III SA/Po 569/20

SENTENCJA Dnia 4 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2020 roku sprawy ze skargi Prezydenta Miasta [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, oddala skargę UZASADNIENIE UZASADNIENIE. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] maja 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wygaśnięcie obowiązku. W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec M. H. prowadzono postepowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] maja 2017 r. przez Prezydenta Miasta [...] obejmującego zaległości z tytułu opłaty zastępczej poniesionej przez Gminę Miejską G. - MOPS G. za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej w G. w kwocie w wysokości [...] zł. M. H. złożył zarzuty – nieistnienie obowiązku, umorzenie/wygaśnięcie w części egzekwowanego obowiązku oraz brak doręczenia upomnienia. Prezydent Miasta [...] jako wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] października 2017 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. organ I instancji uznał zarzuty za niezasadne. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. postanowienie organu I instancji, a skarga na ten akt została oddalona przez WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 lipca 2018 r. W dniu [...] sierpnia 2018 r. do organu wpłynął wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. postanowienie organu I instancji, a skarga na ten akt została oddalona przez WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r. Pismem z dnia [...] września 2019 r. zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu wygaśnięcia obowiązku. Prezydent Miasta [...] jako wierzyciel stwierdził w piśmie z dnia [...] października 2019 r., że należność ma charakter publicznoprawny i podlega przepisom Ordynacji podatkowej. Na skutek zastosowania środka egzekucyjnego doszło zatem do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania. W piśmie z dnia [...] listopada i [...] grudnia 2019 r. wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał bowiem, że organ egzekucyjny sam powinien dokonać oceny przedawnienia należności objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. umorzył postepowanie egzekucyjne, uznając przedmiotowe należności za przedawnione. Zażalenie na to postanowienie wniósł zobowiązany i Prezydent Miasta [...] Organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] maja 2020 r. stwierdził, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postepowanie egzekucyjne należy umorzyć jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał. Zdaniem organu do przedmiotowej należności nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, albowiem pobyt i usługi w domu pomocy społecznej i zasady odpłatności za te świadczenia zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dalej u.p.s. Zgodnie z art. 104 ust. 1 u.p.s. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej ( ust. 3 art. 104 ). Należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna ( ust. 5 art. 104 ). Przedmiotowe należności należą do kategorii wskazanej w art. 104 ust. 1 u.p.s., albowiem dotyczą opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta [...] ustalił zobowiązanemu na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. do zwrotu na rzecz Gminy Miejskiej G. wydatki poniesione z tytułu opłaty zastępczo poniesionej za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej w G. od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] marca 2015 r. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] października 2015 r., wierzyciel mógł egzekwować dochodzone należności do dnia [...] października 2018 r. – zgodnie z art. 104 ust. 5 u.p.s. Regulacja dotycząca przedawnienia jest wskazana w u.p.s. wprost i dlatego nie ma podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. W skardze Prezydent Miasta [...] wniósł o uchylenie postanowienia i zarzucił organowi naruszenie - art. 70 § 4 i § 6 Ordynacji podatkowej oraz art. 60 pkt 7 i 67 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie strony nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podniesiono też zarzut błędnego doręczenia postanowienia organu I instancji bowiem zostało ono skierowane na adres MOPS w G. zamiast do Prezydenta Miasta [...]. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W kwestii zarzutu dotyczącego doręczenia odpisu postanowienia , organ podzielił stanowisko strony wskazując, że ten błąd nie spowodował szkody po stronie Wierzyciela gdyż skutecznie złożył on środek zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowienia organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa, a zatem należało uznać skargę za niezasadną. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2020.1427) , dalej "u.p.e.a." postępowanie egzekucyjne należy umorzyć jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał. W ocenie Sądu organ II instancji zasadnie uznał, że do przedmiotowej należności nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, albowiem pobyt i usługi w domu pomocy społecznej i zasady odpłatności za te świadczenia zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. dz. U. 2020.1876), dalej u.p.s. Zgodnie natomiast z art. 104 ust. 1 u.p.s. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej ( ust. 3 art. 104 ). Należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna ( ust. 5 art. 104 ). Trafnie stwierdził przy tym organ, że przedmiotowe należności należą do kategorii wskazanej w art. 104 ust. 1 u.p.s., albowiem dotyczą opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie Prezydent Miasta [...] ustalił zobowiązanemu na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. do zwrotu na rzecz Gminy Miejskiej G. wydatki poniesione z tytułu opłaty zastępczo poniesionej za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej w G. od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] marca 2015 r. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] października 2015 r., wierzyciel mógł zatem egzekwować dochodzone należności do dnia [...] października 2018 r. – zgodnie z art. 104 ust. 5 u.p.s. Należy przy tym podkreślić, że regulacja dotycząca przedawnienia jest wskazana w u.p.s. wprost i dlatego nie ma podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Przepis art. 104 ust. 5 u.p.s. ma charakter szczególny, co wyłącza możliwość powoływania się na regulacje Ordynacji podatkowej dotyczące dochodzenia należności. Organ wezwał stronę aby wskazała czy wystąpiły okoliczności mające wpływ na bieg przedawnienia (art. 104 ust. 6 u.p.s.) i strona powołała się na odroczenie terminu płatności należności wskazując na pkt 2 decyzji z 31.07.2015r. , w którym to punkcie ustalono termin zapłaty wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę jako 18 miesięcy od daty, gdy decyzja stanie się ostateczna. Organ stwierdził, ze nie jest to nic innego jak termin zapłaty, który organ musi podać w przedmiotowej decyzji (ustalającej wysokość należności do zwrotu). Sąd zgadza się z tym stanowiskiem i uznaje za prawidłową interpretację przepisu art. 104 ust. 6 u.p.s. Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 16 lipca 2019r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 244/19 , w uzasadnieniu do którego to wyroku Sąd stwierdził : " Mając na uwadze charakter, istotę i cel pomocy społecznej, a nadto zasady wykładni celowościowej i funkcjonalnej m.in. art. 98 i art. 104 ust. 3 u.p.s., nie może budzić wątpliwości, że ustalając wysokość należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, podlegających zwrotowi organ ma obowiązek jednocześnie w drodze decyzji ustalić termin ich zwrotu. W tym zakresie podkreślenia wymaga, iż ustalając termin zwrotu należności, z oczywistych względów organ musi ustalić termin realnie wykonalny, umożliwiający w okolicznościach danej sprawy osobie zobowiązanej dokonanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, bez niweczenia chociażby celu i skutków udzielonej pomocy. Zważyć również należy, że określenie terminu zwrotu jako obligatoryjny element decyzji i to element o charakterze uznania administracyjnego, musi znaleźć również stosowne uzasadnienie, zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. Nie do przyjęcia jest więc sytuacja, w której decyzja nie zawiera (...) określonego przepisem art. 104 ust. 3 u.p.s. obligatoryjnego jej elementu dotyczącego terminu zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. " Tak więc określony w decyzji termin jako "18 miesięcy od daty, gdy decyzja stanie się ostateczna" nie należy utożsamiać z odroczeniem terminu płatności, o którym mowa w ust. 5 art. 104 u.p.s. mającym wpływ na bieg terminu przedawnienia. W kwestii zarzutu dotyczącego błędnego doręczenia postanowienia organu I instancji wskazać należy, że było to uchybienie o charakterze proceduralnym, ale nie miało ono wpływu na wynik sprawy, albowiem wierzyciel w terminie złożył zażalenie na to postanowienie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325), orzekł jak w sentencji.