III Ca 1458/19

<p>Sygn. akt III Ca 1458/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2019 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu w sprawie z powództwa <span class="anon-block">D. O.</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...)</span> SE Republika Łotewska działająca w Polsce przez Oddział w <span class="anon-block">W.</span> (poprzednio <span class="anon-block"> (...) Company</span> SE <span class="anon-block"> Spółka (...)</span> działająca w Polsce przez Odział w <span class="anon-block">W.</span>) o zapłatę zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 40.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 7 lipca 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, oraz orzekł o kosztach postępowania.</p> <p>Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia, z których wynika, że 27 maja 2012 roku w miejscowości <span class="anon-block">S.</span>, gmina <span class="anon-block">U.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span> nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że, kierując samochodem marki <span class="anon-block">V. (...)</span>, nie obserwował należycie drogi i nie podjął manewru ominięcia stojącego na jezdni albo poruszającego się z minimalną prędkością pojazdu marki <span class="anon-block">F. (...)</span>, którym kierował brat powódki – <span class="anon-block">M. T. (1)</span> i uderzył w tył pojazdu, powodując u poszkodowanego wielonarządowe obrażenia ciała skutkujące jego zgonem. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Łasku Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> wydanym w sprawie VII K 275/13 Sąd Rejonowy w Łasku uznał <span class="anon-block">M. S.</span> winnym spowodowania wypadku.</p> <p>Sprawca w dacie wypadku korzystał z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie potwierdzonym <span class="anon-block">polisą nr (...)</span>. Pozwany od stycznia 2014 roku posiada oddział na terenie Polski.</p> <p>Relacje pomiędzy powódką a bratem <span class="anon-block">M. T. (2)</span> były bardzo dobre. Był on najmłodszym z braci, różnica wieku wynosiła ponad 20 lat. Nawzajem się wspierali i byli ze sobą zżyci, spędzali wspólnie święta oraz inne uroczystości rodzinne. Po stracie brata, stan psychiczny powódki uległ pogorszeniu, a okres żałoby spowodował przyspieszony proces demencji.</p> <p>Następcą prawnym <span class="anon-block"> (...) Company</span> SE <span class="anon-block"> Spółki (...) Oddział</span> w Polsce z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> jest <span class="anon-block">B.</span> <span class="anon-block"> (...)</span> Republika Łotewska działająca w Polsce przez Oddział w <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>W takich okolicznościach faktycznych, Sąd Rejonowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 2)">art. 436 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 805)">art. 805 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 821)">art. 821 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822)">art. 822 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> uznał, że pozwany odpowiada za krzywdę powódki związaną z utratą brata w wyniku wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go <br/>w części, tj. w punktach I, III i IV w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj.:</p> <p>1.  art. 123 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,</p> <p>Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez uznanie, że pozwany posiada legitymację bierną w niniejszej sprawie, podczas gdy pojazd sprawcy zdarzenia drogowego z dnia 27 maja 2012 r. był zarejestrowany w Republice Litewskiej, której biuro narodowe – <span class="anon-block">L. R.</span> transporto priemoniu draudiku biuras (<span class="anon-block"> (...)</span>’ <span class="anon-block">B.</span> of the Republic of Lithuania) jest sygnatariuszem Porozumienia Wielostronnego, co winno skutkować pozwaniem wyłącznie <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>,</p> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 805;art. 805 § 1)">art. 805 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> poprzez uznanie, że w sprawie zaistniała</p> <p>podstawa do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z dnia 27 maja 2012 r. w sytuacji, gdy w toku całego procesu powódka nie przedstawiła dowodu w postaci umowy ubezpieczenia rzekomo łączącej pozwanego ze sprawcą szkody stosunkiem obligacyjnym w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych,</p> <p>3.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> poprzez przyznanie na rzecz powódki rażąco</p> <p>zawyżonej w okolicznościach niniejszej sprawy kwoty zadośćuczynienia w wysokości po 40.000 zł ,</p> <p>4.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granic swobodnej</p> <p>oceny dowodów mającej wpływ na wynik sprawy, polegające w szczególności na dokonaniu pobieżnej, sprzecznej z doświadczeniem życiowym i niewszechstronnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności niedostateczne przeanalizowanie okoliczności, że powódka w toku procesu nie udowodniła posiadania przez sprawcę ubezpieczenia OC wystawionego przez pozwanego, tym bardziej, że w aktach sprawy karnej znalazł się dowód, że wystawca polisy ubezpieczeniowej było <span class="anon-block"> (...) Company</span> Se filialas <span class="anon-block">L.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> w Republice Litewskiej – a w rezultacie błędne przyjęcie, że w realiach przedmiotowej sprawy powódce należy się spełnienie roszczenia przez pozwanego, a nie przez inny podmiot, którym w tym przypadku winno być Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>W związku z podniesionymi zarzutami pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie poprzez zasądzenie na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia kwoty 20.000 zł i oddalenie powództwa w pozostałym zakresie oraz zasadzenie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, za instancję odwoławczą.