I C 969/24

Sądy powszechne2025-09-18

Sygnatura

I C 969/24

Data orzeczenia

2025-09-18

Rodzaj

REASONS

Sędziowie

Izabela Kosińska-Szota (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

art. 6 kc

Treść orzeczenia

Sygn. akt I C 969/24 <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Powódka A. J. (1) w pozwie przeciwko Gminie K., notariuszowi W. D. i G. P. wniosła o unieważnienie czynności prawnej w postaci aktu notarialnego z dnia 10 października 2023 r. Rep. (...) przenoszącemu własność lokalu użytkowego nr (...) położonego w O. przy ul. (...) z Gminy K. na G. P. ( (...)). W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że w 1990 r. przystąpiła do przetargu ww. lokalu, który wygrała, wpłaciła pieniądze, jednak przetarg został unieważniony z powodu braku właściwej uchwały rady gminy. Powódka podniosła, że pisemnie oświadczyła, iż wpłacone pieniądze pozostawia jako depozyt nieprawidłowy do dyspozycji Gminy K., a mają być wliczone na późniejszy wykup lokalu, lecz nigdy nie zostały rozliczone, ani zwrócone. Zdaniem powódki, pozwana Gmina nie miała prawa sprzedać opisanego wyżej lokalu, ponieważ został pobrany zadatek, a od 3 listopada 1990 r. rozpoczął się okres zasiedzenia w dobrej wierze i w dniu 3 listopada 2010 r. stała się właścicielem przedmiotowego lokalu, bowiem cały czas prowadziła w nim działalność gospodarczą do 27 lipca 2021 r. Powódka podniosłą, że dopiero w dniu 6 grudnia 2010 r., czyli kiedy powódka była już właścicielem tego lokalu, pozwana Gmina utworzyła swoją księgę wieczystymi wpisała siebie jako właściciela, co w ocenie powódki jest oszustwem, a sporządzenie aktu notarialnego, którego unieważnienia się domaga, było niezgodne z prawem. Pozwana Gmina K. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu podnosząc, że powódka nie przedstawiła żadnych dowodów w sprawie wskazując lakonicznie, że nabyła przedmiotowy lokal w drodze zasiedzenia, a przetarg z 1990 r. był nieważny. Pozwana Gmina wskazała, że skoro powódka opierała swoje twierdzenia na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art.58 k.c.</a> tj. na nieważności bezwzględnej, to brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności, skoro czynność jest nieważna z mocy samego prawa wskazując jednak, że powódka nie udowodniła z jakim przepisem ustawy czynność jest sprzeczna lub zmierza do jego obejścia. Pozwana Gmina podniosła, że powódka wynajęła lokal po przeprowadzeniu licytacji i w dniu 2 listopada 1990 r. została zawarta umowa najmu lokalu użytkowego. Strona pozwana wskazała na toczące się procesy przed Sądem okręgowym w Świdnicy i przed Sądem Rejonowym w Kłodzku. Pozwany W. D. wniósł o oddalenie powództwa w całości podnosząc, że umowa była sporządzona w sposób prawidłowy zgodny z prawem. Pozwany G. P. nie zgodził się z powództwem oświadczając, że oprócz niego jeszcze jedna osoba wpłaciła kaucję przed rokowaniami, ale do rokowań nie przystąpiła i tylko on prowadził rokowania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 12 grudnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił powództwo A. J. (1) przeciwko Gminie K. o zapłatę i złożenie oświadczenia woli. Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 25 września 1990 r. odbył się przetarg obejmujący lokale użytkowe na terenie gminy K.. Przetarg odbywał się w drodze wolnej licytacji. Przetarg na najem lokalu użytkowego w O. przy ulicy (...) wygrali A. i A. J. (2). W dniu 26 października 1990 r. Rada Gminy w K. podjęła uchwałę nr (...), na mocy której zarząd Gminy K. uprawniony był do nabywania, zbywania, obciążania oraz wydzierżawiania i najmu lokali mieszkalnych i użytkowych, będących nieruchomościami w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>, przy czym odstąpienie od formy przetargu musiało być uzasadnione. W dniu 29 października 1990r. A. J. (1) wpłaciła na konto Gminy K. kwotę 1.000.000 zł i 32.500.000 zł tytułem przetargu. W dniu 2 listopada 1990 r. pomiędzy Przedsiębiorstwem (...) w K. (jako wynajmującym) a A. J. (1) (jako najemcą) zawarta została umowa o najem lokalu użytkowego położonego w O. przy ulicy (...). Pismem z dnia 5 marca 1991 r. A. J. (1) zwróciła się do Rady Gminy, wrażając wolę przystąpienia do ustalonego przez Radę Gminy przetargu własnościowego na wynajmowany przez nią lokal. Wniosła także o zabezpieczenie wpłaconej w przetargu kwoty (33,5 miliona) wraz z należnymi odsetkami z przeznaczeniem na poczet pokrycia przez nią jako dotychczasowego użytkownika przedmiotowego lokalu i stąd korzystającego z prawa pierwszeństwa w jego nabyciu własność, ci wynikało z pisma z dnia 5 marca 1991 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy wskazał, że powódka nie sprostała w procesie obowiązkowi dowodowemu, a nadto wskazał, ze żądanie zapłaty nawet przy założeniu wykazania dowodami tego roszczenia uległoby przedawnieniu. Co do obowiązku złożenia oświadczenia woli podał, że taki obowiązek cywilnoprawny wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art.64 k.c.</a> po stronie Gminy K. nie istniał.  