III FZ 432/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 26 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. S.i S.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 31/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. S. i S.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 12 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 14 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 31/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, odrzucił skargę E. S. i S.S., zwanych dalej "Skarżący", na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 12 listopada 2021 r. w przedmiocie zwrotu wniesionego podania. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że wobec wystąpienia przez Skarżących z nieopłaconą skargą inicjującą postępowanie w sprawie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 31 stycznia 2022 r., zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem jej odrzucenia. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony Skarżącym w dniu 21 lutego 2022 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 21 i 22 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez uiszczenie wpisu, Skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt I SPP/Op 35/22 starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Skarżący nie wnieśli sprzeciwu, wskutek czego stało się ono prawomocne. Wobec powyższego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 czerwca 2022 r. Skarżący zostali wezwani do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 stycznia 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 31 i 32 akt sądowych) odpis powyższego wezwania został doręczony Skarżącym w dniu 27 czerwca 2022 r. Termin do wykonania tej czynności upływał Skarżącym z dniem 4 lipca 2022 r. Pomimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu wpis od skargi nie został uiszczony. Sąd pierwszej instancji mając na względzie powyższe okoliczności postanowieniem z 14 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 31/22 odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Opolu, w którym sformułowali wniosek o jego uchylenie w całości a także zwolnienie z opłaty sądowej. Podnieśli, że nie są w stanie uiścić solidarnie wpisu od wszystkich skarg z powodu braku odpowiednich środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie niniejszych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż przedmiotem kontroli instancyjnej wywołanej zażaleniem Skarżących jest wyłącznie prawidłowość wydanego w sprawie przez Sąd pierwszej instancji postanowienia z 14 lipca 2022 r. w przedmiocie odrzucenia skargi. Poza zakresem badania tutejszego Sądu pozostaje kwestia prawa pomocy podnoszona we wniesionym środku zaskarżenia. Odnosząc się do meritum kontroli instancyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, iż stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego strona została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1 - 3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie żadna z okoliczności zwalniających Skarżących z obowiązku poniesienia kosztów sądowych nie wystąpiła. Tymczasem treść zażalenia nie pozostawia wątpliwości, że intencją Skarżących było właśnie skorzystanie z powyższego uprawnienia. Przypomnieć należy, że Skarżącym w sprawie nie zostało przyznane prawo pomocy, bowiem postanowieniem z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt I SPP/Op 35/22 starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Skarżący nie wnieśli sprzeciwu, wskutek czego stało się ono prawomocne. W konsekwencji prawidłowo, po zakończeniu postępowania w zakresie prawa pomocy, ponownie 22 czerwca 2022 r. wezwano Skarżących do wykonania prawomocnego zarządzenia z 31 stycznia 2022 r. Na podstawie tego ostatniego zarządzenia wezwano Skarżących solidarnie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Wspomniane powtórne wezwanie doręczono Skarżącym 27 czerwca 2022 r. Wpis od skargi nie został uiszczony, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo skargę odrzucił na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że bez znaczenia dla kontrolowanego rozstrzygnięcia jest wystąpienie przez Skarżących z kolejnym wnioskiem o zwolnienie z powinności zapłaty wpisu od skargi. Skarżący nie mogą uchronić się przed konsekwencjami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wymaganego wpisu przez złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (zob. np. postanowienia NSA: z 10.05.2010 r., II FZ 115/10; z 11.04.2013 r., I OSK 536/13; z dnia 8.01.2014 r., II GZ 761/13). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.