IV SA/Gl 533/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta R.Ś. z dnia [...] r. nr [...]. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta R.Ś. na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 pkt 5a, art. 9a, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 z 2005 r. poz. 732 z późn. zm.) oraz art. 3 pkt 16 i 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz. U. Nr 139 z 2006 r. poz. 992 z późn. zm.) odmówił przyznania K.K. zaliczki alimentacyjnej na córkę N.K. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalono, iż wyżej wymieniona wychowuje swoje drugie dziecko – M.J. wspólnie z jego ojcem. Wobec tego nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast na podstawie art. 2 pkt 5a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu z dnia [...]r. K.K. podniosła zarzut błędnego ustalenia przez organ administracji, że wychowuje syna M.J. wspólnie z jego ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] po rozpoznaniu odwołania K.K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 5a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast na podstawie art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że K.K. wychowuje swoje drugie dziecko – M.J. wspólnie z jego ojcem. Oświadczenie tej treści złożyła we wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Ponadto A.J. potwierdził, że od momentu urodzenia się jego syna M.J., uczestniczy w jego wychowaniu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, K.K. ponownie podniosła zarzut błędnego ustalenia przez organ administracji, że wychowuje syna M.J. wspólnie z jego ojcem. Wskazała, że A.J. wykazuje zainteresowanie synem, odwiedza go i łoży na jego utrzymanie, ale nie oznacza to, że wspólnie z nią wychowuje dziecko. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie z uwagi na skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego - przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 374/06 - pytania prawnego odnośnie konstytucyjności przepisu art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Następnie postanowieniem z dnia 10 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podjął postępowanie w rozpoznawanej sprawie. Na rozprawie skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej również P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Według art. 135 P.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając według powyższej regulacji skargę w niniejszej sprawie, stwierdzić należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane na podstawie przepisu prawa materialnego, który następnie został uznany za sprzeczny z Konstytucją. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06 (zbiór urzędowy z 2008 r. nr 5A, poz.83), art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust.1 Konstytucji RP. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r. Nr 119, poz. 770. W związku z tym przepis art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych - w opisanym wyżej zakresie – przestał obowiązywać od daty publikacji wyroku tj. od dnia 7 lipca 2008 r. Natomiast zgodnie z art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że w zaskarżonej decyzji zastosowano przepis objęty wspomnianym wyrokiem. Wobec tego wystąpienie podstawy wznowieniowej uzasadniało uchylenie tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Natomiast decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała wskazania żadnych ustaleń w zakresie rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej – poza stwierdzeniem przez organ, że K.K. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko – w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. Decyzja została zatem wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie warunków, jakim ma odpowiadać uzasadnienie rozstrzygnięcia. Uzupełnienie ustaleń w tak szerokim zakresie przez organ odwoławczy, a więc zarówno co do wysokości dochodu w rodzinie skarżącej, jak i pozostałych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia jej wniosku, stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzję tę należało również uchylić. W toku ponownego rozpoznania sprawy, organ orzekający uwzględni zmianę kryteriów określonych w art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych w związku z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wynikającą z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 18/06. W związku z tym organ zważy, że na podstawie obowiązujących przepisów zaliczka alimentacyjna przysługuje również osobom wychowywanym przez osoby, które wychowują inne dzieci wspólnie z ich rodzicem. Wobec tego uprawnienia te służą osobom wychowywanym przez osoby, które nie wychowują dziecka objętego żądaniem zaliczki wspólnie z jego rodzicem, jeżeli spełniają pozostałe warunki, w tym przede wszystkim w zakresie wysokości dochodów rodziny. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności