Ppolska.starec← UrzadnikZaloguj

I C 479/23

Sądy powszechne2025-09-29
Sygnatura
I C 479/23
Data orzeczenia
2025-09-29
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Rafał Kubicki

Podstawa prawna

Streszczenie

Przesłanki ważności umowy kredytu.

Treść orzeczenia

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I C 479/23</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 29 września 2025 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">(...)</span> I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. w <span class="anon-block">(...)</span> na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">K. M.</span> </p> <p>o zapłatę z żądaniem ewentualnym zapłaty</p> <p>I.  oddala powództwo w zakresie żądania głównego,</p> <p>II.  uwzględnia częściowo żądanie ewentualne w ten sposób, że zasądza od pozwanego <span class="anon-block">K. M.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 158 419,38 zł (sto pięćdziesiąt osiem tysięcy czterysta dziewiętnaście złotych trzydzieści osiem groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od <span class="anon-block">(...)</span> sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty</p> <p>III.  oddala powództwo w pozostałym zakresie żądania ewentualnego,</p> <p>IV.  znosi wzajemnie koszty procesu między stronami,</p> <p>V.  przyznaje radcy prawnemu <span class="anon-block">S. W.</span> wynagrodzenie kuratora w kwocie 10 800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) - w tym ewentualny podatek VAT - <br/>za reprezentowanie w procesie nieznanego z miejsca pobytu pozwanego, <br/>co nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">(...)</span>),</p> <p>VI.  nakazuje ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">(...)</span>) kwotę 2 210,83 zł (dwa tysiące dwieście dziesięć złotych osiemdziesiąt trzy grosze) tytułem tej części poniesionych przez Skarb Państwa kosztów sądowych, <br/>które odpowiadają stosunkowi przegranej powoda w procesie,</p> <p>VII.  odstąpić od obciążania odpowiednią częścią kosztów sądowych pozwanego –nieznanego z miejsca pobytu.</p> <p>sędzia Rafał Kubicki</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I C 479/23</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> złożył pozew przeciwko <span class="anon-block">K. M.</span> i żądał nakazania, by pozwany zapłacił na jego rzecz kwotę 336 009,09 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Wskazał, że <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> zawarł 24.07.2017 r. z pozwanym umowę kredytową i wypłacił mu kredyt. Pozwany nie wywiązał się z przyjętego zobowiązania do spłaty <span class="anon-block">(...)</span>, dlatego bank, po uprzednim wezwaniu do spłaty zaległości, dokonał wypowiedzenia umowy. Następnie bank zawarł z powodem umowę przelewu wierzytelności. O powyższym fakcie powód zawiadomił pozwanego i wezwał do spłaty zadłużenia, bezskutecznie. Na dochodzoną sumę składają się kwoty: 290 727,24 zł tytułem niespłaconego <span class="anon-block">(...)</span>, 11 024,53 zł tytułem odsetek umownych od 25.09.2019 do 15.01.2020 r. (7,2%), 26 987,52 zł tytułem odsetek karnych za opóźnienie od 25.09.2019 do 18.10.2020 r., 7269,80 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 290 727,24 zł za okres od 18.10.2020 r. do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu.</p> <p>W odpowiedzi na pozew kurator, ustanowiony wydanym w tej sprawie postanowieniem z <span class="anon-block">(...)</span>.04.2023 r. (. 175) dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego, wniósł w odpowiedzi na pozew (k. 193) o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu oraz o przyznanie kuratorowi wynagrodzenia przewidzianego przepisami prawa. Kurator wskazał, iż nieskuteczne wobec pozwanego są następujące postanowienia spornej umowy: <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> (jako że prowizja nie powinna podlegać oprocentowaniu). Zaprzeczył, by pozwany nie spełnił ciążącego na nim obowiązku świadczenia wobec banku i by zaprzestał spłacać zobowiązanie, a co za tym idzie – by posiadał jakiekolwiek wymagalne zadłużenie wobec powoda. Zarzucił powodowi, że umowa nie określa, w jaki sposób ustalono Całkowity Koszt <span class="anon-block">(...)</span>, ponadto że obowiązująca w umowie zmienna stopa oprocentowania ustalana jest jako suma zmiennej stopy bazowej obowiązującej <br/>w banku, a nie wiadomo, w jaki sposób stopa bazowa zostanie określona, zatem <br/>w dacie podpisywania umowy faktyczna wysokość zobowiązań pozostawała niemożliwa do ustalenia. Dalej pojawił się zarzut, że wypowiedzenie umowy było warunkowe, ponadto pozbawione zarówno ono, jak i wezwanie do zapłaty, pozbawione były informacji o możliwości złożenia w terminie 14 dni wniosku o restrukturyzację zadłużenia - więc nieskuteczne. Ponadto że pomiędzy datą pisma o wypowiedzeniu (<span class="anon-block">(...)</span>.08.2019 r.) a datą otrzymania tego wypowiedzenia (12.08.2019 r.) pozwany w dniu 8.08.2019 r. wpłacił bankowi 24 000 zł (3 x 8000 zł), zatem – nawet jeśli przyjąć, że do dnia tej wpłaty pozostawał w opóźnieniu - uzyskał tą wpłatą nadpłatę w wysokości 5643,71 zł (24 0000 zł – 18 356,29 zł).</p> <p>Pismem procesowym z 13.10.2023 r. (k. 228) kurator pozwanego zarzucił ponadto powodowi:</p> <p>I. brak indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy,</p> <p>II. abuzywność postanowień umownych dotyczących <span class="anon-block">(...)</span> i kosztów pozaodsetkowych (powód nie wykazał nakładu pracy uzasadniającego ustalenie wysokości <span class="anon-block">(...)</span>, więc wysokość ta powinna zostać obniżona),</p> <p>III. dowolność ustalenia przez bank zmienności oprocentowania (wskaźnik referencyjny <span class="anon-block">(...)</span> nie oddaje rzeczywistego kosztu, po jakim banki pozyskują finansowanie, więc nie oddaje istoty wskaźnika).</p> <p>Pismem procesowym z 14.11.2024 r. (k. 238), powód przedstawił szczegóły zadłużenia pozwanego, uzasadniającego stan zaległości na 10.10.2023 r. (powinno być oczywiście: 10.10.2019 r. – to data pierwszego wezwania do zapłaty, patrz: protokół rozprawy z 12.12.2023 r. k. 256 z oświadczeniem pełnomocnika powoda). Pismem procesowym z 17.07.2024 r. (k. 284), po otrzymaniu sądowej opinii biegłej <br/>z zakresu księgowości, powód sformułował żądanie ewentualne powództwa, wnosząc na wypadek nieuwzględnienia żądania głównego o zasądzenie kwoty 193 571,28 zł, stanowiącej sumę wymagalnych, niespłaconych rat <span class="anon-block">(...)</span> (42 raty miesięcznie począwszy od stycznia 2021 do czerwca 2024 r. - po 4608,84 zł każda) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia doręczenia stronie przeciwnej odpisu pisma procesowego z 17.07.2024 r. do dnia zapłaty. Doręczenie pisma nastąpiło <span class="anon-block">(...)</span>.08.2024 r. (k. 318).</p> <p>Kurator pozwanego w piśmie procesowym z 14.08.2024 r. (k. 319) podtrzymał żądanie oddalenia powództwa, podkreślając, że na dzień 10.10.2019 r. nie istniała żadna zaległość w spłacie <span class="anon-block">(...)</span>, wypowiedzenie było więc bezskuteczne, a umowa nadal obowiązuje. Sumie żądania ewentualnego zarzucił, że nadal uwzględnia ona kwotę <span class="anon-block">(...)</span> i odsetki naliczane od <span class="anon-block">(...)