikających z wystawionych dokumentów księgowych. Powód wykonał świadczenie stosownie do treści umowy, na potwierdzenie czego wystawił faktury VAT. Pozwany nie dokonał zapłaty należnych powodowi kwot w wyznaczonych terminach. Na łączną wysokość zadłużenia składają się: 1.196,88 zł z tytułu sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usługi dystrybucji objęte <span class="anon-block">fakturami (...)</span> oraz 2,79 zł i 35,07 zł z tytułu odsetek naliczonych od dnia następnego po dniu wymagalności kwot z poszczególnych dokumentów księgowych do dnia poprzedzającego wytoczenie powództwa.</p> <p> <em> <!-- -->(pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym k. 2-4)</em> </p> <p>W dniu 25 stycznia 2017 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie wydał w przedmiotowej sprawie nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, którym zasądził od pozwanego na rzecz powoda dochodzoną wierzytelność wraz z kosztami procesu.</p> <p> <em> <!-- -->(nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym k. 4 v.)</em> </p> <p>Powyższy nakaz zapłaty zaskarżył sprzeciwem pozwany, powołując się na nieważność umowy zawartej z powodem na skutek choroby psychicznej, którą jest dotknięty, a mianowicie schizofrenii paranoidalnej.</p> <p>(<em> <!-- -->sprzeciw k. 5)</em> </p> <p>Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2017 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przekazał rozpoznanie przedmiotowej sprawy do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z uwagi na skuteczne wniesienie sprzeciwu.</p> <p> <em> <!-- -->(postanowienie k. 12)</em> </p> <p>W piśmie z dnia 14 sierpnia 2017 r. powód podtrzymał żądanie pozwu.</p> <p> <em> <!-- -->(pismo procesowe k. 15- 16)</em> </p> <p>Postanowieniem z dnia 19 października 2017 roku referendarz sądowy w tut. Sądzie zwolnił pozwanego od kosztów sądowych w całości i ustanowił dla pozwanego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata.</p> <p> <em> <!-- -->(postanowienie k. 59) </em> </p> <p>W piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2017 r. pozwany reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata zakwestionował ważność umowy łączącej strony z uwagi na to, że z powodu schizofrenii paranoidalnej <span class="anon-block">S. F.</span> w momencie jej zawierania był w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. W związku z tym pełnomocnik pozwanego wskazał, że roszczenie powoda można byłoby oprzeć wyłącznie o przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia. Jednak w tym wypadku pozwany zużył uzyskane świadczenie w całości, a z powodu choroby psychicznej nie można przyjąć, że powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu świadczenia.</p> <p> <em> <!-- -->(pismo procesowe k. 67- 69)</em> </p> <p>Do zamknięcia rozprawy stanowisko stron nie uległo już zmianie.</p> <p> <em> <!-- -->(protokół rozprawy k. 157)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>W dniu 28 kwietnia 2015 roku <span class="anon-block">S. F.</span> zawarł z powodem umowę kompleksową sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usługi dystrybucji dla odbiorców grupy taryfowej G oraz <span class="anon-block"> (...)</span>. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony. W myśl zawartej umowy powód zobowiązał się do świadczenia usług w ramach prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa, pozwany zaś obowiązany był do zapłaty należności wynikających z dokumentów księgowych wystawionych za dostarczaną energię elektryczną.</p> <p> <em> <!-- -->(umowa k. 17-18, warunki świadczenia usług k. 19- 20, okoliczności bezsporne)</em> </p> <p>Powód wystawił na pozwanego <span class="anon-block">fakturę VAT nr (...)</span>, w treści której z tytułu rozliczenia zużycia energii elektrycznej za okres od dnia 21 września 2015 roku do dnia 24 marca 2016 roku, wskazał na istnienie dopłaty w kwocie 1.225,34 zł. Termin zapłaty strona powodowa wskazała na dzień 12 kwietnia 2016 r.</p> <p>Następnie powód wystawił <span class="anon-block">fakturę VAT nr (...)