II SA/Wa 609/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz J. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Dnia [...] września 2021 r. J. K. została skreślona z listy studentów szóstego semestru, kognitywistyka pierwszego stopnia, stacjonarne, Wydział [...] z powodu braku postępów w nauce. Wyżej wymieniona decyzja została doręczona stronie dnia 13 października 2021 r. za pośrednictwem operatora pocztowego (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy). W piśmie datowanym na 23 grudnia 2020 r., a złożonym osobiście przez Skarżącą na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] dnia 27 grudnia 2021 r. J. K. wniosła "o wznowienie terminu odwołania się od wspomnianej wyżej decyzji i umożliwienie ... wznowienia studiów w celu obronienia pracy". Skarżąca w podaniu przedstawiła swój punkt widzenia na okoliczności, które doprowadziły do skreślenia jej z listy studentów. Jeżeli chodzi o opóźnienie we wniesieniu odwołania, to Studentka stwierdziła; "Warto również zauważyć, że z powodu złego stanu zdrowia złożenie odwołania od tej decyzji w okresie 14 dni nie było dla mnie możliwe". Dnia 17 stycznia 2022 r. Skarżącą wezwano do uzupełnienia braków formalnych podania, tj. sprecyzowanie, czy ww. pismo stanowi odwołanie od decyzji o skreśleniu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, odwołanie od czynności, która została określona przez Studentkę jako "nieuznanie (...) prośby o wznowienie studiów", czy też pismo to łączy w sobie dwa lub trzy ww. żądania. Wezwanie zostało doręczone za pośrednictwem operatora pocztowego dnia 20 stycznia 2022 r. Pismem datowanym na 4 lutego 2022 r. i nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego tego samego dnia Skarżąca sprecyzowała żądanie, poprzez stwierdzenie, że pismo, które wpłynęło na Wydział [...] Uniwersytetu [...] dnia 27 grudnia 2021 r., stanowiło zarówno odwołanie od decyzji o skreśleniu, jak i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. To ostatnie żądanie Studentka umotywowała dodatkowo faktem występującej u niej w tym czasie infekcji i podejrzeniem zakażenia wirusem COVID-19. Podała, iż objawy choroby utrzymywały się u niej przez ponad dwa tygodnie i w tym czasie zdecydowała się na całkowitą izolację zgodnie z zaleceniami. Rektor Uniwersytetu [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2022r. 1/ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, 2/ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano art. 58 i 59 K.p.a. oraz art.15zzzzzn ze znaczkiem 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095; dalej jako: ustawa covidowa) który zmodyfikował ww. termin z K.p.a. do wniesienia prośby o przywrócenie terminu - " W przypadku, o którym mowa wart. 58 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Dalej wskazano na poglądy judykatury, że "w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne (wyroki NSA w Warszawie - sygn. III SA 2431/99, III SA 2322/98). Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Zatem inicjatywa dowodowa musi być w tym zakresie przejawiana nie tylko przez organ, ale przede wszystkim przez stronę postępowania" (wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2008 r., IV SA/Wa 46/08, CBOSA). Ze względu na fakt, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.), zasadne jest szersze niż w postępowaniu administracyjnym głównym przerzucenie ciężaru uprawdopodobnienia braku winy na Stronę, a same przesłanki przywrócenia terminu (tj.; 1) wniesienie stosownego wniosku, 2) uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi, 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której określony był przywracany termin) należy traktować raczej wąsko niż szeroko. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu, spoczywa bowiem na stronie postępowania, która występuje z żądaniem (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2171/16). Podkreślono, iż organ nie może domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach uchybienia terminu. Powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek określonych wskazanym przepisem (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07; wyrok NSAz dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1822/06 oraz wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 593/12). Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, LEX nr 337473). Rektor Uniwersytetu [...] w dalszej części uzasadnienia stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Strony, bowiem skarżąca w ogóle nie uprawdopodobniła, aby chorowała, a jej twierdzenia nie znajdują potwierdzenia w jakichkolwiek dowodach (np. zwolnienie lekarskie). Dalej stwierdzono, że Skarżąca nie twierdzi, aby choroba miała takie nasilenie, że doprowadziło to do niemożności sporządzenia odwołania, zwłaszcza wobec jego odformalizowania (art. 128 k.p.a.) bowiem gdyby tak było, to Studentka niewątpliwie potrzebowałaby pomocy medycznej, a zatem powstałaby także stosowna dokumentacja medyczna w tym przedmiocie. Twierdzenia Skarżącej (zwłaszcza fragment o podjęciu decyzji o "całkowitej izolacji") należy zatem w ocenie organu odczytywać jako stwierdzenie niemożności wniesienia odwołania do organu we właściwym terminie. Rektor Uniwersytetu [...] zauważył też, że zarówno decyzję organu pierwszej instancji z [...] września 2021 r., jak i wezwanie do uzupełnienia braków z 17 stycznia 2022 r. odebrała A. K., matka Studentki, jako dorosły domownik Strony. W tym kontekście Rektor Uniwersytetu [...] uznaje za stosowne stwierdzić, że Pani J. K. miała możliwość posłużenia się pomocą innej osoby w nadania