III SA/Wa 2617/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant referent Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2020 r. sprawy ze skargi P. [...] w O. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2017 r. do września 2018 r. oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "organ pierwszej instancji") określił wysokość zobowiązań Powiatowego C. w O. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za: • grudzień 2017 r. w wysokości 8739 zł, • styczeń 2018 r. w wysokości 9068 zł, • luty 2018 r. w wysokości 9734 zł, • marzec 2018 r. 10035 zł, • kwiecień 2018 r. 9968 zł, • maj 2018 r. 8889 zł, • czerwiec 2018 r. 8672 zł, • lipiec 2018 r. 7970 zł, • sierpień 2018 r. 8182 zł, • wrzesień 2018 r. 9708 zł. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania. Strona zarzuciła, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż nie można zastosować w stosunku do niej art. 21 ust. 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1997 r., nr 123, poz. 776 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"). W ocenie Strony fakt, iż w skład zespołu będącego pracodawcą wchodzi jedna jednostka oświatowa, która nie jest wprost wymieniona w ww. przepisie, nie może stanowić podstawy do braku możliwości zastosowania art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Decyzją z dnia [...] września 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Organ", "Minister") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przytoczył, iż zgodnie z Uchwałą Nr [...] Rady Powiatu w O. z dnia [...] marca 2017 r. oraz Statutu Powiatowego C. w O., w skład C. wchodzą: • Branżowa Szkoła I stopnia nr [...] w O., • [...] Liceum Ogólnokształcące w O., • [...] Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w O., • Szkoła Policealna Nr [...] w O., • Technikum Nr [...] w O., • Technikum Nr [...] w O., • C. w O.. W ocenie Ministra z zastosowania preferencyjnych wskaźników mogą korzystać jedynie podmioty wprost wymienione w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, natomiast Skarżący nie należy do podmiotów wymienionych w ww. przepisie. Minister podniósł, że pracodawcą wszystkich zatrudnionych pracowników jest Powiatowe C. w O., a Strona jest jednostką budżetową, co do której zastosowanie znajdzie art. 21 ust. 2a ustawy o rehabilitacji. Według Organu C. nie jest szkołą, lecz placówką kształcenia ustawicznego w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. 2019 poz. 1148 ze zm., dalej: "Prawo oświatowe"). Organ wskazał, że z uwagi na fakt, iż pracodawca w okresach od grudnia 2017 r. do września 2018 r. zatrudniał więcej niż 25 pracowników, w przeliczeniu na pełen wymiar czasu pracy, obowiązany był dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON. Organ stwierdził, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją pracodawca zatrudniał niżej wymienione osoby niepełnosprawne: • A. T., który posiada orzeczenie o niepełnosprawności zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wpłynęło do pracodawcy 1 czerwca 2005 r. Zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1 września 2017 r. i nadal, • J. O., który posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2016 r. zaliczające go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wpłynęło do pracodawcy w dnia 11 lutego 2016 r. Zatrudniony na 0,5 etatu od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. • M. H., która posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2016 r. zaliczające ją do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności wpłynęło do pracodawcy z dniu 15 kwietnia 2018 r. Zatrudniona w wymiarze 0,08 etatu w okresie od 15 kwietnia 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r., następnie w wymiarze 1,00 etatu w okresie od 1 maja 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r. Organ przywołał okoliczność, iż w złożonych informacjach INF-1 za okres kwiecień 2018 r. pracodawca błędnie uwzględnił M. H. za cały miesiąc, chociaż powinna zostać uwzględniona za pół miesiąca, od dnia zatrudnienia - tj. od dnia 15 kwietnia 2018 r. Również w ocenie Organu za okres od 1 maja do 31 sierpnia 2018 r. błędnie została uwzględniona M. H.. Pracodawca w informacji INF-1 wykazał pracownicę w wymiarze 0,08 etatu, chociaż powinien był wykazać w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ wskazał, że w związku z powyższym PFRON ustalił stan zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w okresie od grudnia 2017 r. do września 2018 r. w sposób następujący: • grudzień 2017 r. - Strona zatrudniała 109,20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 1,50 osoby niepełnosprawne w przeliczeniu na pełne etaty, • styczeń 2018 r. - Strona zatrudniała 104,03 