</span>, w treści której z tytułu rozliczenia zużycia energii elektrycznej za okres od dnia 24 marca 2016 roku do dnia 13 maja 2016 roku, wskazał na istnienie dopłaty w kwocie 120,98 zł. Termin zapłaty strona powodowa wskazała na dzień 1 czerwca 2016 r.</p> <p> <em> <!-- -->(faktura VAT k. 25 i 26, okoliczności bezsporne)</em> </p> <p>Pozwany nie zapłacił powyższych należności, na skutek czego powód pismem z dnia 6 czerwca 2016 roku wezwał <span class="anon-block">S. F.</span> do zapłaty kwoty 1.196,88 zł z tytułu wystawionych <span class="anon-block">faktur (...)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->(wezwanie do zapłaty k. 27, zwrotne potwierdzenie odbioru k. 28, okoliczności bezsporne)</em> </p> <p>Pozwany cierpi na chorobę psychiczną- schizofrenie paranoidalną o wieloletnim przewlekłym, niekorzystnym przebiegu, z dezorganizacją zachowania skutkującą wieloletnim obniżeniem poziomu funkcjonowania w obszarach aktywności życiowej. W dniu 28 kwietnia 2015 r. <span class="anon-block">S. F.</span> znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenia woli.</p> <p> <em> <!-- -->(opinia sądowo-psychiatryczna k. 109- 113, uzupełniająca opinia sądowo-psychiatryczna k. 135- 136)</em> </p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił bądź jako niesporny, bądź w oparciu o dowody z powołanych dokumentów, których prawdziwości nie kwestionowała żadna ze stron. Za podstawę ustaleń faktycznych Sąd przyjął również obie opinie sądowo-psychiatryczne wydane przez biegłą psychiatrę <span class="anon-block">Z. W.</span>. Oceniając pisemną opinię biegłej psychiatry, Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania zawartych w jej treści wniosków, opinia ta była bowiem rzetelna, jasna oraz logiczna. Opinia psychiatry <span class="anon-block">Z. W.</span> odzwierciedla staranność i wnikliwość w badaniu zleconego zagadnienia, wyjaśnia wszystkie istotne okoliczności, podaje przyczyny, które doprowadziły do przyjętej konkluzji. Psychiatra <span class="anon-block">Z. W.</span> wyjaśniła, że brak dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia psychicznego pozwanego w dniu 28 kwietnia 2015 r., nie wykluczył, wobec pozostałej dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach sprawy, możliwości dokonania oceny stanu zdrowia psychicznego na potrzeby wydania opinii w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu to od oceny biegłego zależy, czy zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, jest wystarczający do wydania opinii. Skoro psychiatra <span class="anon-block">Z. W.</span> nie sygnalizowała konieczności uzyskania innej dokumentacji medycznej, to z pewnością uznała, że ta zgromadzona w aktach sprawy jest wystarczająca do wydania kategorycznej opinii w sprawie. Biegła zwróciła też uwagę, że 20 dniowa hospitalizacja pozwanego w 2015 r. nie oznacza, że w dniu wypisu ze szpitala pozwany był wyleczony z choroby psychicznej. Zresztą można jeszcze zauważyć, że po wydaniu opinii uzupełniającej, strona powodowa nie kwestionowała już wniosków psychiatry <span class="anon-block">Z. W.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo podlegało oddaleniu w całości.</p> <p>W przedmiotowej sprawie niesporne były twierdzenia faktyczne powoda o tym, że łączyła go z pozwanym umowa kompleksowa o świadczenie usługi dystrybucji i sprzedaży energii elektrycznej, na podstawie której <span class="anon-block">S. F.</span> zobowiązał się do uiszczania opłat za dostarczoną energię elektryczną. Pozwany nie wywiązał się z przyjętego na siebie zobowiązania, nie regulując płatności z tytułu wystawionych przez powoda <span class="anon-block">faktur VAT nr (...)</span>, na skutek czego po jego stronie powstało zadłużenie w łącznej kwocie 1.196,88 zł. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że pozwany nie kwestionował kwot, na które opiewały wystawione przez powoda faktury, jak również wysokości swojego zadłużenia z powyższego tytułu, w konsekwencji Sąd uznał, że powód przedkładając opisane dokumenty księgowe udowodnił zadłużenie pozwanego w wysokości wskazanej w ich treści.</p> <p>W niniejszej w sprawie zaszły jednak przesłanki, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 82)">art. 82 k.c.