II SAB/Ke 102/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta i Gminy [...] do rozpatrzenia wniosku A. z dnia 30 marca 2022 r.; II. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy [...] na rzecz A. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Skargą z 24 października 2022 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, A (zwana dalej "A") zakwestionowała bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku z 30 marca 2022 r., w którym domagała się udostępnienia następującej informacji publicznej: "1. Czy Państwa Urząd oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym Państwu terenie. Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane? 2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021? 3. W jakiej wysokości mają Państwo zabezpieczony budżet na podobne działania w 2022 roku?" W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo wysłania – drogą elektroniczną – ww. pisma na adres mailowy organu, wnioskodawca nie został powiadomiony w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępniania lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. W tym zakresie skarżąca sformułowała zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p.". Brak odpowiedzi na złożony wniosek stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej A, której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu skarżąca m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jednym z realizowanych projektów jest badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania ww. wniosku i zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy [...] wniósł o umorzenie postępowania, argumentując że skarga była uzasadniona jednakże organ uwzględnił ją przesyłając w dniu 3 listopada 2022 r. skarżącemu żądaną informację. Podniesiono, że organ zdaje sobie sprawę, iż do jego obowiązków należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Jednak, jak wskazano, usprawiedliwieniem dla organu wydaje się być okoliczność, że wniosek przesłany został pocztą generowaną z adresu "https://poczta.cyberfolks.pl". Oznaczenie maila jako "cyber_folks" sprawiło, że został on odczytany jako potencjalnie groźny dla odbiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wyjaśnić przy tym trzeba, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie A pismem z 30 marca 2022 r. domagała się udostępnienia następujących informacji publicznych: "1. Czy Państwa Urząd oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym Państwu terenie. Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane? 2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021? 3. W jakiej wysokości mają Państwo zabezpieczony budżet na podobne działania w 2022 roku?". Nie było w niniejszej sprawie sporne, że Burmistrz Miasta i Gminy [...], jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jest – co do zasady – podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. (art. 4 ust. 1 pkt 1) do udostępnienia informacji publicznej. Nie było także kwestionowane to, że żądane przez skarżącą dane stanowiły informację publiczną, jak również fakt, że zostały one udostępnione A z uchybieniem ustawowego terminu, bo dopiero w piśmie z dnia 3 listopada 2022 r. (jednocześnie po wniesieniu skargi), gdzie poinformowano – w odniesieniu do wyszczególnionych wyżej pytań – że: 1. Gmina [...] nie oferowała szczególnych form udzielenia pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na terenie gminy. 2. W 2020 r. i 2021 r. do Urzędu Miasta i Gminy [...] nie wpłynął żaden wniosek o udzielenie takiej pomocy. 3. Gmina [...] nie zabezpieczyła budżetu na podobne działania w 2022 r. Tym samym ostatecznie organ udzielił odpowiedzi na wniosek strony o udostępnienie powyższych informacji. Skarżąca, pomimo doręczenia jej pełnomocnikowi w dniu 23 listopada 2022 r. odpowiedzi na skargę, w której organ powołał się na ten fakt, nie zakwestionowała go w żaden sposób przed wydaniem wyroku. Z tego względu oczywistym pozostaje, że pierwotnie zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 30 marca 2022 r. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku o umorzeniu postępowania w tym zakresie – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka bowiem biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy z dnia orzekania. Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. m.in. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1789/16). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi. W związku z powyższym Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i zgodnie z tym, co wyżej podniesiono - ustalił, iż organ dopuścił się bezczynności (pkt II wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność o takim charakterze ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18, dostępny j.w.). Jakkolwiek w niniejszym przypadku okres bezczynności był stosunkowo długi, organ w odpowiedzi na skargę wskazał na powód takiego stanu rzeczy, wywołany na skutek – jak podniesiono – określonego oznaczenia wiadomości mailowej, w której zawarto wniosek ("cyber_folks), co miało spowodować, że wiadomość ta została odczytana jako potencjalnie groźna dla odbiorcy, a w konsekwencji, jak należy wnosić, nie została od razu odnaleziona i zidentyfikowana. Mimo że, co słusznie podnosi organ, okoliczność ta nie wyłącza stanu bezczynności, winna jednak w ocenie Sądu wpłynąć na ocenę jej charakteru i ostateczne uznanie, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie wiązała się bowiem ze świadomym i oczywistym lekceważeniem ustawowych obowiązków. O kosztach postępowania Sąd orzekł pkt III wyroku na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). W tym zakresie uwzględniono uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Jeśli chodzi zaś o koszty zastępstwa procesowego A przez adwokata to Sąd zmiarkował tą kwotę na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych, inicjowanych przez skarżącą, kierującą, za pośrednictwem poczty elektronicznej, tożsame (por. m.in. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 22 września 2022 r., sygn. II SAB/Bk 68/22, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. II SAB/Rz 114/22, wyroki WSA w Kielcach z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. II SAB/Ke 35/22, z dnia 14 września 2022 r., sygn. II SAB/Ke 71/22) lub podobne wnioski o udzielenie informacji publicznej do szeregu organów na obszarze całego kraju, a następnie wywodzącą analogicznej treści skargi na bezczynność tych podmiotów do właściwych miejscowo wojewódzkich sądów administracyjnych. Zwrot jedynie połowy kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą A uzasadnia zatem w istocie niewielki nakład pracy powodowany seryjnością spraw oraz ich nieskomplikowanym charakterem (por. też m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 czerwca 2022 r., sygn. II SAB/Go 44/22 i przywołane tam orzeczenia).