I Ca 226/19

<p>Sygn. akt I 1 Ca 226/19</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 15 października 2020 r.</p> <p>Sąd Okręgowy we Włocławku Sekcja Odwoławcza I Wydziału Cywilnego</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Mariusz Nazdrowicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Barbara Baranowska</p> <p>SO Aneta Sudomir - Koc</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. Małgorzata Dybowska-Pyrek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. we Włocławku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">Z. B.</span>, <span class="anon-block">J. W.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">P. G.</span>, <span class="anon-block">Z. G.</span>, <span class="anon-block">S. K.</span>, <span class="anon-block">S. J.</span> </p> <p>o zasiedzenie</p> <p>na skutek apelacji uczestniczki postępowania <span class="anon-block">S. J.</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim</p> <p>z dnia 6 czerwca 2019 roku, sygn. akt I Ns 426/17</p> <p>postanawia:</p> <p>1.  oddalić apelację;</p> <p>2.  nakazać pobrać od uczestniczki postępowania <span class="anon-block">S. J.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych poniesionych przez Skarb Państwa;</p> <p>3.  oddalić wniosek uczestnika postępowania <span class="anon-block">Z. G.</span> o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>SSO Barbara Baranowska SSO Mariusz Nazdrowicz SSO Aneta Sudomir-Koc</p> <p>Sygn. akt I 1 Ca 226/19</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem (wydanym w sprawie z wniosku <span class="anon-block">Z. B.</span> i <span class="anon-block">J. W.</span> z udziałem <span class="anon-block">P. G.</span>, <span class="anon-block">Z. G.</span>, <span class="anon-block">S. K.</span> i <span class="anon-block">S. J.</span>) Sąd Rejonowy w Aleksandrowie Kujawskim stwierdził, że <span class="anon-block">T. G.</span> (brat wnioskodawczyń i uczestników postępowania <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">Z. G.</span>) nabył przez zasiedzenie z dniem 3 października 2014 roku udział wynoszący ½</p> <p>w prawie własności zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym nieruchomości (o powierzchni 0,1463 ha) położonej w <span class="anon-block">A.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem <span class="anon-block">(...)</span>, nie posiadającej urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów (pkt 1 postanowienia). Ponadto orzekł, że każdy z uczestników poniósł koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt 2) i nakazał zwrócić uczestnikowi <span class="anon-block">Z. G.</span> kwotę 956,30 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki (pkt 3).</p> <p>U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ich ocena prawna:</p> <p>Właścicielem udziału ½ części prawa własności nieruchomości położonej</p> <p>w <span class="anon-block">A.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, w skład której wchodzi działka (oznaczona w ewidencji gruntów numerem <span class="anon-block">(...)</span>) o powierzchni 0,1460 ha był <span class="anon-block">W. D.</span>. Nabył on wspomniany udział w dniu 14 grudnia 1934 roku od <span class="anon-block">Z. Ż.</span> na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem <span class="anon-block">E. Ł.</span>. Po zakończeniu w 1945 roku działań wojennych został wprowadzony w posiadanie nieruchomości, której był współwłaścicielem. Zmarł w dniu 7 października 1954 roku, a spadek po nim nabyła <span class="anon-block">H. N.</span>, która zmarła 16 listopada 1979 roku. Jej jedyny spadkobierca <span class="anon-block">Z. N.</span> umowami w formie aktu notarialnego (z dnia 23 sierpnia i 3 października 1984 roku) przeniósł własność wspomnianego udziału na rzecz <span class="anon-block">A. J.</span>. Zbyła go ona notarialnie w dniu 16 września 1987 roku na rzecz <span class="anon-block">T. G.</span>. Do pozostałego udziału rościła prawa <span class="anon-block">I. K.</span>, która zmarła w dniu 26 lipca 1962 roku na emigracji w <span class="anon-block">L.</span>. Co najmniej od końca wojny nie wykonywała ona władztwa nad nieruchomością. Spadek po niej nabyły jej dzieci <span class="anon-block">P. K.</span>, <span class="anon-block">S. K.</span> i <span class="anon-block">S. J.</span>. <span class="anon-block">P. K.</span> zmarł 13 listopada 2004 roku w <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>W 1945 roku do <span class="anon-block">A.</span> wraz z <span class="anon-block">W. D.