II SAB/Po 220/21

SENTENCJA Sygn. II SAB/Po 220/21 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2021r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. T.- G. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w przedmiocie przeciwdziałania przemocy w rodzinie postanawia odrzucić skargę. /-/ A. Kiersnowska- Tylewicz UZASADNIENIE Sygn. II SAB/Po 220/21 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] września 2021 r. J. T.- G. (dalej tez jako skarżący) zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ze skargą na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] (dalej też jako MOPS). Z korespondencji przedłożonej przez organ wynika, że Skarżący wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. zwrócił się do MOPS [...] o zorganizowanie spotkania skarżącego z pracownikiem socjalnym celem ustalenia szczegółów spotkań z dziećmi. Skarżący wniósł aby spotkanie odbyło się w kwietniu i był na nim obecny pracownik socjalny oraz ktoś z zespołu do przeciwdziałania przemocy w rodzinie. W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2021 r. MOPS wskazał, że nie jest w posiadaniu postanowienia sądu w tej sprawie zatem nie może się ustosunkować do prośby skarżącego. Dokumentem elektronicznym z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżący przesłał kopie wyroków Sądu wraz z pismem przewodnim. Następnie wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r., nazwanym "zapytaniem w trybie dostępu do informacji publicznej" skarżący wniósł o podanie następujących informacji: 1. Czy został wyznaczony pracownik ośrodka, który będzie uczestniczył w kontaktach? 2. Jakie czynności podjął pracownik w celu realizacji postanowienia Sądu w pierwszy poniedziałek miesiąca maja 2021? 3. Jakie ustalenia poczynił pracownik z matką dzieci w celu realizacji postanowienia Sądu? 4. Czy wyznaczony pracownik dopełnił obowiązku wynikającego z postanowienia Sadu i stawił się w pierwszy poniedziałek miesiąca na spotkaniu skarżącego z dziećmi? 5. Czy pracownik MOPS sporządził ze spotkania notatkę służbową? Pismem z dnia [...] maja 2021 r. MOPS udzielił skarżącemu odpowiedzi na ww. pytania. Wskazał jednocześnie, że pierwszy poniedziałek miesiąca maja- [...] maja 2021 r. był świętem narodowym. Następnie skarżący skierował do MOPS wiadomość mailową dotyczącą spotkania skarżącego z dziećmi, które odbyło się [...] maja 2021 r. w obecności pracownika MOPS. Zgłosił zastrzeżenia co do pracy N. B.- H.- pracownika socjalnego będącego na ww. spotkaniu. W odpowiedzi z dnia [...] maja 2021 r. MOPS wskazał, że pracownik socjalny nie jest pośrednikiem pomiędzy rodzicami i nie nadzoruje przebiegu spotkań. W międzyczasie, [...] maja 2021 r. skarżący złożył kolejne zapytanie (wniosek o udzielenie informacji publicznej) w którym podał, że bezpodstawnie odmówiono przeprowadzenia spotkania w dniu [...] maja 2021 r. nie respektując wyroku Sądu. W odpowiedzi z dnia [...] maja 2021 r. na ww. pismo z [...] maja 2021r., MOPS podał, że ośrodek był zamknięty z uwagi na święto narodowe i żaden z pracowników wtedy nie pracował. W aktach znajduje się pismo skarżącego zatytułowanie "odwołanie od pisma z dnia [...] maja 2021 r." podając że nie udzielono mu wszystkich odpowiedzi i nie zgadza się z odmową przeprowadzenia spotkania z dnia [...] maja 2021 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. MOPS wskazał, że pismo z dnia [...] maja 2021 r. zawierało w swojej treści odpowiedzi na pytania skarżącego. Wskazano w nim kto będzie uczestniczyć w spotkaniach, jakie czynności będą wykonywane, jak będzie realizowane postanowienie sądu. Ponownie wyjaśniono, że [...] maja 2021 r. MOPS był zamknięty. Poinformowano skarżącego, że MOPS nie jest organem nadzorującym realizację postanowień sądu i nie rejestruje przebiegu spotkań. Zapytaniem z [...] lipca 2021 r. skarżący zwrócił się do MOPS z informacją, ze mimo ustalonych dni spotkań z dziećmi do spotkań nie zawsze dochodziło. Wniósł o wyjaśnienie dlaczego pracownik organu mimo poinformowania odmówił zawiadomienia Sądu Opiekuńczego oraz o wskazanie co stanowi przemoc w rodzinie. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] organ wyjaśnił, że wystąpił do Sądu Rejonowego w P. w dniu [...] maja 2021 r. z wnioskiem o wgląd w sytuację małoletnich dzieci skarżącego. Organ wyjaśnił również definicję pojęcia przemocy w rodzinie. Kolejnym wnioskiem z [...] lipca 2021 r. skarżący zadał dalsze pytania, na które MOPS odpowiedział pismem z [...] sierpnia 2021 r. W międzyczasie skarżący złożył pismo z dnia [...] sierpnia 2021 r. , w którym wskazał że pracownicy MOPS byli świadkami stosowania przemocy względem dzieci skarżącego oraz braku przyprowadzania przez matkę dzieci na spotkania ze skarżącym. Skarżący powołując się na art. 304 kodeksu postępowania karnego wniósł aby MOPS zawiadomił organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 231 kodeksu karnego oraz 18 kodeksu karnego- pomocnictwa w popełnieniu przestępstw związanych z przemocą w rodzinie. W odpowiedzi organ wskazał, że jeżeli w jego ocenie dochodzi do naruszeń praw dzieci jest uprawniony do wystąpienia do odpowiednich organów ścigania. Skarżący skierował pismo "przedsądowe wezwanie do podjęcia działań", w którym wniósł o podjęcie działań, o których mowa w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. Wskazał, że w przypadku niepodjęcia działań w terminie uregulowanym przez KPA wniesie skargę na bezczynność do sądu administracyjnego. Na powyższe pismo MOPS odpowiedział dnia [...] września 2021 r. wskazując, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Następnie skarżący skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w związku z odmową podjęcia działań przez organ po przedsądowym wezwaniu. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że spór w sprawie dotyczy kwestii spotkań skarżącego z dziećmi i wykonania wyroku Sądu, który reguluje sposób ich przeprowadzania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 dalej p.p.s.a.). Z treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 – 9 tej ustawy wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, które mogą dotyczyć aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu administracyjnym (decyzje administracyjne – pkt 1, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie - pkt 2) oraz w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (postanowienia, na które służy zażalenie - pkt 3). Ponadto zaskarżalne są inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - pkt 4, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach - pkt 4a, akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - pkt 5, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - pkt 6, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego - pkt 7, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a – pkt 8 oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw – pkt 9. Na zasadzie art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast art. 3 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Powyżej przytoczone unormowania wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając jakie konkretnie działania organów administracji publicznej i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, (bądź ich brak), wskazane w ustawie. Szczegółowe przytoczenie stanu faktycznego sprawy w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia miało na celu weryfikację, czego dokładnie dotyczy skarga J. T.- G.. Wynika z niego bowiem, że w toku sprawy skarżący składał różne rodzaje pism, domagając się różnego rodzaju czynności i podania informacji (określając niekiedy ją jako informacja publiczna) w związku z wykonaniem wyroku sądu powszechnego w przedmiocie uregulowania spotkań skarżącego z małoletnimi dziećmi w obecności pracownika MOPS. Zwrócić należy uwagę, że skargę poprzedzało pismo "przedsądowe wezwanie do podjęcia działań", które skarżący nakreślił zaś w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. Z tego pisma wynika, że skarżący domaga się od organu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa. W ocenie skarżącego MOPS jest zobligowany do podjęcia działań z uwagi na przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. z 2021 poz. 1249), a konkretniej art. 12 ust. 1, zgodnie z którym osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych lub zawodowych powzięły podejrzenie o popełnieniu ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem przemocy w rodzinie, niezwłocznie zawiadamiają o tym P. lub prokuratora. Należy wskazać, że obowiązek zawiadomienia policji lub prokuratora o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wynika z art. 304 KPK. W przepisie tym ustanowiono obowiązek zawiadamiania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Rozróżniono jednak obowiązek ciążący na każdej osobie, która dowiedziała się o przestępstwie (art. 304 § 1 KPK), od obowiązku ciążącym na instytucji państwowej i samorządowej (art. 304 § 2 KPK). Niewykonanie nakazu przewidzianego w art. 304 § 2 KPK może stanowić przestępstwo stypizowane w art. 231 § 1 lub 2 kodeksu karnego. Abstrahując od tego, czy twierdzenia skarżącego rzeczywiście obligowałyby organ do podjęcia działań, z punktu widzenia sprawy przed sądem administracyjnym, wniesiona w niniejszej sprawie skarga ma charakter skargi powszechnej o jakiej mowa w art. 227 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga tego rodzaju jest szczególnym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, zawierającym zarzut wadliwej działalności organu lub jego pracownika. Uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy, które może być kwestionowane nową skargą wniesioną w tym trybie. W myśl art. 228 k.p.a. skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia. Natomiast właściwość tych organów określa art. 229 oraz 230 k.p.a. Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że postępowanie skargowe normowane przepisami Działu VIII k.p.a. prowadzone jest wyłącznie przez organy administracji publicznej. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zainicjowana skargą ocena sposobu działania organu, jak i jego pracowników, sprowadzająca się do ustalenia prawidłowości i terminowości ich działania oraz zbadania potrzeby podjęcia określonych czynności, stanowi wewnętrzną sprawę organów. Ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII K.p.a. nie została ujęta w przytoczonym powyżej art. 3 § 2 pkt 1 – 7 P.p.s.a., jak też nie została objęta kognicją sądu administracyjnego w żadnej ustawie szczególnej (art. 3 § 3 P.p.s.a.), co oznacza, iż nie podlega ona kontroli sądu administracyjnego. Konsekwentnie, w postępowaniu skargowym nie przysługuje również skarga na bezczynność do sądu, albowiem zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. kognicją sądu administracyjnego objęta jest jedynie bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach, których rozstrzygnięcia objęte są kontrolą tegoż sądu. Inaczej mówiąc przedmiotem skargi do sądu administracyjnego nie może być ocena bezczynności w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa przez dyrektora MOPS. Słusznie organ zwrócił uwagę, że jeżeli skarżący dostrzega naruszenia prawa dzieci sam jest uprawniony do zwrócenia się do organów ścigania. Zatem właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu czy pracowników, skarg wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego: z 25 lutego 2009 r., sygn. II OSK 241/09; z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2849/15 i powołane tam orzecznictwo, post. WSA w Olsztynie z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 843/17, publ. na stronie rzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu, z mocy art. art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. /-/ A. Kiersnowska- Tylewicz