</a>, skutkujące nieważnością umowy stanowiącej źródło pozwu, co czyni żądanie powoda niezasadnym. Jak wykazało przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, pozwany cierpi na chorobę psychiczną- schizofrenię paranoidalną o wieloletnim przewlekłym, niekorzystnym przebiegu, z dezorganizacją zachowania skutkującą wieloletnim obniżeniem poziomu funkcjonowania w obszarach aktywności życiowej. O czym była mowa wyżej, strona powodowa nie kwestionowała pisemnej opinii sądowo-psychiatrycznej po jej uzupełnieniu, w konsekwencji Sąd uznał, że stanowi ona pełnowartościowy dowód, który może być podstawą czynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Skutkiem takiej oceny było przyjęcie przez Sąd, stosownie do wydanej przez biegłej psychiatry opinii, iż w dacie zawierania przedmiotowej umowy, czyli w dniu 28 kwietnia 2015 r. <span class="anon-block">S. F.</span> znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli – pozwany nie był w stanie zapoznać się i zrozumieć treści podpisywanej umowy, co czyni złożone przez niego oświadczenie woli o związaniu się umowę kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usługi dystrybucji nieważnym, o czym przesądza treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 82)">art. 82 k.c.</a> Przypomnienia wymaga przy tym, że w myśl powołanego przepisu, jakikolwiek powód skutkujący stanem wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, skutkuje nieważnością oświadczenia woli. Oświadczenie złożone w tym stanie powoduje bezwzględną nieważność dokonanej czynności prawnej, co uniemożliwia stronom dochodzenie jakichkolwiek roszczeń z tytułu zawartej umowy. Jak podnosi się w judykaturze, brak świadomości charakteryzuje się brakiem rozeznania, niemożnością zrozumienia posunięć własnych lub też innych osób, niezdawaniem sobie sprawy ze znaczenia własnego postępowania, przy czym stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie może być rozumiany dosłownie, nie musi więc oznaczać zupełnego zaniku świadomości <em> <!-- -->(por. m.in. wyrok SN z dnia 11 grudnia 1979 roku, II CR 448/79, OSPiKA 1981/3/45; wyrok SN z dnia 7 lutego 2006 roku, IV CSK 7/05, Legalis nr 173781). </em>Z kolei stan wyłączający swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może być rozumiany tylko jako stan, w którym możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona. W przeciwnym wypadku niemal każde oświadczenie woli byłoby dotknięte rozważaną wadą, rzadko bowiem człowiek działa zupełnie swobodnie <em> <!-- -->(por. m.in. cyt. wyrok SN z dnia 7 lutego 2006 roku). </em>Oczywiście samo wystąpienie choroby psychicznej po stronie składającego oświadczenie woli nie przesądza automatycznie o tym, że nastąpiło ono w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Przy badaniu omawianych przesłanek oświadczenia woli istotnym jest bowiem, czy to choroba wywołała taki stan. W omawianej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy został wykazany ponad wszelką wątpliwość.</p> <p>W konsekwencji powództwo w niniejszej sprawie należało oddalić w całości.</p> <p>O kosztach procesu orzeczono na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, który stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd zdecydował się na nieobciążanie strony powodowej kosztami procesu w ogóle, gdyż oddalenie powództwa wynikało z ustalenia nieważności umowy łączącej strony z powodu wady oświadczenia woli pozwanego, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 82)">art. 82 kc.</a> </p> <p>Ponieważ pozwany był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, Sąd przyznał i polecił wypłacić ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi- Widzewa w Łodzi na rzecz adw. <span class="anon-block">R. G.</span> kwotę 221,40 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w stawce minimalnej powiększonej o podatek VAT (§ 8 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, Dz.U. 2016, poz. 1714 ze zm.).</p> <p>Ponadto Sąd zarządził zwrot ze Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi- Widzewa w Łodzi na rzecz powoda kwoty 42 zł tytułem pozostałej części zaliczki uiszczonej na wynagrodzenie biegłego.</p> <p>Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku.</p> </div>