</span> przybyła <span class="anon-block">Z. M. (1)</span> wraz z synem <span class="anon-block">Z.</span> i zamieszkała w przedmiotowej nieruchomości. Administrowała nią od 1953 roku aż do chwili śmierci (1979r.),</p> <p>a pomagała jej w tym synowa <span class="anon-block">H. M.</span> (żona <span class="anon-block">Z. M. (2)</span>), która zajmowała się sprawami finansowymi. Po śmierci teściowej administrowaniem całości nieruchomości zajęła się <span class="anon-block">H. M.</span> (która przyjęła nazwisko „<span class="anon-block">T.</span>”), co trwało do 1984 roku. Opuściła ona wówczas nieruchomość, którą zaczęli władać <span class="anon-block">A. J.</span> i jej partner życiowy <span class="anon-block">T. G.</span>. Podatki od nieruchomości</p> <p>w okresie 1984 – 1987 opłacała <span class="anon-block">A. J.</span>, a później <span class="anon-block">T. G.</span>. Po nabyciu (w 1987 roku) udziału od <span class="anon-block">A. J.</span> pełnię zarządu nad nieruchomością przejął <span class="anon-block">T. G.</span>. W 1992 roku czynił starania, by prowadzić tam działalność gospodarczą w postaci zakładu konfekcjonowania artykułów spożywczych. Przez krótki okres prowadził ją w dostosowanym przez siebie na ten cel pomieszczeniu piwniczym budynku usytuowanego na nieruchomości. Aż do grudnia 2016 roku władał całą nieruchomością, mieszkał w niej, gospodarował</p> <p>i zachowywał się jak właściciel – występował do wielu urzędów i instytucji we wszelkich sprawach dotyczących nieruchomości, wnosił do Sądu sprawy o eksmisję różnych osób oraz o ochronę prawa własności. W 1998 roku została zainicjowana przez <span class="anon-block">H. T.</span> (poprzednio <span class="anon-block">M.</span>) sprawa o stwierdzenie nabycia na jej rzecz przez zasiedzenie udziału będącego przedmiotem obecnego postępowania. Jedynym uczestnikiem tamtego postępowania był <span class="anon-block">T. G.</span>. Postanowieniem Sądu Rejonowego we Włocławku Roki Sądowe w Aleksandrowie Kujawskim z dnia</p> <p>19 sierpnia 2000 roku sygn. akt Ns 382/98 wniosek został oddalony. Sąd Okręgowy we Włocławku (postanowieniem z dnia 8 marca 2001 roku, sygn. akt I Ca 36/01) oddalił apelację od tego orzeczenia.</p> <p> <span class="anon-block">T. G.</span> zmarł 27 grudnia 2016 roku, a spadek po nim w częściach równych po ¼ nabyło jego rodzeństwo: <span class="anon-block">J. W.</span>, <span class="anon-block">Z. B.</span>, <span class="anon-block">Z. G.</span> i <span class="anon-block">P. G.</span>.</p> <p>W oparciu o powyższe ustalenia Sąd I instancji uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie, gdyż spełnione zostały przesłanki wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1;art. 172 § 2)">art. 172 § 1 i 2 kc.</a> Podkreślił, że nie ma żadnych dowodów świadczących o tym, by właścicielami udziału objętego wnioskiem była <span class="anon-block">I. K.</span>, a później jej spadkobiercy. Od 3 października 1984 roku posiadaczem całej nieruchomości była <span class="anon-block">A. J.</span>, pozostająca wówczas w nieformalnym związku z <span class="anon-block">T. G.</span>. Zamieszkiwała tam, gospodarowała całą nieruchomością i płaciła podatki. Po sprzedaży swego udziału (umową z dnia 16 września 1987 roku) <span class="anon-block">T. G.</span> wyprowadzając się przekazała mu posiadania całej nieruchomości. Ten nie tylko objął ją w posiadanie, ale manifestował je na zewnątrz</p> <p>i władał jak właściciel, przejawiając wyraźną wolę posiadania jej dla siebie. Aż do swojej śmierci nieprzerwanie uważał siebie za właściciela całości, czemu wielokrotnie dawał wyraz inicjując różne postępowania administracyjne i sądowe (dotyczące m.in. eksmisji lokatorów lub ochrony własności). Był wówczas samoistnym posiadaczem</p> <p>w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 kc</a>, ale w złej wierze. Do czasu jego posiadania należy doliczyć (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 176;art. 176 § 1)">art. 176 § 1 kc</a>) posiadanie <span class="anon-block">A. J.</span> począwszy od 3 października 1984 roku. Trzydziestoletni okres, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 2)">art. 172 § 2 kc</a> upłynął więc z dniem</p> <p>3 października 2014 roku. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania był przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>, a o niewykorzystanej zaliczce <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 84;art. 84 ust. 2)">art. 84 ust. 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 80)">art. 80 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>.</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia wniosła uczestniczka postępowania <span class="anon-block">S. J.</span> zarzucając obrazę zarówno prawa procesowego jak</p> <p>i materialnego. W ramach pierwszej grupy zarzutów wskazała na naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229)">art. 229 kpc</a> poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji przyjęcie, że wnioskodawczynie udowodniły odpowiedni okres posiadania samoistnego nieruchomości w sytuacji, gdy nie wykazały one, by <span class="anon-block">T. G.</span> faktycznie posiadał samoistnie nieruchomość objętą wnioskiem. Naruszenia prawa materialnego skarżąca dopatrywała się w zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a> (poprzez bezpodstawne przyjęcie, że <span class="anon-block">T. G.</span> posiadał samoistnie nieruchomość mimo braku wykazania, by faktycznie posiadał on połowę nieruchomości), w niewłaściwym zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 2)">art. 172 § 2 kc</a> mimo niewykazania samoistności posiadania oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 176;art. 176 § 1)">art. 176 § 1 kc</a> wskutek uznania, że doszło do przeniesienia posiadania na rzecz poprzednika prawnego wnioskodawczyń. Powołując się na powyższe apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenia wniosku względnie o jego uchylenie</p> <p>i przekazania prawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu</p> <p>w Aleksandrowie Kujawskim.</p> <p>Apelującą poparł uczestnik postępowania <span class="anon-block">S. K.</span>, natomiast wnioskodawczynie i pozostali uczestnicy postępowania wnieśli o jej oddalenie.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.</p> <p>Przed odniesieniem się do zarzutów apelacyjnych niezbędne jest omówienie konstrukcji zarzutu obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229)">art. 229 kpc</a>, gdyż – mimo, że środek odwoławczy został sformułowany przez profesjonalistę – budzi ona istotne zastrzeżenia. Stawiając ten zarzut skarżąca utrzymywała, że dowolna jej zdaniem ocena materiału dowodowego doprowadziła do przyjęcia, że <span class="anon-block">T. G.</span> posiadał samoistnie całą nieruchomość przez wymagany okres prowadzący do zasiedzenia. Tymczasem kwalifikacja posiadania jako samoistnego lub zależnego jest oceną prawną i nie wiąże się z subsumpcją ustalonego stanu faktycznego pod określoną normą prawną (patrz przykładowo postanowienia Sądu Najwyższego: z 3 kwietnia 2019 roku II CSK 120/18 nie publ. LEX nr 264117 i z 20 marca 2014 roku II CSK 279/13 OSNC 2015/3/35). Oznacza to, że podważając przyjęcie samoistnego posiadania prowadzącego do zasiedzenia nieruchomości skarżący powinien sformułować zarzut obrazy przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 kc</a>, a nie odwoływać się do wadliwej podstawy orzeczenia. Wprawdzie tak brzmiący zarzut nie został postawiony, ale apelująca odwołała się do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 2)">art. 172 § 2 kc.</a> Można więc uznać, że w istocie zarzut obrazy prawa procesowego jest jego uzupełnieniem. Niezależnie od tego niepodniesienie właściwego zarzutu obrazy przepisów prawnomaterialnych nie zwalnia Sądu odwoławczego od oceny prawidłowości zastosowanych w sprawie tych przepisów, gdyż wiążą go jedynie zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, a ewentualną obrazę prawa materialnego bierze pod uwagę z urzędu (uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego</p> <p>z dnia 31 stycznia 2008 roku III CZP 49/07 OSNC 2008/6/65).</p> <p>W zaistniałej sytuacji należało zatem przyjąć, że ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego nie zostały w rzeczywistości zakwestionowane. Ustalenia te Sąd odwoławczy przyjął jako własne czyniąc je podstawą orzekania w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Antycypując nieco dalsze rozważania warto w tym miejscu przypomnieć pewne ogólne zasady obwiązując w sprawach o stwierdzenie zasiedzenia. Prowadzi do niego jedynie posiadania samoistne, które zasadza się na faktycznej możliwości władania rzeczą w taki sposób i w takim zakresie, w jakim uprawniony jest do tego właściciel. Z posiadaniem związane są trzy domniemania: posiadanie samoistnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a>), ciągłości (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 340)">art. 340 kc</a>) i zgodności z prawem (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 341)">art. 341 kc</a>). Szczególne znaczenie dla zasiedzenia mają dwa pierwsze. Konsekwencją domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a> jest to, że władający rzeczą, który z faktu tego wyprowadza skutki prawne (np. wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 kc</a>) obciąża jedynie ciężar dowodu faktu władania rzeczą. W razie wykazania tego faktu ma w stosunku do niego zastosowanie – wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a> – domniemanie samoistnego posiadania rzeczy, będącej przedmiotem faktycznego władztwa. W rezultacie w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nabycia własności rzeczy przez zasiedzenie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 kc</a> nie musi on wykazywać innych faktów potwierdzających wolę posiadania rzeczy jak właściciel (animus rem sibi habendi) jako elementu świadczącego o samoistnym charakterze posiadania rzeczy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 kc.</a> Tym samym dochodzi do odwrócenia ciężaru dowodu w ten sposób, że to osoba kwestionująca samoistny charakter posiadania rzeczy przez osobę, która nią włada musi wykazać okoliczności podważające taki charakter posiadania przez nię rzeczy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 maja 2014 roku V CSK 386/13 nie publ., LEX nr 1491140 i z 8 maja 2015 roku III CSK 323/14 nie publ., LEX nr 1730705). W rozpatrywanej sprawie nikt nie kwestionował, że udział objęty wnioskiem znajdował się we władaniu <span class="anon-block">T. G.</span>. Wobec tego domniemanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a> jak najbardziej zaktualizowało się w niniejszej sprawie, a ciężar tego obalenia spoczywał na osobach sprzeciwiających się wnioskowi.</p> <p>Sąd Okręgowy miał na uwadze, że w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego (jedyne tytułem przykładu postanowienia tego Sądu: z 25 listopada 2015 roku IV CSK 87/15 nie publ., LEX nr 1968455, z 5 listopada 2014 roku III CSK 280/13 nie publ., LEX nr 1621344 i z 4 lipca 2014 roku II CSK 622/13 nie publ., LEX nr 1504555) przyjmuje się, że powyższe domniemanie nie ma zastosowania w sprawie o zasiedzenie przez współwłaściciela nieruchomości udziału należącego do innego współwłaściciela. Chodzi tu jednak o sytuację, w której zasiedzeniu – na co trzeba położyć szczególny nacisk - podlega udział należący do konkretnego współwłaściciela, który wskutek stwierdzenia zasiedzenia utraci swoje prawo. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego – na co trafnie zwracał uwagę w toku postępowania uczestnik <span class="anon-block">Z. G.</span> – w żaden sposób nie wynika, by ½ udziału w przedmiotowej nieruchomości kiedykolwiek należała do <span class="anon-block">I. K.</span>, a po śmierci do jej następców prawnych. Jest faktem, że takie ustalenia poczynił – zresztą jedynie w oparciu o twierdzenia <span class="anon-block">H. T.</span> – Sąd Rejonowy we Włocławku Roki Sądowe w Aleksandrowie Kujawskim w sprawie z jej wniosku</p> <p>o stwierdzenie zasiedzenia sygn. akt Ns 382/98. O tym, że <span class="anon-block">I. K.</span> była współwłaścicielką mowa jest także w wypisie z rejestru gruntów (k. 22). Jednakże</p> <p>z pisma Starostwa Powiatowego w <span class="anon-block">A.</span> z dnia 4 października 2005 roku (k. 27) wynika, że wpisanie <span class="anon-block">I. K.</span> do tego rejestru jako współwłaścicielki nastąpiło właśnie w oparciu o postanowienie z dnia 19 września 2000 roku i jego uzasadnienie.</p> <p>W pełni zasadnie w tych warunkach Sąd I instancji przyjął obecnie, że <span class="anon-block">I. K.</span> jedynie do pozostałej ½ części rościła sobie prawa. Wspomnienie ustalenie Sądu</p> <p>w sprawie Ns 382/98 miało znaczenie jedynie w tamtej sprawie i w żaden sposób na tej podstawie nie można przyznać <span class="anon-block">I. K.</span> przymiotu współwłaścicielki ze wszystkimi płynącymi stąd konsekwencjami. Zasiedzeniu zatem nie podlegał należący do jej następców prawnych udział, a to skutkuje zastosowaniem domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc.</a> Nawet zresztą gdyby stanąć na odmiennym stanowisku – choć zdaniem Sądu odwoławczego nie ma ku temu uzasadnionych podstaw – to w judykaturze wskazano (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2019 roku III CSK 101/19 nie publ., LEX nr 2763437 i dalsze wskazane w uzasadnieniu judykaty, postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2016 roku I CSK 55/15 nie publ., LEX nr 2008736), że przedmiotowe domniemanie znajduje zastosowanie, jeżeli współwłaściciel wykaże, że posiadał rzecz ponad swoje prawo wynikające ze współwłasności. Taka właśnie sytuacja nastąpiła w rozpatrywanej sprawie. Jak słusznie zaakcentował Sąd meriti nikt (w tym <span class="anon-block">I. K.