I GSK 1834/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości H. S.A. w upadłości w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1766/21 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości H. S.A. w upadłości w W. na pismo Zarządcy Rozliczeń S.A. w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r., znak: ZR.421-996/20.25 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia wniosku u korektę otrzymanej kwoty różnicy ceny oraz rekompensaty finansowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1766/21, odrzucił skargę Syndyka Masy Upadłości H. S.A. w upadłości w Warszawie na pismo Zarządcy Rozliczeń S.A. w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia wniosku u korektę otrzymanej kwoty różnicy ceny oraz rekompensaty finansowej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Syndyk Masy Upadłości H. S.A. w upadłości z siedzibą w Warszawie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo opisane w sentencji niniejszego postanowienia. Odrzucając skargę, WSA wskazał, że jest mu wiadome z urzędu, że w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 3016/21 Wojewódzki Sąd w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lutego 2021 r. nr DEL-WRR.026.2.2021.JF w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Postepowanie to dotyczyło odwołania wniesionego od zaskarżonego w niniejszej sprawie pisma z 27 listopada 2020 r. przedmiocie odmowy zatwierdzenia wniosku o korektę otrzymanej kwoty różnicy ceny oraz rekompensaty finansowej. W wyroku tym Sąd stwierdził, że pismo z 27 listopada 2020 r. stanowi tzw. "ułomną decyzję administracyjną". Podniósł, że organ pierwszej instancji w imperatywny sposób orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do otrzymania wsparcia zarówno w odniesieniu do kwoty różnicy, jak i rekompensaty finansowej. Zdaniem Sądu od powyższego pisma służy odwołanie. Minister Klimatu i Środowiska złożył skargę kasacyjna od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego – sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą I GSK 517/22. W dniu 4 lipca 2022 r. pełnomocnik Syndyka złożył wniosek o zawieszenie postepowania do czasu rozpoznania ww. skargi kasacyjnej. Mając na uwadze treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), WSA przyjął, że zaskarżone pismo jest rozstrzygnięciem wydanym w I instancji, od którego przysługuje odwołanie. Oznacza to, że strona skarżąca nie wyczerpała trybu zaskarżenia przedmiotowego pisma. Z tego względu Sąd nie nadawał biegu wnioskowi o zwieszenie postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył Syndyk Masy Upadłości H. S.A. w upadłości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w nieprawomocnym orzeczeniu sądu wiązały orzekający w sprawie Sąd, a w konsekwencji na tej wyłącznie podstawie Sąd uznał, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia służących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, a w konsekwencji jego skarga podlegała odrzuceniu; 2. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna, a w konsekwencji podlegała odrzuceniu; 3. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania, jak i niezawieszenie postępowania, gdy jak wynika z uzasadnienia Sądu, rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, co wymagało zawieszenia postepowania w niniejszej sprawie; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak również przedstawienia stanu sprawy, zrzutów podniesionych w skardze, wobec sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób lakoniczny, niepozwalający odtworzyć sposobu rozumowania Sądu I instancji i ustalenia oraz wyjaśnienia przesłanek, które doprowadziły do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy oraz uniemożliwia kontrolę kasacyjną postanowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarządca Rozliczeń S.A. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadny okazał się zarzut ujęty w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Przepis ten dotyczący związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także inne sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu administracyjnego oznacza, że nie może on w przyszłości, orzekając w tej samej sprawie, formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12). Podkreślenia wymaga, że przepis ten dotyczy związania oceną prawną "w sprawie", to znaczy w tej samej sprawie w aspekcie przedmiotowym i podmiotowym. W ocenie NSA, sprawa niniejsza, w której skargę zostało objęte rozstrzygnięcie Zarządcy Rozliczeń S.A. w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia wniosku u korektę otrzymanej kwoty różnicy ceny oraz rekompensaty finansowej nie należy utożsamiać ze sprawą, w której zapadł wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3016/21, uchylający postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lutego 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Nie jest to bowiem ta sama sprawa w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. W związku z powyższym należało stwierdzić, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu, opierając swoje rozstrzygnięcie li tylko na ocenie prawnej wyrażonej w ww. wyroku, a odstępując od dokonania samodzielnej oceny dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie. Równocześnie wskazać należy, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania także przepis art. 170 p.p.s.a., gdyż dotyczy on związania sądu prawomocnym orzeczeniem, natomiast wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3016/21, został zaskarżony do NSA przez Ministra Klimatu i Środowiska, czyli nie jest prawomocny. Konsekwencją powyższych wywodów jest również uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że uzasadnienie wyroku (a także postanowienia) powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie NSA, zaskarżone postanowienie Sądu I instancji nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w powyższym przepisie, w szczególności nie wyjaśniono podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie przedstawiono wywodu, który doprowadził Sąd do orzeczenia o odrzuceniu skargi, zaś oparcie się wyłącznie o treść nieprawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3016/21, który – jak stwierdzono powyżej – nie był dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wiążący w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., NSA uznał za naruszające art. 141 § 4 p.p.s.a., uniemożliwiające w istocie kontrolę zaskarżonego postanowienia pod kątem oceny przesłanek dopuszczalności skargi, skoro Sąd takiej oceny de facto nie dokonał. Odnosząc się do zarzutu ujętego w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że trudno mówić o naruszeniu tego przepisu w sprawie, której przedmiotem jest odrzucenie skargi, a nie zawieszenie bądź odmowa zawieszenia postępowania. Nie jest bowiem dopuszczalna na tym etapie postępowania ocena, czy Sąd I instancji prawidłowo zastosował (lub odmówił zastosowania) wskazanego przepisu, gdyż orzekając w tym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny wyszedłby poza granice rozpoznawanej sprawy oraz naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, zwłaszcza że WSA w ogóle nie rozpoznał wniosku strony z 4 lipca 2022 r. o zawieszenie postępowania. Równocześnie nie sposób nie zauważyć, że istnieje relacja między przepisami dotyczącymi instytucji zawieszenia postępowania i odrzucenia skargi z powodu jej niedopuszczalności na gruncie stanu faktycznego zaistniałego w sprawie. Zatem bez przesądzania kierunku rozstrzygnięcia przez WSA w zakresie zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na potrzebę rozważenia przez Sad I instancji ewentualnego wpływu prawomocnego orzeczenia wydanego w sprawie o sygn. akt I GSK 517/22 na wynik niniejszej sprawy przed oceną dopuszczalności skargi. W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, w szczególności w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny za przedwczesne uznał odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w sytuacji gdy skargą kasacyjną zaskarżono postanowienie o odrzuceniu skargi.