</span>, ponadto żądanie ewentualne zostało zgłoszone przedwcześnie, skoro nie było poprzedzone wezwaniem do zapłaty, a samo pismo procesowe zawierające żądanie ewentualne nie może być traktowane jako wezwanie do zapłaty, skoro jego adresatem powinien być sam pozwany, a nie jego kurator procesowy – który nie ma uprawnienia do odbioru oświadczeń materialnoprawnych. Powód nie dochował więc obowiązków z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c prawa bankowego</a>.</p> <p>Po uzyskaniu pisemnej opinii uzupełniającej biegłej sądowej, w ramach ostatecznych pisemnych stanowisk, powód podtrzymał w całości żądanie główne <br/>i żądanie ewentualne (patrz: punkty <span class="anon-block">(...)</span> i 2 pisma procesowego z 27.02.205 r. k. 372). <br/>W tym kontekście zagadkowe jest stwierdzenie zawarte w zdaniu ostatnim uzasadnienia pisma, w którym powód w ramach żądania ewentualnego zażądał kwoty 158 419,38 zł, jednak Sąd kierował się żądaniami wyrażonymi wprost w <em> <!-- -->petitum</em>, skoro nie pojawiło się tu żadne ograniczenie żądania ewentualnego (cofnięcie części pozwu w tym zakresie).</p> <p>Ustalenia faktyczne</p> <p>W dniu 24 lipca 2017 r. <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> zawarł z pozwanym <span class="anon-block">K. M.</span> <span class="anon-block">umowę nr (...)</span> o udzielenie <span class="anon-block">N.</span> <span class="anon-block">(...)</span>, której warunki były m.in. następujące (wyciąg z istotnych dla sprawy przepisów):</p> <p>pkt II</p> <p>A Cel <span class="anon-block">(...)</span>:</p> <p>1.  Cele konsumpcyjne niezwiązane z działalnością gospodarczą Klienta, zgodnie z wnioskiem klienta.</p> <p>2.  Sfinansowanie <span class="anon-block">(...)</span>, o której mowa w <span class="anon-block">(...)</span> poniżej.</p> <p>B Kwota <span class="anon-block">(...)</span>:</p> <p>1.  Kwota: 350 000 zł.</p> <p>2.  Na kwotę <span class="anon-block">(...)</span>, o której mowa w ust. <span class="anon-block">(...)</span> powyżej, składają się:</p> <p>2.1.  Kwota udostępniona klientowi na cele konsumpcyjne Klienta: 311 850 zł.</p> <p>2.2.  Kwota przeznaczona na sfinansowanie <span class="anon-block">(...)</span> za udzielenie <span class="anon-block">(...)</span>: 38 150 zł.</p> <p>C Całkowita kwota <span class="anon-block">(...)</span>: Kwota 311 850 zł, stanowiąca sumę wszystkich środków pieniężnych, które zostaną udostępnione Klientowi na podstawie Umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>D Okres kredytowania: Od 24.07.2017 do 26.07.2027 (…)</p> <p>G Oprocentowanie <span class="anon-block">(...)</span>:</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>. Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej, która wynosi <span class="anon-block">(...)</span> w stosunku rocznym.</p> <p>2. Wysokość zmiennej stopy procentowej ustalana jest jako suma zmiennej stopy bazowej obowiązującej w Banku (dalej <span class="anon-block"> (...)</span>), wynoszącej <br/>w stosunku rocznym <span class="anon-block">(...)</span>,73% oraz stałej marży Banku wynoszącej <span class="anon-block">(...)</span> Wysokość Stopy Bazowej ustalana jest w trybie opisanym w pkt III.<span class="anon-block">(...)</span> Umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>3. Wysokość zmiennej stopy procentowej nie może być wyższa, niż wysokość odsetek maksymalnych, o których mowa w pkt III.<span class="anon-block">(...)</span>.7 Umowy <span class="anon-block">(...)</span>. <br/>W przypadku przekroczenia tej wysokości, stosuje się oprocentowanie <br/>w wysokości odsetek maksymalnych przez okres trwania przekroczenia.</p> <p>F Oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego:</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>. W przypadku braku spłaty należności z tytułu Umowy <span class="anon-block">(...)</span> w terminie jej wymagalności, w szczególności w przypadku braku spłaty raty <span class="anon-block">(...)