</span> i później jej dzieci) poza następcami prawnymi <span class="anon-block">W. D.</span> (pierwotnie właściciela ½ udziału, który stał się własnością <span class="anon-block">T. G.</span>) od co najmniej 1945 roku nie interesował się nieruchomością. <span class="anon-block">T. G.</span> manifestował na zewnątrz wolę posiadania właścicielskiego także pozostałego udziału. Nie ma potrzeby powielania tutaj argumentacji Sądu a quo, która Sąd drugiej instancji w pełni podziela. Wystarczy tylko wspomnieć, że dążył on m.in. do częściowej zmiany przeznaczenia budynku mieszkalnego (po usunięciu z niego na drodze prawnej lokatorów), w którym podjął działalność gospodarczą dostosowując na ten cel pomieszczenia piwniczne. Posiadał całą nieruchomość całkowicie samodzielnie, w sposób pełny, zachowując się tak, jakby tylko jemu przysługiwało prawo jej własności.</p> <p>Reasumując ten wątek rozważań – uczestnicy postępowania <span class="anon-block">S. K.</span> i <span class="anon-block">S. J.</span> w żaden sposób nie obalili (nie podejmując w tym celu choćby próby niezbędnych działań) domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a>, a nie zaistniały przy tym okoliczności uniemożliwiające jego zastosowanie.</p> <p>Oznacza to, że zarzut obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a> okazał się chybiony.</p> <p>Podobnie należało ocenić zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 176;art. 176 § 1)">art. 176 § 1 kc.</a> Posiadanie jest stanem faktycznego władania nad rzeczą. Każde zatem zdarzenie stanowiące źródło tego stanu musi być traktowane jako skuteczny sposób nabycia posiadania. Zmiana posiadacza następuje w sferze faktycznej przez odmienne władanie i stanowi czynność realną, a nie czynność prawną (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2008 roku I CSK 458/07 nie publ., LEX nr 484711). Co więcej – wydanie rzeczy wymagane do przeniesienia posiadania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 348)">art. 348 kc</a>) może przybrać postać aktu symbolicznego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia</p> <p>15 stycznia 2010 roku I CSK 355/09 OSNC 2010/10/139). Jeżeli osoba władająca całą nieruchomością, do której należy określony w niej udział (tak jak to było w przypadku <span class="anon-block">A. J.</span>) zbywa ten udział i opuszcza nieruchomość to trudno przyjąć, by nie przeniosła posiadania w zakresie pozostałego udziału na rzecz nabywcy. Nawet jeżeli nie było między zainteresowanymi stosownego w tym zakresie porozumienia to niewątpliwie poprzez czynności domniemane (wskutek wyprowadzenia się <span class="anon-block">A. J.</span>) doszło do przekazania posiadania.</p> <p>I wreszcie za pozbawiony słuszności należało uznać zarzut zastosowania przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 kc.</a> Spełnione bowiem zostały przesłanki warunkujące w świetle tego przepisu stwierdzenie nabycia na rzecz <span class="anon-block">T. G.</span> udziału wskazanego we wniosku. Kwestia samoistności posiadania została omówiona wyżej, a właśnie zdaniem skarżącej jego brak sprzeciwiał się uwzględnieniu wniosku. Ponownie trzeba w tym miejscu podkreślić, że nawet hipotetycznie przyjmując niemożność zastosowania domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 kc</a> </p> <p>w dostateczny sposób zostało wykazane posiadanie samoistne wyłącznie całej nieruchomości przez <span class="anon-block">T. G.</span> przez niezbędny okres (30 lat).</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a> oddalił apelację.</p> <p>Rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd odwoławczy uznał, że w okolicznościach sprawy ich podstawą powinien być przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 kpc</a>. Dlatego też oddalił wniosek uczestnika postępowania <span class="anon-block">Z. G.</span> o ich zasądzenie.</p> <p>Wnoszący apelację w imieniu uczestniczki <span class="anon-block">S. J.</span> kurator procesowy ustawowo zwolniony od kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 5 ustawy</p> <p>z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – tekst jedn.: Dz.U.2020.755). Tytułem nieuiszczonej opłaty od apelacji należało zatem pobrać od skarżącej, która w całości przegrała sprawę w postępowaniu apelacyjnym na podstawie art. 113 ust. 3 w/w ustawy wspomnianą opłatę w wysokości 2000 zł.</p> <p>SSO Barbara Baranowska SSO Mariusz Nazdrowicz SSO Aneta Sudomir - Koc</p> </div>