III FZ 554/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. w B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 284/22, w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi T. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2022 r., nr SKO-432/5/2022, w przedmiocie egzkucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zarządzeniem z 23 sierpnia 2022 r., I SA/Bd 284/22, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wezwał T. w B. do uiszczenia brakującego wpisu od skargi uprzednio złożonej w sprawie, w terminie 7 od dnia otrzymania odpisu zarządzenia. W reakcji na powyższe pismem z 3 września 2022 r. skarżący złożył zażalenie, w treści wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ewentualnie o uchylenie zarządzenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem skarżącego jest wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 23 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Poza zakresem badania tutejszego Sądu pozostaje zagadnienie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, które skądinąd zostało prawomocnie przesądzone postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt I SPP/Bd 88/22 (utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 18 sierpnia 2022 r., I SPP/Bd 88/22). Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. Kwestię wysokości wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych regulują przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej: rozporządzenie), którego § 2 ust. 1 pkt 1 – będący podstawą wydania zarządzenia objętego zaskarżeniem – stanowi, że wpis stały skarg w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 zł. Z uwagi na fakt, że skarżący wystąpił ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, wobec nieuiszczenia wpisu od środka zaskarżenia – co pozostaje okolicznością bezsporną w sprawie – zasadnie został wezwany do uregulowania opłaty, po przeprowadzeniu postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że kwota wskazana w zaskarżonym zarządzeniu odpowiada wysokości wpisu należnego od skargi na tego typu akty administracyjne (wspomniany § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Bez wpływu dla oceny prawidłowości zarządzenia w przedmiocie wezwania do uregulowania wpisu pozostawały argumenty dotyczące prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz sytuacji materialnej skarżącego. Jak wynika z analizy akt sprawy, wobec wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sądzie pierwszej instancji toczyło się postępowanie wpadkowe we wskazanym zakresie, które wyczerpało tok instancyjny - w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt I SPP/Bd 88/22, na mocy którego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uprawnienia procesowe stron postępowania nie mają charakteru absolutnego i mogą podlegać prawnie przewidzianym ograniczeniom, w tym wymogom proceduralnym tworzącym zasady przeprowadzania spraw sądowoadministracyjnych w postaci uiszczania wpisów sądowych od pism procesowych. W niniejszej sprawie nie zachodził żaden z wyjątków od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania. Również kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie miał wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14 i z 10 czerwca 2016 r., I GZ 379/16). Od przywołanego obowiązku procesowego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć możliwość taka przysługuje na podstawie art. 165 p.p.s.a. w razie wystąpienia zmiany okoliczności, które wykazać winna strona zainteresowana. Niezależnie jednak, ponowne złożenie takiego wniosku, nawet w terminie określonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym po prawomocnym rozstrzygnięciu postępowania w zakresie prawa pomocy, nie przerywa biegu terminu do dokonania czynności procesowej ani nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone zarządzenie odpowiada przepisom obowiązującego prawa zarówno co do zasady, jak również co do wysokości. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.