</span> <br/>w wymaganym terminie, Bank pobiera od kwoty zaległej odsetki według zmiennej stopy procentowe dla zadłużenia przeterminowanego, która wynosi 14% w stosunku rocznym.</p> <p>2. Sposób ustalania stopy procentowej dla zadłużenia przeterminowanego określa pkt III.<span class="anon-block">(...)</span> 11 Umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>I Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania i Całkowita Kwota do Zapłaty</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span> wynosi 13,49%.</p> <p>2. Całkowita kwota do zapłaty jest sumą Całkowitego Kosztu <span class="anon-block">(...)</span>, wynoszącego 241 210,56 PLN oraz Całkowitej Kwoty <span class="anon-block">(...)</span>, o której mowa w <span class="anon-block">(...)</span> Umowy <span class="anon-block">(...)</span>. Całkowita Kwota do Zapłaty przez Klienta wynosi 553 060,56 PLN.</p> <p>3. Do wyliczenia Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania przyjęte zostały następujące założenia, zgodne z załącznikiem nr <span class="anon-block">(...)</span> do Ustawy <br/>o Kredycie Konsumenckim:</p> <p>3.<span class="anon-block">(...)</span>. Umowa <span class="anon-block">(...)</span> będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a Bank <span class="anon-block">(...)</span> Klient wypełnią zobowiązania wynikające z Umowy <span class="anon-block">(...)</span> w terminach w nit określonych;</p> <p>3.2. datą początkową jest data wypłaty <span class="anon-block">(...)</span>;</p> <p>3.3. odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach będą wyrażone w latach lub w ułamkach roku, przy czym przyjmuje się, że rok liczy 365 dni, <br/>a w przypadku lat przestępnych 366 dni, 52 tygodnie lub 12 równych miesięcy, zaś równy miesiąc ma 30,41666 dni;</p> <p>3.<span class="anon-block">(...)</span>. wynik obliczeń podaje się z dokładnością do co najmniej jednego miejsca po przecinku, przy czym jeżeli cyfra występująca po wybranym przez obliczającego miejscu po przecinku jest mniejsza niż <span class="anon-block">(...)</span>, cyfrę tę pomija się, gdy zaś jest większa albo równa <span class="anon-block">(...)</span>, cyfrę poprzedzającą zwiększa się o <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">Z.</span> i terminy spłaty <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>1.  Klient zobowiązuje się do spłaty udzielonego <span class="anon-block">(...)</span> wraz z należnymi opłatami, prowizjami i odsetkami w 120 kapitałowo-odsetkowych ratach, płatnych na <span class="anon-block">Rachunek (...) nr (...)</span> <br/>w terminach i wysokości:</p> <p>1.1.  pierwsza rata w dniu 25-08-2017 w wysokości <span class="anon-block">(...)</span> 608,84 PLN,</p> <p>1.2.  kolejne raty w dniu 25 każdego kolejnego miesiąca w wysokości <br/> <span class="anon-block">(...)</span> 608,84 PLN, przy czym ostatnia rata <span class="anon-block">(...)</span> płatna w dniu 26-07-2027 ma charakter wyrównujący i wynosi <span class="anon-block">(...)</span> 608,60 PLN</p> <p>2. Raty kapitałowo-odsetkowe są równe, z zastrzeżeniem: (i) raty przypadającej bezpośrednio po zmianie oprocentowania, której kwota może różnić się od kolejnych rat, jeżeli uwzględnia dodatkowe odsetki naliczone po zmianie oprocentowania oraz (ii) ostatniej raty kapitałowo-odsetkowej, która jest ratą wyrównującą i jej wysokość może różnić się od wysokości poprzednich rat <span class="anon-block">(...)</span>, mimo braku zmiany oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>3. Bank informuje o każdej zmianie wysokości raty <span class="anon-block">(...)</span>, przekazując informację o takiej zmianie w trybie określonym w pkt III.<span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> Umowy <span class="anon-block">(...)</span>. Informacja o zmianie raty jest przekazywana w terminie umożliwiającym Klientowi terminową spłatę zmienionej raty <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>. Spłata raty następuje poprzez wpłatę odpowiedniej kwoty na Rachunek <span class="anon-block">(...)</span>, nie później niż w dniu wymagalności spłaty danej należności. (…)</p> <p>pkt III. Pozostałe Warunki Umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>. Zasady oprocentowania i jego zmiany.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span>. Stopa Bazowa, z zastrzeżeniem ust. <span class="anon-block">(...)</span>.2 poniżej, ulega zmianie <br/>w okresach trzymiesięcznych liczonych od pierwszego dnia miesiąca, <br/>w którym została zawarta Umowa <span class="anon-block">(...)</span>. Stopa Bazowa na każdy kolejny trzymiesięczny okres kalendarzowy jest równa średniej arytmetycznej stopy referencyjnej <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> (publikowanej w ogólnopolskiej prasie codziennej lub w Internecie, np. <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> i zaokrąglonej do drugiego miejsca po przecinku), obowiązującej w ostatnich <span class="anon-block">(...)</span> Dniach Roboczych poprzedzających ostatni Dzień Roboczy poprzedniego trzymiesięcznego okresu kalendarzowego. Aktualna wysokość Stopy Bazowej jest publikowana na <span class="anon-block">S.</span> Internetowej Banku.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>.2. Stopa Bazowa ulega zmianie w przypadku, gdy średnia arytmetyczna stopy referencyjnej <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, wyliczona zgodnie z ust. <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> powyżej, będzie się różniła od poprzedniej Stopy Bazowej o co najmniej <span class="anon-block">(...)</span>, niezależnie od tego, czy zmiany te nastąpią na korzyść Klienta, czy też na korzyść Banku.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>.3. W przypadku określonym w ust. <span class="anon-block">(...)</span>.2 powyżej, zmiana wysokości Stopy Bazowej, a w konsekwencji zmiana stopy procentowej <span class="anon-block">(...)</span>, następuje pierwszego Dnia Roboczego kolejnego trzymiesięcznego okresu, o którym mowa w ust. <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> powyżej. <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> . Bank uruchomi Kredyt według Stopy Bazowej obowiązującej w dniu zawarcia Umowy <span class="anon-block">(...)</span>. (…)</p> <p>6. Wypowiedzenie Umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>6.<span class="anon-block">(...)</span>. Klient ma prawo do wypowiedzenia Umowy <span class="anon-block">(...)</span> w każdym czasie, bez ponoszenia dodatkowych opłat i <span class="anon-block">(...)</span> z tego tytułu, z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. W przypadku wypowiedzenia Umowy <span class="anon-block">(...)</span>, Klient obowiązany jest spłacić Kredyt wraz należnymi odsetkami, prowizjami i opłatami do końca okresu wypowiedzenia.</p> <p>6.2. Z zastrzeżeniem pkt II.<span class="anon-block">(...)</span>.6-III.<span class="anon-block">(...)</span>.9 powyżej, Bank może wypowiedzieć Umowę <span class="anon-block">(...)</span> z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, <br/>w przypadku:</p> <p>6.2.<span class="anon-block">(...)</span>. braku spłaty kwot <span class="anon-block">(...)</span> w terminie ich wymagalności lub niedotrzymania przez Klienta innych warunków udzielenia <span class="anon-block">(...)</span> określonych w Umowie <span class="anon-block">(...)</span>; 6.2.2. utraty przez Klienta zdolności kredytowe);</p> <p>6.2.3. gdy Klient wykorzystuje Kredyt niezgodnie z przeznaczeniem;</p> <p>6.2.<span class="anon-block">(...)