Dowód:  wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 12.12.2019 r. z uzasadnieniem – k.82 -86 Powódka A. J. (1) była najemcą lokalu użytkowego w O. przy ul. (...) od 2 listopada 1990 r. do 2005 r. W dniu 10 lutego 2005 r. pozwana Gmina K. zawarła umowę najmu tego lokalu z synem powódki M. J., któremu wypowiedziano tę umowę ze względu na zaległości w płatnościach czynszu. Sąd Rejonowy w Kłodzku wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2021 r. nakazał A. J. (1) i M. J. wydanie tego lokalu Gminie K.. Wcześniej, postanowieniem z dnia 24 maja 2018 r. wniosek o zasiedzenie własności przedmiotowego lokalu złożony przez A. J. (1) został prawomocnie oddalony. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Rejonowy w Kłodzku ustalił, że A. J. (1) najpierw była najemcą tego lokalu, a więc posiadaczem zależnym, a następnie jej syn.  Dowód:  wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 23 kwietnia 2021 r. z uzasadnieniem – k.77 – 81 W dniu 17 sierpnia 2023 r. przeprowadzono rokowania na sprzedaż lokalu nr (...) w O. przy ul. (...). W wyniku rokowań lokal został sprzedany za cenę 90 000 zł.  Dowód:  ogłoszenie o rokowaniach – k.89, protokół z 17.08.2023 r. z przeprowadzonych rokowań – k.87, informacja o wyniku rokowań – k.88 Lokal w wyniku rokowań nabył pozwany G. P., a umowa sprzedaży została sporządzona w formie aktu notarialnego przed notariuszem W. D..  Okoliczności bezsporne Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. Stwierdzić na wstępie należy, że powódka nie powołała żadnych dowodów, które świadczyłby o zasadności jej powództwa. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego w oparciu o dowody przedłożone przez stronę pozwaną Gminę K.. Dowody te nie budziły wątpliwości co do ich prawdziwości i autentyczności. Powódka żądała unieważnienia czynności prawnej z 10 października 2023 r. przenoszącej prawo własności lokalu użytkowego nr (...) położonego w O. przy ul. (...) powołując, że pozwana Gmina nie miała prawa go sprzedać, ponieważ powódka już w 1990 r. wpłaciła pieniądze jako depozyt niewłaściwy, a nadto jest właścicielką tego lokalu na skutek zasiedzenia. Niezależnie od braku dowodów zaoferowanych przez powódkę, wskazać należy na treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> (§ 1) Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. (§ 2) Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. (§ 3) Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Nie sposób uznać, w odniesieniu do przeprowadzonych dowodów, by w sprawie występowała którakolwiek z ww. przesłanek skutkujących nieważnością czynności prawnej w postaci aktu notarialnego zawartego przez pozwaną Gminę K. z pozwanym G. P. przed pozwanym notariuszem W. D.. Pozwana Gmina K. wskazała, że zachowując przepisu ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przeprowadziła rokowania i wyłoniła osobę, której sprzedała przedmiotowy lokal. Osobą tą był pozwany G. P.. Okoliczności powoływane przez powódkę nie mają w sprawie żadnego znaczenia prawnego, ponieważ po pierwsze nie sposób uznać, by jakiekolwiek środki pieniężne były wpłacane „na przyszłość” jako depozyt niewłaściwy w gminie na wypadek ewentualnego przetargu i by jakakolwiek gmina ogłaszając przetarg miała pamiętać o tych środkach i zaliczać je na poczet rękojmi, wadium, czy kaucji. Zwrócić należy uwagę, że zarówno tryb przetargowy, jak i bezprzetargowy charakteryzują się odpowiednimi wymaganiami, których należy dochować, by uczestniczyć, czy to w przetargu, czy to rokowaniach. Ponadto, powódka zdaje się w ogóle nie mieć na względzie, że jej wniosek o zasiedzenie został prawomocnie oddalony, co wynika jednoznacznie z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku z 23 kwietnia 2021 r., a w którym ten Sąd nakazał powódce i M. J. opróżnienie tego lokalu. Ponownie podkreślić należy, że skoro powódka była najemcą lokalu użytkowego, to była posiadaczem zależnym, a więc nie mogła nabyć prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił powództwo. Sąd nie uwzględnił wniosku powódki o odroczenie rozprawy w dniu 18 września 2025 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 15 września 2025 r. Powódka wskazała, że jej stan zdrowia nie pozwala na uczestnictwo w rozprawie, bowiem została pobita i skutki pobicia uniemożliwiają jej prawidłowe poruszanie się. Zwrócić należy uwagę, że według świadectwa sądowo – lekarskich oględzin ciała w dniu 27 sierpnia 2025 r. powódka miała zostać pobita przez sąsiadkę. Lekarz sądowy wskazał, że obrażenia w postaci 4 siniaków i powierzchownej rany kąsanej przyśrodkowej powierzchni palca wskazującego prawej dłoni naruszyły czynności ciała powódki na czas krótszy niż siedem dni. Zatem, skoro rozprawa była w dniu 18 września 2025 r., a zdarzenie z sąsiadką w dniu 27 sierpnia 2025 r., to daty te dzieliło 18 dni. Powódka nie przedstawiła zaświadczenia od lekarza sądowego, że nie może istotnie uczestniczyć w rozprawie, a takie powinna przedstawić, jeśli nie mogła wziąć udziału w rozprawie, o czym została pouczona w wezwaniu na rozprawę (vide: k.103 verte). Zwrócić jednak należy uwagę, że powódka była w stanie złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w dniu 3 września 2025 r. z tych względów Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy. O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> zasądzając je od powódki na rzecz strony pozwanej Gminy K. w kwocie 5 400 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku. Koszty te odpowiadają przepisowi § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w odniesieniu do wartości przedmiotu sporu określonej w piśmie powódki z 15 listopada 2024 r. </div>