I C 1013/19

Sądy powszechne2020-10-09

Sygnatura

I C 1013/19

Data orzeczenia

2020-10-09

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Sylwia Staniszewska (PRESIDING_JUDGE)

Treść orzeczenia

Sygn. akt: I C 1013/19 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 9 października 2020 r. Sąd Rejonowy w Szczytnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodniczący: </td> <td> Sędzia Sylwia Staniszewska </td> </tr> <tr> <td> Protokolant: </td> <td> Starszy sekretarz sądowy Dorota Cichorz Dąbrowska </td> </tr> </table> po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2020 r. w S. sprawy z powództwa Skarbu Państwa działającego przez Starostę (...) przeciwko J. Z. (1) o uzgodnienie treści księgi wieczystej I. uzgodnić treść księgi wieczystej nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym, w ten sposób że w dziale I tej księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w C. gm. W. składającej się z działek nr (...) o pow. 0,4305 ha wyłączyć działkę nr (...) o pow.0,041 ha, dla której założyć nową księgę wieczystą, w której jako właściciela wpisać Skarb Państwa w ½ części i J. Z. (1) syna A. i Z. w ½ części, w dziale III w nowo założonej księgi wieczystej wpisać prawo osobiste na rzecz Z. Z. córki S. i R. w postaci dożywotniej bezpłatne służebności osobistej polegającej na prawie zamieszkiwania w pokoju i kuchni od strony zachodniej budynku mieszkalnego znajdującego się na tej nieruchomości II. nie obciąża pozwanego kosztami procesu na rzecz powoda. Sygn. akt I C 1013/19 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Powód Skarb Państwa – Starosta (...) wniósł pozew przeciwko J. Z. (1) o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawym poprzez dokonanie wpisu prawa własności w ½ na rzecz Skarbu Państwa i w ½ na rzecz J. Z. (1) w dziale II księgi wieczystej KW nr (...), prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Szczytnie Wydziale Ksiąg Wieczystych, dla nieruchomości położonej w obrębie C., gm. W., działka nr (...) o pow. 0,041 ha, zamiast wpisu prawa własności jedynie na rzecz J. Z. (1). Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, iż działka której dotyczy przedmiotowe postepowanie została wydzielona z działki nr (...), która z kolei wydzielona została z działki nr (...), Jednakże w rzeczywistości odpowiada ona działce nr (...), która w wyniku odnowienia ewidencji gruntów przekształcona została w działkę nr (...). Ta ostatnia jednak w wyniku błędu nigdy nie została wkreślona na mapę. Pismem z dnia 5 sierpnia 2020 roku strona powodowa sprecyzowała swoje stanowisko wnosząc o wykreślenie z księgi wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Szczytnie działki nr (...) zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 0,0411 ha, położonej w obrębie C., gmina W. i ujawnienie tejże działki w nowej księdze wieczystej, a jako jej właścicieli wpisanie w ½ Skarb Państwa i w ½ J. Z. (1). Z treści księgi wieczystej nr (...) powinien być wykreślony wpis z działu III dotyczący dożywotniego użytkowania przysługujący Z. Z.. Wpis ten winien zostać ujawniony w nowo założonej księdze wieczystej, w której ujawniona będzie działka (...), jednakże z tą zmianą, że ww. służebność obciążać będzie jedynie udział ½ którego właścicielem jest J. Z. (1). Pozwany J. Z. (1) ostatecznie na rozprawie w dniu 6 października 2020 roku uznał żądanie powoda. Sąd ustalił, co następuje: Księga wieczysta nr (...) jest prowadzona dla nieruchomości składającej się z działek geodezyjnych nr (...). W dziale II jako właściciel wpisany jest J. Z. (1). W dziale III wpisane jest prawo osobiste na rzecz Z. Z., córki S. i R., w postaci dożywotnej, bezpłatnej służebności osobistej polegającej na prawie zamieszkiwania w pokoju i kuchni od strony zachodniej budynku mieszkalnego znajdującego się na tej