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 1,00 osoba niepełnosprawna w przeliczeniu na pełne etaty, • luty 2018 r. - Strona zatrudniała 110,45 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 1,00 osoba niepełnosprawna w przeliczeniu na pełne etaty, • marzec 2018 r. - Strona zatrudniała 107,76 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 1,00 osoba niepełnosprawna w przeliczeniu na pełne etaty, • kwiecień 2018 r. - Strona zatrudniała 107,82 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 1,04 osoby niepełnosprawne w przeliczeniu na pełne etaty, • maj 2018 r. - Strona zatrudniała 114,02 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 2,00 osoby niepełnosprawne w przeliczeniu na pełne etaty, • czerwiec 2018 r. - Strona zatrudniała 110,25 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 2,00 osoby niepełnosprawne w przeliczeniu na pełne etaty, • lipiec 2018 r. - Strona zatrudniała 104,02 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 2,00 osoby niepełnosprawne w przeliczeniu na pełne etaty, • sierpień 2018 r. - Strona zatrudniała 105,90 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 2,00 osoby niepełnosprawne w przeliczeniu na pełne etaty, • wrzesień 2018 r. - Strona zatrudniała 104,71 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, w tym 1,00 osoba niepełnosprawna w przeliczeniu na pełne etaty. Minister nie podzielił zarzutów odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej i zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i § 3, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 poz. 900 ze zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, polegające na błędnym ustaleniu okoliczności faktycznych w sprawie polegających na przyjęciu, że Skarżący nie prowadzi działalności właściwej dla szkół publicznych z uwagi na fakt, że w jego skład wchodzi C. w O. 1. naruszenie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że: • pojęcie szkoły użyte w ww. przepisie należy wykładać literalnie, a nie funkcjonalnie w stosunku do treści art. 4 pkt 1 Prawo oświatowe, a Skarżący nie jest podmiotem w nim wskazanym z uwagi na fakt, że w jego skład wchodzi C. w O., co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego niezastosowania w stosunku do Skarżącego art. 21 ust. 2c oraz ust. 2d ustawy o rehabilitacji czyli błędnego ustalenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych polegającego na nieuwzględnieniu w jego sumie podwojonego wskaźnika dzieci, wychowanków, uczniów, lub słuchaczy będących osobami niepełnosprawnymi wyrażonego jako procentowy udziału w liczbie ogółem ww. osób w ramach ogólnie obowiązującego u Skarżącego regulaminu nauczania, • w skład Skarżącego nie może wchodzić jednostka przeprowadzająca kwalifikacyjne kursy zawodowe oraz umożliwiająca uzyskanie i uzupełnienie wiedzy i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych, również przez osoby, które nie podlegają już obowiązkowi szkolnemu, 1. naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 O.p., polegające na braku wskazania w podstawie prawnej decyzji art. 21 ust. 1 i ust. 2a ustawy o rehabilitacji, na podstawie której wydano zaskarżoną decyzję, a także na wadliwym uzasadnieniu decyzji polegającym na powoływaniu się na przepisy z ustawy o systemie oświaty nieobowiązujące w okresie za jaki wydawano decyzję. W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty skargi za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył tego, czy Skarżący może dokonywać rozliczeń z tytuł wpłat na PFRON na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Jak stanowi ust. 2 tego przepisu, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, dla publicznych i niepublicznych uczelni, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 1 i 2, wynosi 0,5% w roku 2000, 1% w latach 2001-2004 i 2% w roku 2005 oraz w latach następnych. Zauważyć należy, że przepis art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, wprowadza wprawdzie preferencyjny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ale wyłącznie dla podmiotów enumeratywnie wymienionych w tym przepisie tj. publicznych i niepublicznych uczelni, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli, placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz placówek resocjalizacyjnych. Przy czym mając na uwadze, że sam przepis art. 21 ustawy o rehabilitacji dotyczy pracodawców przyjąć należy, że to pracodawca musi być jednym z podmiotów wymienionych w ust. 2b, ewentualnie musi on prowadzić podmioty wymienione w tym przepisie. Wskazać należy, że przepis ten nie wymienia katalogu przykładowego (otwartego) podmiotów (poprzez zwrot np. "w szczególności") lecz katalog zamknięty (enumeratywny) podmiotów