</span>. gdy Klient poświadczył nieprawdę lub podał we Wniosku Kredytowym nieprawdziwe informacje.</p> <p>6.3. W razie zagrożenia upadłością Klienta, termin wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 6.2 powyżej, wynosi 7 dni.</p> <p>6.<span class="anon-block">(...)</span>. Wypowiedzenie Umowy <span class="anon-block">(...)</span> dokonywane jest w formie pisemnej pod rygorem nieważności.</p> <p>6.<span class="anon-block">(...)</span>. W następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia Umowy <span class="anon-block">(...)</span>, niespłacona część <span class="anon-block">(...)</span> wraz z odsetkami staje się zadłużeniem wymagalnym i przeterminowanym, od której Bank nalicza i pobiera odsetki od zadłużenia przeterminowanego.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: umowa <span class="anon-block">(...)</span> k. 6-10)</em> </p> <p>Pismem z <span class="anon-block">(...)</span>.08.2019 r. <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> oświadczył pozwanemu, że wypowiada umowę <span class="anon-block">(...)</span> z żądaniem spłaty całości <span class="anon-block">(...)</span> – kwoty wynoszącej 312 121,22 zł. Wskazał, że w przypadku uregulowania w terminie 30 dni kwoty 18 356,29 zł, wynikającej z niedotrzymania terminów płatności rat – niniejsze wypowiedzenie umowy nie będzie wywoływało żadnych skutków prawnych i będzie traktowane jako niebyłe <br/>i niezłożone. Pozwany odebrał pismo 12.08.2019 r.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: wypowiedzenie umowy k. 25, potwierdzenie odbioru k. 26 )</em> </p> <p>Dnia 10.10.2019 r. Departament Windykacji <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> sporządził pismo wzywające pozwanego do zapłaty kwoty 4587,29 zł z tytułu zaległości, zawierające termin 14 dni do wpłacenia powyższej kwoty oraz informację o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie restrukturyzacji zadłużenia z tytułu umowy. Pozwany odebrał pismo 23.10.2019 r.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: wezwanie do zapłaty k. 21, wyciąg z pocztowej książki nadawczej k. 22-23, potwierdzenie odbioru k. 24)</em> </p> <p>Pismem z 2.12.2019 r. <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> <span class="underline"> <!-- -->ponownie</span> oświadczył pozwanemu, że wypowiada umowę <span class="anon-block">(...)</span> z żądaniem spłaty całości <span class="anon-block">(...)</span> – kwoty wynoszącej 297 928,75 zł. Wskazał, że w przypadku uregulowania w terminie 30 dni kwoty 18 322,36 zł, wynikającej z niedotrzymania terminów płatności rat – niniejsze wypowiedzenie umowy nie będzie wywoływało żadnych skutków prawnych i będzie traktowane jako niebyłe i niezłożone. Pismo zostało nadane pocztową przesyłką poleconą w dniu jego sporządzenia na ten sam adres, który był wskazany w umowie <span class="anon-block">(...)</span> i pod którym pozwany odebrał wcześniej omówione pisma przedprocesowe.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: wypowiedzenie umowy k. 223, kopia pocztowej książki nadawczej k. 224)</em> </p> <p>W dniu 19.11.2020 r. <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> zawarł z powodem umowę przelewu pakietu wierzytelności. Pismem z 30.12.2020 r. powód zawiadomił pozwanego o przelewie wierzytelności i wezwał go do zapłaty kwoty 331 950,49 zł.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: umowa przelewu z załącznikami k. 40-69, pismo powoda k. 70)</em> </p> <p>Nie było sporne, że pakiet obejmował m.in. wierzytelność banku wobec pozwanego.</p> <p>W dniu 18.05. 2021 r. bank wystawił wyciąg z ksiąg banku, z którego wynika, że z tytułu umowy o kredyt gotówkowy numer <span class="anon-block"> (...)</span> z 24.07.2017 r. pozwany ma zadłużenie wymagalne w kwocie 331 586,20 zł.