I OZ 518/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 562/22 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Pismem z 27 czerwca 2022 r. B. M. (dalej Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej Sąd Wojewódzki/Sąd I instancji) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej Kolegium) z [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Zarządzeniem z 26 lipca 2022 r. Przewodniczący Wydziału wezwał Skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z tej samej daty wezwano Skarżącą do uiszczenia należnego wpisu od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych, również pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone Skarżącej 8 sierpnia 2022 r. W dniu 10 sierpnia 2022 r. Skarżąca uiściła należny wpis od skargi. Pismem z 18 sierpnia 2022 r. Skarżąca wskazała swój numer PESEL i wniosła o przywrócenie terminu do jego uzupełnienia. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że 8 sierpnia 2022 r. otrzymała z Sądu odpowiedz Kolegium na skargę, zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zawiadomienie o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy, zarządzenie o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez Sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pouczenie o treści przepisów dotyczących wnoszenia pism w postaci papierowej oraz zarządzenie o podanie numeru PESEL. Wskazała, że 10 sierpnia 2022 r. uiściła należny wpis od skargi. Zaznaczyła przy tym, że bez własnej winy nie odpowiedziała na wezwania Sądu o podanie numeru PESEL, ponieważ jak wynika ze skargi, w aktach administracyjnych sprawy jest załączony do wniosku z 15 lipca 2021 r. wydruk z księgi wieczystej, w której jest jej numer PESEL. Wobec powyższego wskazała, że uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Postanowieniem z 29 sierpnia 2022 r. - Sąd I instancji - odmówił przywrócenia Skarżącej terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że okoliczności podniesione przez Skarżącą nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji wyjaśnił, że z treści wniosku wynika, że uchybienie terminu było w pełni zawinione. Skarżąca przyznaje bowiem, że zapoznała się z wezwaniem Sądu, wskazującym na konieczność podania przez nią numeru PESEL, co powinna uczynić już w skardze, lecz wezwanie to zlekceważyła, uznając, że jego wykonanie nie jest konieczne skoro w aktach administracyjnych sprawy powinny znajdować się dokumenty, w treści których został ujęty jej numer PESEL. Zdaniem Sądu I instancji, za trudne do przyjęcia należy uznać, aby Skarżąca napotkała jakiekolwiek przeszkody, które obiektywnie i w sposób niemożliwy do przezwyciężenia uniemożliwiały jej wykonanie wezwania Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Okoliczności takie, w ocenie Sądu I instancji, nie zostały wykazane przez Skarżącą. Końcowo Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, że numer PESEL znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, bowiem postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie zastrzegł konieczność wskazania numeru PESEL osoby fizycznej przy pierwszej czynności w sprawie Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." , jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu z uwagi na nieznajomość przez skarżącego prawa (por. postanowienia NSA: z 27 czerwca 2016 r., II FZ 359/16: z 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12; z 8 lipca 2008 r. II OZ 712/08). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wykonaniu wezwania Sądu do podania numeru PESEL. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Argumentacja Skarżącej (powtórzona również w przedmiotowym zażaleniu) odnosząca się do tego, że w aktach administracyjnych sprawy powinny znajdować się dokumenty, w treści których został ujęty jej numer PESEL wskazuje jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki na działanie w pełni zawinione. Skarżąca przyznaje bowiem, że zapoznała się z wezwaniem Sądu, wskazującym na konieczność podania przez nią numeru PESEL, co powinna uczynić już w skardze, lecz wezwanie to zlekceważyła. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie wskazała także na istnienie żadnych nagłych, nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających jej dochowanie terminu. Bez znaczenia jest też to, czy numer PESEL strony Skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, gdyż postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie zastrzegł konieczność wskazania numeru PESEL osoby fizycznej przy pierwszej czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi, ani nie zadbała należycie o swoje interesy lekceważąc wezwanie Sądu. Tym samym podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że argumenty podniesione we wniosku, jak i w przedmiotowym zażaleniu, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.