I OZ 204/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1059/20 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 22 grudnia 2020 r. w sprawie ze skargi B.Ż. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 marca 2020 r., nr 718/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1059/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B.Ż. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 marca 2020 r. nr 718/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości. W dniu 11 stycznia 2021 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Postanowieniem z 19 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku, z uwagi na to, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożony został z przekroczeniem ustawowego terminu do jego złożenia. Odpis ww. postanowienia został doręczony skarżącej w dniu 18 maja 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 71 akt sądowych). Pismem z 28 maja 2021 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie załączyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazała, że jest samotnie mieszkającą, schorowaną emerytką, która stara się nie wychodzić z domu ze względu na COVID. Podała, że przyczyną opóźnień jest okoliczność, że w sprawach urzędowych pomagają jej znajomi, którzy przepisują jej podania, przynoszą do podpisu i następnie zanoszą na pocztę. Stwierdziła, że chce poznać uzasadnienie w sprawie, w której PRL okradł jej rodzinę z jedynej nieruchomości którą posiadała, a organy Rzeczypospolitej to sankcjonują. Postanowieniem z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1059/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek B.Ż. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 22 grudnia 2020 r. w sprawie ze skargi B.Ż. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 marca 2020 r., nr 718/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl 86 § 1 zd. 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 - 4 P.p.s.a, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Stosownie do art. 88 zd. 1 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie dla oceny dotrzymania przez skarżącą terminu uprawniającego do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, miało ustalenie kiedy dowiedziała się o uchybieniu terminu przy pierwotnie realizowanej czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Sąd przyjął, że w dacie składania w tym względzie pierwotnego wniosku, tj. 11 stycznia 2021 r., skarżąca nie wiedziała o uchybieniu terminowi, przez co nie wnioskowała o jego przywrócenie. Zdaniem Sądu, skarżąca o fakcie tym dowiedziała się w dniu otrzymania postanowienia Sądu z dnia 19 lutego 2021 r. które to postanowienie doręczone jej zostało do rąk własnych 18 maja 2021 r. i od tego momentu rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do ewentualnego złożenia przez nią wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie ostatnim dniem, w którym mogła tego skutecznie dokonać był dzień 25 maja 2021 r. Tymczasem podanie o przywrócenie uchybionego terminu sporządziła i nadała w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 28 maja 2021 r. Uczyniła to zatem z przekroczeniem wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. terminu, tym samym Sąd zobligowany był do odrzucenia wniosku skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Wniosła o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 22 grudnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zdanie pierwsze P.p.s.a.). Podnieść należy, że ustaleniu podlega moment, w którym w rzeczywistości (obiektywnie) ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W doktrynie podkreśla się, że oczywiste jest, iż analizując tę okoliczność, sąd nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosownymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Jeżeli na skutek zbadania wszystkich okoliczności sąd dojdzie do przekonania, że przyczyna niezawinionego uchybienia terminowi ustała wcześniej, niż wskazuje wnioskodawca, ustala, czy mimo to wniosek został złożony w terminie siedmiodniowym od tej daty. Pozytywny wynik przeprowadzonej analizy powoduje, że sąd w dalszej kolejności bada wniosek merytorycznie. Jeżeli zaś dojdzie do przekonania, że strona dokonała wspomnianej czynności po upływie siedmiodniowego terminu, wniosek podlega odrzuceniu. (Babiarz S. (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Sąd I instancji uwzględniając przywołane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności i zestawiając je z dokumentami zgromadzonymi w sprawie zasadnie stwierdził, że skoro przyczyną niemożności działania w sprawie wskazywaną przez skarżącą był fakt, iż skarżąca jest osobą samotnie zamieszkującą, schorowaną i starała się nie wychodzić z domu ze względu na pandemię, zaś wszystkich czynności dokonywała przez znajomych, to ustanie tej przyczyny należy wiązać z doręczeniem jej postanowienie tego Sądu z dnia 19 lutego 2021 r., tj. z dniem 18 maja 2021 r. Słusznie zatem Sąd uznał, że początkiem biegu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku jest wynikający z akt sprawy dzień 18 maja 2021 r. W świetle tych ustaleń i okoliczności sprawy należało stwierdzić, że złożony w dniu 28 maja 2021 r. (k. 68 akt sądowych) wniosek był spóźniony i z tego względu podlegał odrzuceniu. Odnosząc się do argumentów zażalenia wskazać należy, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku. Skarżąca powtórzyła bowiem argumenty podniesione przy złożonym wniosku o przywrócenie terminu, nie wskazując żadnych nowych okoliczności w sprawie. Odnosząc się natomiast do kwestii braku środków na ustanowienie dla skarżącej profesjonalnego pełnomocnika podnieść należy, że na każdym etapie postępowania skarżąca była informowana o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z uprawnienia tego skarżąca jednak nie skorzystała. Tym samym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.