uprawnionych do preferencyjnych wpłat na PFRON. W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że pracodawca chcąc korzystać z przywileju zawartego w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji nie może prowadzić działalności w żadnym innym zakresie niż prowadzenie podmiotów określonych w tym przepisie. Tym samym, jak już wskazano, przepis art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji dotyczy wyłącznie pracodawców będących podmiotami lub prowadzących podmioty w nim wymienione (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 735/16, z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2082/18). Na podstawie tego przepisu mogą rozliczać się również zespoły, ale tworzone wyłącznie z jednostek, o których mowa w tym przepisie (zob. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 344/08, z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3746/14). W ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze Skarżącym, że w stanie faktycznym sprawy, Powiatowe C. w O. może stosować wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Sądu należy przyjąć, że ustawodawca nie upoważnił do skorzystania z preferencyjnego rozliczania składek na PFRON pracodawców zatrudniających jednocześnie: pracowników dla jednostek objętych preferencją (szkół) oraz pracowników nieobjętych wskazaną preferencją (C.). Błędne zatem jest twierdzenie, że skoro w skład Skarżącego wchodzą w większości "szkoły" (w rozumieniu art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji) i tylko jeden podmiot nie mający takiego statusu (tj. Centrum Kształcenia Praktycznego) - to można przyjąć, że Strona jest uprawniona do preferencyjnego rozliczania składek na PFRON na podstawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. C. nie jest bowiem ani "publiczną/niepubliczną uczelnią", publiczną/niepubliczną szkołą" oraz "placówką opiekuńczo-wychowawczą i resocjalizacyjną". W kontekście powyższych rozważań, za niezasadne uznać należy podniesione zarzuty naruszenia art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Należy zwrócić też uwagę na fakt, że generalnie wszelkie zwolnienia lub inne preferencje są odstępstwem od zasady powszechności płacenia składek na rzecz PFRON (w przypadku podmiotów zobowiązanych). Dokonując zatem interpretacji przepisów dotyczących preferencji należy przede wszystkim mieć na uwadze ich znaczenie językowe i odczytywać je tak, aby nie rozszerzać ani nie zawężać przesłanek uprawniających do skorzystania ze wskazanej preferencji. Zarzuty skargi koncentrowały się również na błędnym ustaleniu okoliczności faktycznych w sprawie polegających na przyjęciu, że Skarżący nie prowadzi działalności właściwej dla szkół publicznych z uwagi na fakt, że w jego skład wchodzi C. w O. i tym samym naruszeniu art. 122, art. 187 § 1 i § 3, art. 191 O.p. W art. 122 O.p. określona został zasada prawdy obiektywnej, w myśl której w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Rozwinięcie tej zasady zawiera art. 187 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie ulega wątpliwości, że z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. wynika obowiązek zebrania przez organy materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z § 1 pkt 1 Statutu, Powiatowe C. w O. jest publicznym zespołem szkół i placówki oświatowych, prowadzącym kształcenie zawodowe i ustawiczne oraz ogólnokształcące dla młodzieży i dorosłych. W skład Strony wchodzi jedna placówka (nie szkoła), tj. C. w O.. I takie ustalenia stały się podstawą rozstrzygnięcia Organu. Skoro Organ dokonał oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, to nie można jedynie za pomocą art. 122 i art. 187 § 1 O.p. kwestionować oceny poszczególnych dowodów. Zarzuty procesowe Strony w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Sądu bezzasadny jest zarzut Strony dotyczący naruszenia art. 210 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p., bowiem Minister wskazał podstawę prawną, na której została wydana zaskarżona decyzja. Również zarzucone wadliwe uzasadnienie decyzji polegające na powoływaniu się na przepisy z ustawy systemie oświaty nieobowiązujące w okresie za jaki wydawano decyzję nie zasługuje na aprobatę, gdyż postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. Minister sprostował oczywiste omyłki pisarskie polegające na przytoczeniu na stronie drugiej decyzji przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, zamiast przepisu art. 2 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe oraz na stronie szóstej odniesienia się do ustawy o systemie oświaty, zamiast do ustawy Prawo oświatowe. Powyższa omyłka nie rzutowała na rozstrzygnięcie organu. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.