</p> <p>W odpowiedzi na apelację, powódka wniosła o jej oddalenie <br/>w całości oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>apelacja jest uzasadniona.</p> <p>W ramach podniesionego zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c</a>, wolno powiedzieć, że ocena materiału dowodowego uchybia dyrektywom wskazanym w przywołanej normie prawnej. Ma rację skarżący, że Sąd I instancji wadliwie ustalił, że powódka w toku procesu udowodniła posiadanie przez sprawcę wypadku ubezpieczenia OC, wystawionego przez pozwanego. W podstawie faktycznej rozstrzygnięcia należało zatem pominąć ustalenie, że sprawca w dacie wypadku korzystał z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie potwierdzonym <span class="anon-block">polisą nr (...)</span>. W pozostałym zakresie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji zostają przyjęte przez Sąd odwoławczy za własne.</p> <p>Na gruncie procesu cywilnego obowiązuje zasada kontradyktoryjności, czego wyrazem jest dyspozycja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>, określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Zasady <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> nie określają jedynie zakresu obowiązku zgłaszania dowodów, ale winne być rozumiane przede wszystkim w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał.</p> <p>W badanej sprawie, wobec kwestionowania przez pozwanego odpowiedzialności ubezpieczeniowej, w tym prawdziwości i formy (kserokopii) przedstawionej polisy, rzeczą powódki było udowodnienie spornej okoliczności przewidzianymi w procedurze cywilnej i dostępnymi dla strony dowodami. Innymi słowy, skoro materiał dowodowy został zakwestionowany przez pozwanego, to do obowiązku powódki należało udowodnienie, że zawarta pomiędzy sprawcą zdarzenia a pozwanym polisa OC istniała. Tymczasem powódka nie sprostała ciężarowi wynikającemu z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, gdyż nie wykazała istnienia umowy OC w obrocie prawnym, nie przedstawiła jej oryginału, nie przeprowadziła nawet zaczątku dowodu na sporne okoliczności, chociaż dowód z zeznań świadka –właściciela pojazdu, widniejącego na przedstawionej kserokopii nie wydaje się być dowodem niedostępnym. Kserokopia umowy zaś znajdująca się w aktach karnych nie może być z przyczyn formalnych uznana za dowód w sprawie - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 253)">art. 253 k.p.c.</a>, skoro ten materiał dowodowy został zakwestionowany przez stronę pozwaną.</p> <p>W konsekwencji, zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 805;art. 805 § 1)">art. 805 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> należy także uznać za uzasadniony, bowiem powódka nie uwodniła, że w obrocie prawnym istnieje umowa odpowiedzialności cywilnej łącząca sprawcę wypadku z pozwanym, zatem wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie można przyjąć, że istniała podstawa do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z dnia 27 maja 2012 roku. Skoro pozwany wyraźnie zaprzeczył, aby zawierał <span class="anon-block">polisę o nr (...)</span>, składając w tym zakresie oświadczenia odwołujące się do bazy zawartych umów (k. 161) i zakwestionował wiarygodność kserokopii rzekomej polisy, to na stronie powodowej spoczywał obowiązek stosownej inicjatywy dowodowej. Zarówno w aktach przedmiotowej sprawy, jak i aktach sprawy karnej VII K 275/13 Sądu Rejonowego w Łasku brak oryginału dokumentu. W konsekwencji tych okoliczności na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie da się potwierdzić rzetelności kserokopii polisy, ani faktu zawarcia umowy ubezpieczenia. Przy czym rację ma także skarżący, że notatka policyjna z informacją o polisie nie stanowi dowodu żadnej okoliczności poza taką, że sprawca wypadku powołał się na posiadanie ubezpieczenia. Oczywistym przecież jest, że wbrew sugestiom powódki, funkcjonariusze policji nie badali prawdziwości przedstawionego dokumentu w postaci kserokopii polisy.</p> <p>W przedstawionych okolicznościach sprawy, zarzut braku legitymacji procesowej biernej pozwanego w niniejszej sprawie okazał się zasadny.</p> <p>Legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, w związku, z czym sąd jest zobowiązany do oceny jej istnienia w chwili orzekania co do istoty sprawy (wyrokowania), a w razie stwierdzenia braku legitymacji procesowej – czynnej bądź biernej – jest zobligowany do oddalenia powództwa.</p> <p>W tym stanie rzeczy, zbędne stało się odnoszenie do pozostałych zarzutów apelacji, w szczególności bezprzedmiotowe co do zakresu wysokości przyznanego zadośćuczynienia, skoro pozwany <span class="anon-block"> (...) Company</span> SE <span class="anon-block"> Spółka (...) Oddział</span> w Polsce z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> nie odpowiada co do zasady za powstałą szkodę.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, zaskarżone orzeczenie podlegało zmianie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania za obie instancje, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, w myśl którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Za odstąpieniem od obciążania powódki kosztami procesowymi przemawia zarówno jej sytuacja materialna, jak również subiektywne przeświadczenie o zasadności powództwa, które bazowało na przekonaniu o wykazaniu zasady odpowiedzialności pozwanego. Przekonanie to było uzasadnione tym bardziej, że brat powódki uzyskał świadczenia od tego samego pozwanego. Okoliczności tych spraw wydawały się identyczne.</p> </div>