I OZ 955/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 970/20 odrzucające skargę T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie przyznania zasiłku opiekuńczego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 11 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 970/20, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." odrzucił skargę T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją w sprawie przyznania zasiłku opiekuńczego. W ocenie Sądu skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Zażalenie złożył T. S., zaskarżając postanowienie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 46 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz art. 68 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 poprzez odrzucenie skargi z powodu niezłożenia jej w terminie, pomimo że nie zachodziły ku temu przesłanki, gdyż pełnomocnik skarżącego jest ustanowiony z urzędu, a termin do wniesienia skargi powinien być liczony od dnia doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu; 2. art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez niezastosowanie per analogia przepisu dotyczącego liczenia terminu do wniesienia skargi do WSA w przypadku pełnomocnika ustanowionego w ramach pomocy prawnej; odmienne rozumienie procedury dotyczącej wniosku o przyznanie pomocy prawnej prowadzi do niekorzystnej dla skarżącego, jak również dla profesjonalnego pełnomocnika sytuacji procesowej, która prowadzić może do uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia środka odwoławczego, a jest to niezgodne z wymogami sprawiedliwości i racjonalnego działania sądów; przyjęta przez WSA w Gliwicach wykładnia przepisów w zakresie terminów do wniesienia skargi przez pełnomocnika strony, który został ustanowiony z urzędu, prowadzi do sytuacji, w której ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu będzie w dużo gorszej sytuacji niż pełnomocnik z wyboru; nawet w przypadku złożenia w terminie wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik z urzędu będzie miał znacznie krótszy czas do sporządzenia skargi do WSA niż pełnomocnik z wyboru i to niezależnie od tego, czy jego ustanowienie nastąpi jeszcze przed upływem terminu do wniesienia skargi czy po jego upływie; wykładnię przyjętą przez WSA w Gliwicach autorka zażalenia uznała za nieracjonalną i godzącą w interesy obywatela; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne i nieodniesienie się do kwestii, że pełnomocnik został ustanowiony z urzędu już po upływie terminu wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a. do złożenia skargi z uwagi na skorzystanie przez skarżącego z pomocy prawnej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie przez WSA w Gliwicach skargi co do istoty. Ponadto wniesiono o przyjęcie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, tj. pisma z 24 czerwca 2020 r. ZUS oraz oświadczenia o sprawowaniu opieki nad dzieckiem w zw. z zamknięciem z powodu COVID-19 placówki, do której uczęszcza dziecko, w sprawie przebywania przez pełnomocnika z urzędu M. F. w okresie od 12 marca do 12 czerwca 2020 r. na zasiłku opiekuńczym, czyli w dacie doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o powołaniu go na pełnomocnika z urzędu. Podniesiono, że przeprowadzenie dowodu z powyższych dokumentów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu zażalenia, a jest niezbędne do ustalenia okoliczności faktycznych całej sprawy. W uzasadnieniu pełnomocnik z urzędu skarżącego wskazała, że w dacie otrzymania zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu skarżącego przebywała na zasiłku opiekuńczym, w związku z czym nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy ani nawiązania kontaktu z klientem. Realną możliwość zapoznania się z aktami uzyskała dopiero 18 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] kwietnia 2020 r. zostało doręczone skarżącemu T. S. 22 kwietnia 2020 r. Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) dalej zwanej "specustawą COVID-19" w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został dodany do specustawy COVID-19 przez ustawę z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568 ze zm.) i wszedł w życie 31 marca 2020 r. Został uchylony na mocy przepisów ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875 ze zm.). Na mocy art. 68 tej ustawy rozstrzygnięto ponadto, że terminy, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15 zzs specustawy COVID-19, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy (tj. w dniu 24 maja 2020 r.), natomiast terminy, których bieg na mocy ww. przepisu został zawieszony – biegną dalej od tej daty. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że 30-dniowy termin na złożenie skargi rozpoczął się 24 maja 2020 r., a upłynął 23 czerwca 2020 r. Natomiast skarga została nadana 25 czerwca 2020 r. (co również nie jest sporne), a więc dwa dni po terminie. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę jako spóźnioną. Nie można zgodzić się z zarzutami zawartymi w zażaleniu, w których podnoszono, że termin do wniesienia skargi powinien być liczony od dnia doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, a nie od daty doręczenia skarżącemu postanowienia organu. Termin ustanowiony w art. 53 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym, co oznacza, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie. W przypadku gdy doszło do uchybienia terminu bez winy strony dopuszczalne jest jedynie jego przywrócenie na podstawie art. 86 i 87 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika złożonym w terminie otwartym do wniesienia skargi, nie wpływa na bieg tego terminu. Inaczej jest w przypadku ustanowienia z urzędu pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej – wówczas termin do dokonania tej czynności procesowej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu do reprezentowania strony. Wynika to z art. 177 § 3 p.p.s.a. i jest bezpośrednią konsekwencją objęcia tego środka zaskarżenia przymusem adwokacko-radcowskim na podstawie art. 175 p.p.s.a. Takiego wymogu formalnego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewiduje w odniesieniu do skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wobec tego brak jest podstaw do uznania, że 30-dniowy termin do wniesienia skargi biegnie od dnia wyznaczenia pełnomocnika z urzędu – por. postanowienie NSA z 9.10.2020 r. II FZ 443/20, postanowienie NSA z 13.03.2020 r. I OZ 227/20. Podnoszone w uzasadnieniu zażalenia argumenty za brakiem winy strony w uchybieniu terminowi określonemu w art. 53 § 1 p.p.s.a. (ze względu na oczekiwanie na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu oraz przebywanie tego pełnomocnika na zasiłku opiekuńczym) pozostają bez wpływu ustalenie, że skarżący uchybił temu terminowi, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi. Z tego też powodu niezasadny jest wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do zażalenia. Wbrew twierdzeniom autorki zażalenia przeprowadzenie tych dowodów nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 46 specustawy COVID-19 oraz art. 68 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ani art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 tej ustawy. Dlatego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalono.