III SA/Wr 205/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Przewodniczący, , sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Sędziowie Sędziowie, sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2021 r., nr 430100/71/14/2021-RED-P w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A. D. (skarżący, strona skarżąca) jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] o oddaleniu zarzutu braku wymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w dniu 4 sierpnia 2020 r., tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], obejmujących nieopłacone przez zobowiązanego składki na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2009 do marca 2012 r, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2009 r. do sierpnia 2014 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od kwietnia 2009 r. do marca 2012 r. Tytuły wyżej opisane dotyczą należności pieniężnych na podstawie art. 83 ust. 1 i art. 23 ust. 1 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.), a ich wysokość określił Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Na powyższe tytuły wykonawcze skarżący wniósł zarzuty: braku wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji, błędnego wyliczenie odsetek, błędnej data wydania orzeczenia, wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed zakończeniem postępowania przed Sądem Okręgowym w Świdnicy dotyczącego naliczania odsetek oraz postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu dotyczącego bezczynności ZUS w zakresie stwierdzenia istnienia lub nieistnienia należności z tytułu składek. Po wysłaniu do skarżącego wezwania, organ zakwalifikował zarzut skarżącego na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. jako brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny. Organ oddalił ten zarzut, wskazując, że decyzja ZUS z dnia [...] stycznia 2018 r. o nr [...], która stała się podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych jest prawomocna bowiem postępowanie sądowe w tej sprawie zostało zakończone wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt III AUa 1317/19 oddalającym apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2019 r. sygn. akt VII U 425/18. W skardze do WSA skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 7a, art. 9, art. 11, art.15, art. 77 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 3 ustawy prawo przedsiębiorców, art. 32 ust. 2 i art. 184 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skarżący zarzuca organowi żądanie składek na ubezpieczenie dziesięciokrotnie przewyższające dochody, pominięcie jego wniosku o umorzenie składek oraz bezczynność przy wydawaniu decyzji abolicyjnej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.). Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą orzeczeń i postępowań prowadzących do wydania tychże, w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Posiada zatem uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Sąd rozpoznając skargę na postanowienie organu o oddaleniu zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym, w ramach swojej kognicji, dokonuje oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a następnie ocenia rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych co do ich zgodności z prawem. Według art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Treść zarzutu wnoszonego przez zobowiązanego reguluje art. 33 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Celem stosowania przepisu jest usprawnienie rozpatrywania zarzutów poprzez usystematyzowanie ich treści oraz wyjaśnienie wątpliwości zobowiązanego co do zakresu informacji, które powinny być wskazane w zarzucie. Z ciążącego na zobowiązanym w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obowiązku jasnego i niebudzącego żadnych wątpliwości sprecyzowania zarzutu, wyprowadzić należy obowiązek rozpatrzenia zarzutu. Rozpatrzenie zarzutu odbywać się ma jednak wyłącznie w odniesieniu do złożonego przez zobowiązanego zarzutu (w zakresie złożonego zarzutu i w jego granicach), nie zaś jak co do zasady odbywa się to w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, w granicach całej sprawy. Inaczej mówiąc, złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., legitymuje organ administracyjny do rozpatrzenia zarzutu, aczkolwiek czyni to wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która dookreślona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy art. 18 i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. Przepisy te wyznaczyły granice rozpoznawania sprawy, które winny być respektowane przez organ egzekucyjny. Prowadzenie bowiem egzekucji to proces, na którego poszczególnych etapach uczestnikom, w tym zobowiązanemu, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej i z których w niniejszej sprawie skarżący skorzystał. Tym samym inne kwestie podnoszone przez skarżącego, wykraczające poza zakres "zarzutów" w sprawie prowadzenia egzekucji, wykraczają tym samym poza przedmiot niniejszego postępowania, jego bowiem zakres i kierunek rozstrzygania określają zarzuty podniesione przez skarżącego, czyli znajdujący zastosowanie w badanej sprawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Podkreślić należy, że w postępowaniu egzekucyjnym organ administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym (por. wyrok WSA w Szczecinie z 26 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 13/20). W rozpatrywanej sprawie decyzja ZUS z 26 stycznia 2018 r., która stanowiła podstawę prawną obowiązku dochodzonego w przedmiotowym postępowaniu, z uwagi na przymiot ostateczności stanowiła, w myśl art. 3 u.p.e.a., podstawę do wydania tytułu wykonawczego do celów wykonania tego obowiązku w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Nie ulega wątpliwości, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego może nastąpić jedynie wtedy, gdy egzekwowany obowiązek jest wymagalny. W przedmiotowej sprawie jednakże nie zaszły przesłanki uzasadniające brak wymagalności obowiązku, jak twierdził skarżący. Obowiązek objęty tytułem wykonawczym był wymagalny, a wierzyciel był zobligowany do dochodzenia przedmiotowych należności. Odnosząc się zatem do zarzutu braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.), Sąd zauważa, że obowiązek dotyczy zapłaty zaległej należności z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2009 r. do marca 2012 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2009 r. do sierpnia 2014 r., na Fundusz Pracy za okres od kwietnia 2009 r. do marca 2012 r. i powstał na podstawie art. 46 ust. 1 u.s.u.s. i został określony przez organ w decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2018 r. Decyzja ta na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt III AUa 1317/19) stała się prawomocna w dniu 22 kwietnia 2020 r. na skutek oddalenia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lipca 2019 r. sygn. akt VII U 425/18. Decyzja stała się więc prawomocna, co za tym idzie – wykonalna. Zarzut dotyczący wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed zakończeniem postępowania przed Sądem Okręgowym w Świdnicy oraz postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu dotyczącego bezczynności ZUS zauważyć należy, że żadne z nich nie dotyczą należności dochodzonych zaskarżonymi tytułami wykonawczymi. Z akt sprawy wynika, iż postępowanie przed Sądem Okręgowym w Świdnicy sygn. akt VII U 1353/19 dotyczy odwołania od decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2019 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. 2012 r., poz. 1551). Ustawa ta dopuszcza umorzenie należności za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., zatem obejmuje inny okres, niż objęty tytułami wykonawczymi, których dotyczy niniejsze postępowanie. Drugie ze wspomnianych postępowań – przed WSA we Wrocławiu ze skargi na bezczynność organu w zakresie niewydania decyzji abolicyjnej, dotyczy zatem również okresów składkowych od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., pozostaje więc bez wpływu na postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów egzekucyjnych będących przedmiotem niniejszego postępowania. Niezasadne okazało się zatem twierdzenie skarżącego, że egzekucja była prowadzona wobec obowiązku niewymagalnego, skoro był on określony w ostatecznej decyzji organu rentowego. Podkreślić więc należy, że nie można było uznać za zasadne zarzutów skarżącego opartych o przepisy art. 7, art. 7a, art. 9, art. 11, art.15, art. 77 § 1 i 4 k.p.a. Sąd nie podzielił również argumentacji, że doszło do naruszenia art. 32 ust. 2 i art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy prawo przedsiębiorców zważywszy, że skarżący w żaden sposób tych zarzutów nie uzasadnił. Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.