nieruchomości. (dowód: akta KW (...)) Zgodnie z rejestrem gruntów założonym w dniu 22 listopada 1962 roku właścicielem działki nr (...) o pow. 0,04 ha, położonej w C., był w ½ H. G. oraz Skarb Państwa. W dniu 9 czerwca 1973 roku A. G. stała się z mocy prawa właścicielką w ½ części działki o nr (...) wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami. Na mocy decyzji Naczelnika Gminy W. nr (...)r. z dnia 2 stycznia 1975 roku Skarb Państwa przejął na własność gospodarstwo rolne położone we wsi C., gm. W., należące do A. G. z wyłączeniem ½ domu i obory, które stanowić miały odrębny od gruntu przedmiot własności. (dowód: rejestr gruntów z 1962r. k. 22, akt własności ziemi k. 23, decyzja z dn. 2.01.1975r. k. 24) Aktem notarialnym nr (...) z 9 marca 1971 roku H. i R. G. darowali A. i Z. Z. nieruchomość z budynkami, składającą się z działki nr (...), oświadczając, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się dom mieszkalny, chlew oraz stodoła. Faktycznie jednak, dom mieszkalny, którego właścicielami w ½ byli H. i R. G., nie znajdował się na nieruchomości będącej przedmiotem sprzedaży, tylko na ówczesnej działce nr (...). A. i Z. Z. nie zostali ujawnieni w rejestrze gruntów jako współwłaściciele działki nr (...). W wyniku odnowienia ewidencji gruntów dokonano nowego pomiaru i zmiany nr działek – działka o nr (...) o pow. 0,04 ha zamieniona została w działkę nr (...). Działka ta (zabudowana budynkiem mieszkalnym) została ujawniona wyłącznie w części opisowej operatu ewidencji gruntów, nie została jednakże wkreślona na mapę. W 1982 roku aktem notarialnym rep. (...) Skarb Państwa sprzedał A. i Z. Z. niezabudowaną nieruchomość składającą się z działek nr (...). W wyniku podziału niezabudowanej działki nr (...) została wydzielona działka nr (...) zabudowana budynkiem mieszkalnym. (dowód: akt notarialny nr rep. (...). k.29-30) W dniu 18 października 1989 roku A. i Z. Z. przekazali na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę posiadane gospodarstwo rolne, za wyjątkiem działek nr (...), na której znajduje się budynek mieszkalny, którego właścicielem w ½ pozostawał A. Z.. W wyniku podziału działki nr (...) zostały wydzielone działki nr (...), w ten sposób, że działka (...) jest tożsama z działką nr (...), która nigdy nie została wkreślona na mapę. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów obr. C. usunięto z części opisowej działkę nr (...). (dowód: decyzja Naczelnika Gminy W. z dn. 18.10.1989r. k.31, rejestr gruntów z 1980r., operat pomiarowy z 1989r.) Postanowieniem z dnia 29 lipca 1997 roku w sprawie (...)Sąd Rejonowy w Szczytnie stwierdził, ze spadek po A. Z., zmarłym w dniu 1 maja 1993 roku nabyli żona Z. Z. w 5/20 części oraz dzieci: A. P., J. Z. (1), J. Z. (2), B. S. i E. Z. – każdy po 3/20 części. Aktem notarialnym rep. (...) z dnia 1 grudnia 1997 roku Z. Z., J. Z. (2), E. Z., A. P. i B. S. przekazali działki nr (...) darowizną na rzecz J. Z. (1). (dowód: akt notarialny z dn. 1.12.1997r. k. 32-33, akta księgi wieczystej KW (...)) Ustaleń faktycznych w sprawie Sąd dokonał na podstawie złożonych przez strony dokumentów, których prawdziwość nie została zakwestionowana, a także na podstawie księgi wieczystej nr KW (...).  Sąd zważył, co następuje: Przedmiotowe powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Żądanie pozwu oparte zostało o art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2204). Zgodnie z jego treścią w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest jedynym sposobem obalenia domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych z art. 3 cytowanej ustawy. Niezgodność wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może być usunięta w postępowaniu wieczystoksięgowym o dokonanie wpisu, lecz w postępowaniu wszczętym powództwem o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.w.h. (orz. SN z 22 maja 2003 r., II CKN 109/01, LexPolonica nr 2119910, Biul. SN 6/04, s. 42). Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym polega na doprowadzeniu jej do aktualnego stanu prawnego przez wpisanie nowego prawa, wykreślenie ujawnionego w księdze i wpisanie innego prawa bądź wreszcie sprostowanie treści wpisanego prawa. Kryterium niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest zawsze obecny stan prawny, a nie stan istniejący w przeszłości (tak samo SN w orz. z 24 listopada 1997 r., II CKN 110/97, Prok. i Pr. 5/98, s. 28). W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż treść działu II księgi wieczystej (...) jest w chwili obecnej niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Analiza dowodów przedłożonych przez stronę powodową wykazała, iż działka nr (...) o pow. 0,041 ha zabudowana budynkiem mieszkalnym, której dotyczyło przedmiotowe postępowanie została wydzielona z działki nr (...), która z kolei wydzielona została z działki nr (...). Jednakże w rzeczywistości odpowiada ona działce nr (...), która w wyniku odnowienia gruntów przekształcona została w działkę nr (...), zaś ta w wyniku błędu nie została nigdy naniesiona na mapy. Jak wynika z przedłożonych przez powoda dokumentów działka o nr (...) stanowi w ½ części własność Skarbu Państwa oraz J. Z. (1). Dodać również należy, że pozwany nie kwestionował zasadności roszczenia powoda. Powód wnosił również o ujawnienie w dziale III nowo powstałej księgi wieczystej prawa osobistego na rzecz Z. Z. w postaci dożywotnej, bezpłatnej służebności osobistej polegającej na prawie zamieszkiwania w pokoju i kuchni od strony zachodniej budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości – jednakże tylko w zakresie udziału 1/2, którego właścicielem jest J. Z. (1). Żądanie powoda w takim kształcie nie mogło zostać uwzględnione. Wskazać bowiem należy, że służebność, czy to gruntowa czy osobista, jako ograniczone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a>, jest prawem na rzeczy cudzej i obciąża tę rzecz, a więc całą rzecz, także wówczas, gdy jest ona objęta współwłasnością. Nie jest zatem dopuszczalne ustanowienie ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> jakim jest służebność osobista, na ułamkowej części nieruchomości, jak też na udziale współwłaściciela we współwłasności. Ułamkowa część podobnie jak i udział we współwłasności nie jest rzeczą, jest prawem, prawo zaś może być przedmiotem takiego obciążenia tylko wówczas, gdy ustawa dopuszcza ustanowienie ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> na prawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29.05.2015r. V CSK 416/14, LEX nr 1711732). Z uwagi na powyższe Sąd uwzględnił stan prawny nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Szczytnie, w ten sposób, w ten sposób, że w dziale I tej księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w C. gm. W. składającej się z działek nr (...) o pow. 0,4305 ha wyłączyć działkę nr (...) o pow.0,041 ha, dla której założyć nową księgę wieczystą, w której jako właściciela wpisać Skarb Państwa w ½ części i J. Z. (1) syna A. i Z. w ½ części, w dziale III w nowo założonej księgi wieczystej wpisać prawo osobiste na rzecz Z. Z. córki S. i R. w postaci dożywotniej bezpłatne służebności osobistej polegającej na prawie zamieszkiwania w pokoju i kuchni od strony zachodniej budynku mieszkalnego znajdującego się na tej nieruchomości W ocenie Sądu w realiach przedmiotowej sprawy brak było podstaw do obciążania pozwanego kosztami procesu. Wadliwość wpisów w księdze wieczystej (...) nie była w żaden sposób zawiniona przez pozwanego, powstała faktycznie na skutek działań różnych organów publicznych, wobec czego orzeczono – na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> – jak w punkcie II wyroku. </div>