III Ca 602/18

<p>Sygn. akt III Ca 602/18</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 26 listopada 2020 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:</p> <p>Przewodniczący - Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek</p> <p>Sędziowie Sądu Okręgowego: Gabriela Sobczyk</p> <p>Marcin Rak</p> <p>Protokolant Monika Piasecka</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na rozprawie sprawy</p> <p>z wniosku <span class="anon-block"> Banku (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> Banku Spółdzielczego w <span class="anon-block">M.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia praw do spadku po <span class="anon-block">P. W.</span> </p> <p>na skutek apelacji uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A. K.</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Zabrzu</p> <p>z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt VIII Ns 481/13</p> <p>postanawia:</p> <p> <strong> <!-- -->uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. </strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSO Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 602/18 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Zabrzu </strong>w postanowieniu z dnia 16 10 2017r. stwierdził,</p> <p>że spadek po <span class="anon-block">P. W.</span> na podstawie ustawy nabyła w całości uczestniczka postępowania <span class="anon-block">A. K.</span> oraz orzekł o kosztach postępowania. W ustalonym stanie faktycznym, w motywach orzeczenia przywołał regulacje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1025;art. 1025 § 1)">art. 1025 § 1 k.c.</a>, 926</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§ 1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 1)">931 § 1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 932;art. 932 § 1;art. 932 § 2;art. 932 § 3;art. 932 § 4;art. 932 § 5;art. 932 § 6)">932 § 1-6 k.c.</a>, 6 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, 1019 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, 1020 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> ustalił, iż spadkodawca w chwili śmierci był kawalerem, który nie posiadał własnych, ani przysposobionych dzieci oraz nie sporządził testamentu. Jego rodzice, którzy zmarli przed spadkodawcą posiadali dwójkę dzieci – spadkodawcę oraz <span class="anon-block">B. B.</span>. <span class="anon-block">B. B.</span> złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku i uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie, które zostały zatwierdzone przez Sąd Rejonowy. <span class="anon-block">B. B.</span> posiada jedno dziecko – <span class="anon-block">A. K.</span>, która złożyła na rozprawie 16 10 2017r. oświadczenie o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">P. W.</span>, zapowiadając złożenie wniosku o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych o niezłożeniu oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, stwierdził, że do spadku po zmarłym doszła jego siostra <span class="anon-block">B. B.</span>, która skutecznie odrzuciła spadek. W konsekwencji powyższego do spadku doszła siostrzenica zmarłego <span class="anon-block">A. K.</span>, której oświad-czenie o odrzuceniu spadku nie było skuteczne albowiem zostało złożone po upływie terminu. Wskazał, że do czasu zamknięcia rozprawy <span class="anon-block">A. K.</span> nie złożyła wniosku o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie.</p> <p>Orzeczenie zaskarżyła<strong> <!-- --> uczestniczka postępowania <span class="anon-block">A. K.</span> </strong>,</p> <p>która wniosła o „<em> <!-- -->jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania</em>”.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji między innymi podniosła, iż 14 12 2017r. złożyła w Sądzie oświadczenie o uchyleniu się skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym <span class="anon-block">P. W.</span> wraz oświadczenia o odrzuceniu spadku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Gliwicach </strong>3 10 2018r. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego o zwolnieniu od udziału w sprawie <span class="anon-block">B. B.</span> oraz zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w Zabrzu pod sygn. akt I Ns 474/17.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Zabrzu</strong> postanowieniem z 20 11 2018r. (wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 474/17) m.in. zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia przez <span class="anon-block">A. K.</span> w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym <span class="anon-block">P. W.</span>. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 9 01 2020r. po oddaleniu przez Sąd Okręgowy w Gliwicach apelacji (III Ca 370/19).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenie wnioskodawczyni</p> <p>i prawidłowo rozpoznał sprawę.</p> <p>Jednakże po wydaniu zaskarżonego orzeczenia Sąd Rejonowy w Zabrzu w postanowieniu z 20 11 2018r. (w sprawie o sygn. akt I Ns 474/17) m.in. zatwierdził oświadczenie uczestniczki postępowania <span class="anon-block">A. K.</span> o uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia przez nią w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">P. W.</span>.</p> <p>W następstwie tego – zgodnie z regulacją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1020)">art. 1020 k.c.</a> – została ona wyłą-czona od dziedziczenia, a w jej miejsce potencjalnie mogły zostać skutecznie powołane do spadu jej dzieci: córka <span class="anon-block">L. K.</span> oraz syn <span class="anon-block">O. K.</span> (np. w oparciu o regu-lację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 931;art. 931 § 2)">art. 931 § 2 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1020)">art. 1020 k.c.</a>).</p> <p>Z obiektywnych przyczyn nie są one uczestnikami postępowania, co w świetle regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510;art. 510 § 1)">art. 510 § 1 k.p.c.</a> prawnej czyni koniecznym ich wezwanie do udziału</p> <p>w niniejszej sprawie, a sanowanie tej wadliwości w toku postępowania ograniczyłoby ich prawo do rozpoznania sprawy w dwu instancjach (oceny tej nie zmienia fakt, że w przypadku wezwania jej do udziału w sprawie w instancji odwoławczej przysługiwałby jej środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, „gdyż nie jest to środek gwarantujący możliwość kontroli sądowej orzeczenia w zwykłym trybie i instancyjnym” por. w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 05 2002r. III CKN 948/00).</p> <p>Dlatego już tylko z tej przyczyny zaskarżone orzeczenie należało uchylić</p> <p>i sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Niezależnie od tego, w zebranym sprawie materiale brak jest informacji pozwalających w sposób jednoznaczny ocenić czy po ich stronie zrealizowały się przesłanki powołania ich do spadku po <span class="anon-block">P. W.</span>.</p> <p>Powoduje to, że zachodzi konieczność uzupełnienia materiału sprawy,</p> <p>co w tej części jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy w rozumieniu</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> i dodatkowo prowadziło do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Reasumując z podanych względów zaskarżone postanowienie jest wadliwe i dlatego apelację jako uzasadnioną uwzględniono orzekając jak w sentencji </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w oparciu o regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </strong> </p> <p>Sąd Rejonowy rozpoznając ponownie sprawę weźmie pod uwagę zawartą powyżej ocenę prawną oraz sanuje wskazane wadliwości postępowania.</p> <p>W tym celu przeprowadzi dowód z aktów urodzenia <span class="anon-block">L. K.</span> oraz <span class="anon-block">O. K.</span> i wezwie ich do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania,</p> <p>po czym zakreśli om termin do zajęcia stanowiska w sprawie oraz zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych.</p> <p>Następnie rozpozna zgłoszenia wnioski dowodowe, a dopuszczone dowody przeprowadzi.</p> <p>W przypadku nie zgłoszenia przez wnioskodawczynię i uczestników postępowania wniosków dowodowych weźmie pod uwagę, że zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury w sprawach dotyczących stwierdzenia nabycia spadku sąd zobowiązany jest działać z urzędu i dopuści oraz przeprowadzi z urzędu dowody,</p> <p>które w materiale sprawy okażą się konieczne dla wyjaśnienia okoliczności dotyczących skutecznego powołania <span class="anon-block">L. K.</span> oraz <span class="anon-block">O. K.</span> do spadku po <span class="anon-block">P. W.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->SSO Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk</em> </p> </div>