I FSK 876/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz skargi C. N. z dnia 17 sierpnia 2020 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 1247/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej C. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 83/14 w sprawie ze skargi C. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2010 r. oraz określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r. postanawia: 1) odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania; 2) odrzucić skargę o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE W dniu 7 lipca 2020 r. (data nadania – 6 lipca 2020 r.) do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga C. N. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2017 r. w sprawie I FSK 1247/15, którym oddalono skargę kasacyjną C. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 83/14 w sprawie ze skargi C. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 18 listopada 2013 r. w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2010 r. oraz określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r. Skarżący podpisał osobiście skargę o wznowienie postępowania. Wobec treści art. 175 § 1 w związku z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., zgodnie z którym skarga o wznowienie postępowania co do zasady powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami, rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej, skarżącego wezwano do wykazania – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi – iż złożona skarga spełnia wymóg z ww. przepisów. W odpowiedzi na to wezwanie strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego. We wniosku wskazano, iż w związku z brakiem wykształcenia prawniczego i nieznajomości przepisów prawa, w szczególności regulacji z art. 175 w związku z art. 276 P.p.s.a., skarżący osobiście sporządził i wniósł skargę o wznowienie postępowania. W związku z powyższym zasadne będzie przywrócenie terminu do złożenia tej skargi – do wniosku dołączono przy tym skargę o wznowienie postępowania zakończonego opisanym wyżej wyrokiem NSA w sprawie I FSK 1247/15, podpisaną przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. Jako podstawę wznowienia w skardze tej wskazano art. 273 § 2 P.p.s.a., tj. późniejsze wykrycie objaśnień podatkowych Ministra Finansów z 11 grudnia 2018 r. dotyczących opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji zbycia nieruchomości komercyjnych oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 2 maja 2019 r. w sprawie C-224/18. W skardze wniesiono o zmianę wyroku NSA w sprawie I FSK 1247/15, poprzez uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 lipca 2014 r., I SA/Łd 83/14 i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które uprawdopodobnią zasadność tego wniosku. Z brakiem winy mamy do czynienia w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący w niniejszej sprawie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nastąpiło bez jego winy. Skarżący we wniosku wskazał na jedyną okoliczność, która – jego zdaniem – przemawia za zasadnością przywrócenia mu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Podniósł mianowicie, że jako osoba, która nie zajmuje się w sposób profesjonalny prawem, nie był świadomy tego, iż skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna być sporządzona przez adwokata, radcę prawnego czy doradcę podatkowego lub inne osoby wskazane w art. 175 w związku z art. 276 P.p.s.a. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, iż nieznajomość przepisów prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej (por. postanowienia NSA: z 15 grudnia 2016 r., II FZ 798/16; z 11 stycznia 2019 r., I OZ 1234/18; 30 maja 2018 r., I GZ 146/18). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym wniosek o przywrócenie terminu złożony w niniejszej sprawie pogląd ten podziela – sama w sobie nieznajomość przepisów prawa nie może być uznana za okoliczność wyłączającą winę strony w uchybieniu terminowi przewidzianemu w ustawie dla konkretnej czynności procesowej. Strona nie wykazała też we wniosku, że nie miała możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przy sporządzaniu przedmiotowej skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania przed tym Sądem zakończonego wyrokiem w sprawie I FSK 1247/15. 2. Skarga o wznowienie postępowania, sporządzona w imieniu skarżącego przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego N. L. podlega odrzuceniu. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem polegającym na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy prawomocnie zakończonej, bowiem dotyczy, stosownie do treści art. 270 P.p.s.a., postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 P.p.s.a.) przyczyny wznowienia, a także, gdy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie określony w art. 277 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. "Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (...)". Przedmiotowe postępowanie składa się z dwóch etapów (por. art. 280 § 1 P.p.s.a.). Pierwszy etap polega na badaniu w ramach posiedzenia niejawnego, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy strona skarżąca wskazała w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez nią podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. Jeśli spełnione zostały ww. wymogi, sąd w ramach drugiego etapu postępowania wyznacza rozprawę. W niniejszej sprawie strona jako podstawę wznowienia wskazała art. 273 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Strona, wyjaśniając w skardze kwestię zachowania terminu do jej wniesienia, wskazała, że o istnieniu objaśnień podatkowych Ministra Finansów z 11 grudnia 2018 r. dotyczących opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji zbycia nieruchomości komercyjnych oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 2 maja 2019 r. w sprawie C-224/18, które potraktowała jako "okoliczności faktyczne lub środki dowodowe" z art. 273 § 2 P.p.s.a., dowiedziała się 26 stycznia 2020 r., a zatem termin 3-miesięczny do wniesienia skargi o wznowienie postępowania minąłby 26 kwietnia 2020 r. Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, dalej: ustawa COVID-19), który wszedł w życie 31 marca 2020 r., "w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w: 1) postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych [...] – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". Przepis ten został dodany do ww. ustawy przez art. 1 pkt 14 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433) i obowiązywał od 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 491). Należy, zatem przyjąć, że od 14 marca 2020 r. z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych. Na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), art. 15 zzs został uchylony. Zmiana ta weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r. Jednakże w myśl art. 68 ust. 7 ww. ustawy, terminy biegną dalej po upływie 7 dni od dnia jej wejścia w życie. Oznacza to, że ustanie przyczyny powodującej zawieszenie biegu terminu nastąpiło dnia 23 maja 2020 r., a zatem od 24 maja 2020 r. terminy procesowe i sądowe znowu zaczęły biec. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegł od 27 stycznia 2020 r. do 13 marca 2020 r., a następnie od 24 maja 2020 r. i zakończył swój bieg 6 lipca 2020 r. Rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania została wniesiona 17 sierpnia 2020 r. (data nadania), a zatem już po upływie ww. terminu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził podstaw do przywrócenia tego terminu, o czym była mowa w pkt. 1 uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. odrzucił przedmiotową skargę.