II SA/Rz 622/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi M.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 22 marca 2022 r. nr SKO.4160.1.547.2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżącej M.Ł. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 22 marca 2022 r. nr SKO.4160.1.547.2022, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") odmówił zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w Z. na działki nr [...] i [...]. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że ww. decyzja została wysłana jedynie wnioskodawcy – J. B. i odebrana przez jego siostrę w dniu 24 stycznia 2022 r. W dniu 3 lutego 2022 r. M. Ł. (dalej: "Skarżąca") nadała w placówce pocztowej, skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie za pośrednictwem Burmistrza Miasta i Gminy [...], odwołanie od opisanej wyżej decyzji organu I instancji. Skarżąca podała, że odwołanie wnosi jako następca prawny po zmarłym bracie – J. B. W piśmie z dnia 1 marca 2022 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie podała, że postępowanie spadkowe po zmarłym bracie jest w toku. Postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r. nr SKO.4160.1.547.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącej. Organ odwoławczy podał, że stosownie do art. 109 § 1 i § 2 k.p.a. o wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego i jej obowiązywaniu wobec strony można mówić co do zasady dopiero z chwilą jej doręczenia. Kolegium wskazało, że J. B. zmarł [...] stycznia 2022 r., a decyzja organu I instancji wysłana na adres zamieszkania wnioskodawcy odebrała skarżąca 24 stycznia 2022 r. Powyższe oznacza, że decyzja Burmistrza nie weszła do obrotu prawnego, bowiem nie została doręczona stronie, która po jej wydaniu, ale przed doręczeniem zmarła. W konsekwencji wniesione odwołanie uznać należało za niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych ponieważ brak jest przedmiotu zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M. Ł. wniosła o poddanie kontroli Sądu zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podniosła, że jest następcą prawnym po zmarłym bracie, będącym jedyną stroną postepowania prowadzonego przez organ I instancji. Zdaniem skarżącej termin do wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego został zachowany, ponieważ jej brat w dniu 12 stycznia 2022 r. w trakcie rozmowy telefonicznej uzyskał informację o tym, że decyzja będzie decyzją odmowną. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 §1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Poddawszy ocenie legalności zaskarżone postanowienie w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że J. B. wnioskiem z dnia 30 listopada 2021 r., jako właściciel wystąpił o podział zabudowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3002 ha położonej w Z., obręb [...] na dwie działki nr [...] o pow. 0,1664 ha i nr [...] o pow. 0,13338 ha. Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił wnioskowanego podziału. Decyzja, zgodnie zgłoszonym w formie telefonicznej powiadomieniem (notatka urzędowa – karta akt admin I inst. nr 11) wysłana na adres zamieszkania M. Ł., gdyż pod tym adresem przebywał J. B. – brat skarżącej. Skarżąca osobiście w dniu 24 stycznia 2022 r. potwierdziła odbiór ww. decyzji. W odwołaniu z dnia 27 stycznia 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że jest następcą prawnym zmarłego w dniu [...] stycznia jej brata J. B. W dniu 2 marca 2022r. skarżąca powiadomiła Kolegium, że postępowanie spadkowe jest w toku i nie ma jeszcze dokumentów końcowych. W uzasadnieniu postanowienie Kolegium podało, że wystąpiła instytucja niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych, gdyż decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Sąd stwierdza, że nie podziela tego poglądu, a wydanie postanowienia w stanie faktycznym sprawy wyżej opisanym jest przedwczesne. Trzeba bowiem mieć na względzie treść art. 30 § 1 k.p.a., wedle którego zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Ponadto z art. 30 § 4 k.p.a. wynika, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Ten właśnie przepis procesowy ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, gdyż strona zmarła w toku postępowania, a sprawa administracyjna dotyczy praw zbywalnych, w tym przypadku dziedziczenia prawa własności. Następstwo, o którym mowa w tym przepisie następuje z mocy prawa z momentem otwarcia spadku, czyli śmierci dotychczasowej strony. Następstwo procesowe uregulowane powyższym przepisem jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania. Wyrazem udziału w postępowaniu może być również skuteczne doręczenie decyzji organu odwoławczego, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, oraz możliwość wniesienia ewentualnych środków zaskarżenia, z czego skarżąca skorzystała. W orzecznictwie wskazuje się (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt II OSK 248/21- dostępny w cbosa), że następca prawny wstępuje do postępowania na miejsce dotychczasowej strony, w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. w takim stadium, w jakim postępowanie to znajduje się w chwili jego zgłoszenia się, co w szczególności oznacza, że wszystkie czynności procesowe dokonane przed zaistnieniem następstwa przez organ lub poprzednika prawnego pozostają ważne (wiążące) i nie muszą być powtarzane (tak samo wyrok NSA z 18.01.2022 r., sygn. akt I OSK 3960/18 dostępny w cbosa). Skarżąca nadesłała do Sądu Akt Poświadczenia Dziedziczenia z dnia [...] maja 2022 r,, z którego wynika, że spadek pod J. B. zmarłym w dniu [...] stycznia 2022 r. przypadł z mocy ustawy L. S. i M. Ł. w równych częściach po 1/2. Zatem zostało wykazane następstwo prawne spadkobierczyń, które stały się stronami postępowania o podział nieruchomości. Do czasu przedłożenia aktu poświadczenia dziedziczenia Kolegium mogło zawiesić postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Błędnie Kolegium w puencie uzasadnienia postanowienia stwierdziło, że po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności, które jest postanowieniem kończącym administracyjny tok instancji może mieć zastosowanie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Błędnie też Kolegium poczyniło wskazania do ponownego prowadzenia sprawy w postanowieniu o stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą Kolegium będzie merytoryczne rozpatrzenie odwołania, z uwzględnieniem zmian podmiotowych i przedmiotowych przesłanek w zakresie stosowani przepisów o podziale nieruchomości. Ważnym będzie też prowadzenia postępowania z zachowaniem zasady z art. 10 § 1 k.p.a. to jest zapewnienia stron postępowania udziału na każdym etapie postępowania z możliwości zwrócenia się do stron, czy podtrzymują wniosek o podział nieruchomości złożony przez ich poprzednika prawnego. Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa procesowego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.