odwołania. Organ stwierdził także, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że złożyła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 30-dniowym, o którym mowa w art.15zzzzzn ust. 3 ustawy covidowej. Rektor Uniwersytetu [...] w tym miejscu zauważył, że Studentka złożyła podanie o przywrócenie terminu w dniu 27 grudnia 2021 r. Aby Skarżąca "zmieściła" się w ww. terminie, koniecznym byłoby aby przyczyna uchybienia terminu ustała 26 listopada 2021 r. a wedle twierdzeń strony, objawy utrzymywały się ponad dwa tygodnie. Datą doręczenia decyzji był 13 października 2021 r., a zatem 27 października 2021r. przypadał ostatni dzień na wniesienie odwołania. Organ wywiódł więc, iż nawet jeżeli przyjąć, że ww. trudności pojawiły się u Skarżącej dopiero ostatniego dnia terminu na wniesienie odwołania, to okres "ponad dwóch tygodni" musiałby trwać 4 tygodnie i 2 dni (tj. łącznie 30 dni). W języku potocznym przyjmuje się jednak, że gdy dana osoba posługuje się wyrażeniem "ponad dwa tygodnie", to chodzi jej o okres nie dłuższy na ogół niż trzy tygodnie, a na pewno nie zaś o 30 dni. W tym kontekście Rektor Uniwersytetu [...] uznał za zasadne stwierdzenie, że Skarżąca nie wykazała, aby dochowała terminu określonego w art. 15zzzzzn ust. 3 ustawy covidowej. Od powyższego postanowienia J. K. wywiodła skargę do tut. Sądu podnosząc, iż jest ono dla niej krzywdzące i niesprawiedliwe, ponieważ "nie odnosi się do najważniejszego w tej sprawie rozstrzygnięcia - nienależnego skreślenia mnie z listy studentów". W uzasadnieniu skargi strona skupiła się wyłącznie na kwestii niezasadnego w jej mniemaniu skreślenia z listy studentów. Skargę podsumowała stwierdzeniem, iż "niesłuszna decyzja o skreśleniu mnie z listy studentów, decyzja krzywdząca mnie, powinna być wystarczającym powodem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Nadto, w myśl art.134 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. W pierwszej kolejności zasadnym było przywołanie przepisu art.15zzzzzn ze znaczkiem 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095; dalej jako: ustawa covidowa) który zmodyfikował termin z K.p.a. do wniesienia prośby o przywrócenie terminu - " W przypadku, o którym mowa wart. 58 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu". W świetle w/powołanej regulacji w realiach faktycznych niniejszej sprawy jej istota sprowadzała się do tego, czy strona we wniosku o przywrócenie terminu podała konkretną datę ustania przyczyny uchybienia, ewentualnie czy organ wezwał odwołującą do wskazania owej daty. Powyższa materia dochowania wymogów formalnych przy składaniu wniosku o przywrócenie terminu powinna być zbadana przez organ w pierwszej kolejności. Uchybienie przywołanemu terminowi stanowi bowiem samoistną przesłankę do odmownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Niezależnie więc od poprawnie wywiedzionych przez organ konkluzji, dotyczących ciężaru dowodowego w niniejszym postępowaniu, to do obowiązków organu należy zbadanie, czy wniosek o przywrócenie terminu spełnia przesłanki formalne, tj. czy strona zmieściła się ze złożeniem żądania w zakreślonym ustawą terminie. Co istotne, badaniu temu organ musi zaś poddać konkretną datę wskazaną przez stronę. Daty tej nie może zaś samodzielnie domniemywać. Stąd jeśli strona we wniosku o przywrócenie terminu sama nie wskazuje konkretnej daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, to do obowiązków organu należy wezwane wnioskującej o podanie owej daty. Jak to już bowiem wyżej wskazano, uchybienie omawianemu terminowi przez stronę, stanowi samodzielną podstawę do odmownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu ( i to jeszcze przed przejściem do etapu merytorycznej oceny takiego wniosku). Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż organ uchybił obowiązkowi zbadania faktu dochowania przez stronę terminu oznaczonego w art.15zzzzzn ze znaczkiem 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Pomimo bowiem tego, iż strona nie wskazała konkretnej daty w jakiej według niej ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia odwołania, organ nie wezwał odwołującej do podania owej daty. Tym samy organ nie posiadł materiału dowodowego dotyczącego dochowania omawianego terminu, który to materiał mógłby poddać ocenie. Obowiązku wezwania strony do wskazania konkretnej daty w jakiej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ nie mógł zaś zastępować domniemaniami wywodzonymi z wykładni językowej sformułowania "ponad dwa tygodnie". Ustawodawca odsyła tu bowiem do konkretnej daty a nie daty przybliżonej. Nadto należy mieć na względzie to, że tylko sam skarżący może wskazać datę tego konkretnego zdarzenia. Jeśli zaś nie jest w stanie daty takiej sprecyzować, to winien się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami tego faktu. Na marginesie wyjaśnić też należało skarżącej, iż podnoszone przez nią nieprawidłowości istniejące w jej ocenie przy wydawaniu decyzji o skreśleniu z listy studentów, nie mogły być badane w niniejszym postępowaniu. Okoliczności te wykraczały bowiem poza zakres niniejszej sprawy. Nadto, nawet gdyby takie nieprawidłowości istniały faktycznie, to nie zwalnia to odwołującej z obowiązku spełnienia obligów formalnych przy wnoszeniu odwołania, ani nie może to stanowić samoistnej podstawy do przywrócenia uchybionego terminu. W związku z powyższym, uznając że skarżone postanowienie narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zmuszony był uchylić skarżone rozstrzygnięcie, na podstawie art.145 par.1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).