</p> <p> <em> <!-- -->(dowód: wyciąg z ksiąg banku k. 39)</em> </p> <p>Pozwem złożonym w elektronicznym postępowaniu upominawczym 31 marca 2021 r. powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 336 009,09 zł tytułem całej przysługującej mu należności na którą składały się: wierzytelność nabyta przez <span class="anon-block">(...)</span> od <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> Postanowieniem z 6 maja 2021 r. Sąd Rejonowy <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">(...)</span> w sprawie o sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> umorzył postępowanie, stwierdzając brak podstaw do wydania nakazu zapłaty (<em> <!-- --> odpisy k. 78-80</em>).</p> <p>Od 26.07.2017 do 8.08.2019 r. pozwany zapłacił tytułem spłaty <span class="anon-block">(...)</span> sumę 126 235,93 zł. Przy uwzględnieniu wszystkich wpłat pozwanego na dzień 10.10.2019 r. (data pisma - wezwania do zapłaty) nie istniała zaległość w spłacie <span class="anon-block">(...)</span>, zaś na dzień 2.12.2019 r. (data pisma – wypowiedzenia <span class="anon-block">(...)</span>) istniała zaległość 2893,68 zł.</p> <p>W wariancie uwzględniającym brak oprocentowania kwoty <span class="anon-block">(...)</span> wynoszącej 38 150 zł nie istniała zaległość w spłacie <span class="anon-block">(...)</span> ani na 10.10.2019, ani na 2.12.2019 r.</p> <p>(<em> <!-- -->dowód: pisemna, niekwestionowana przez strony opinia biegłej sądowej z zakresu rachunkowości <span class="anon-block">I. Ł.</span> k. 263-269</em>)</p> <p>W związku ze zgłoszeniem przez powoda żądania ewentualnego, opartego na założeniu bezskuteczności wypowiedzenia umowy i istnienia sumy wymagalnych, niespłaconych rat z okresu od <span class="anon-block">(...)</span>.01.2021 do 30.06.2024 r. z obowiązującej nadal umowy <span class="anon-block">(...)</span>, Sąd zasięgnął pisemnej opinii uzupełniającej, z której wynika, że od <span class="anon-block">(...)</span>.01.2021 do 30.06.2024 r. suma wymagalnych, niespłaconych rat, przy założeniu, że prowizja od <span class="anon-block">(...)</span> nie podlega oprocentowaniu, wynosi 158 419,38 zł.</p> <p>(<em> <!-- -->dowód: uzupełniająca pisemna, niekwestionowana przez strony opinia biegłej sądowej z zakresu rachunkowości <span class="anon-block">I. Ł.</span> k. 339-342</em>)</p> <p> <strong> <!-- -->Rozważania prawne</strong> </p> <p>We wstępie rozważań należy wyjaśnić potrzebę ustanowienia kuratora dla pozwanego jako osoby nieznanej z miejsca pobytu. Otóż w ostatnim okresie przed ustanowieniem kuratora pozwany posiada zameldowanie pod adresem <span class="anon-block"> (...)</span> (wydruk z danych jednostkowych z <span class="anon-block">(...)</span> k. 153), lecz pisma sądowe i procesowe wysyłane pod adresy wskazywane przez powoda i komornika sądowego, w tym <br/>z adresu zameldowania pozwanego, wróciły do akt niepodjęte. Zostało więc wykazane, że w procesie adres pobytu pozwanego nie jest znany mimo starań podjętych przez powoda i przez Sąd w kierunku umożliwienia pozwanemu wzięcia bezpośredniego udziału w sprawie. Dodać należy, że w celu optymalnej reprezentacji pozwanego kuratorem ustanowiony został radca prawny, który w odpowiedzi na pozew i w dalszej części procesu przedstawił bardzo wiele zarzutów mających na celu ochronę pozwanego.</p> <p>Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów dołączonych do pozwu (powielonych przy odpowiedzi na pozew) i do repliki powoda. Na ich podstawie Sąd ustalił, że strony w sposób skuteczny zawarły umowę <span class="anon-block">(...)</span>, kwota <span class="anon-block">(...)</span> została wypłacona oraz że pozwany nie spłacał regularnie należności wynikających z umowy przewidzianych wyciągiem spłat, lecz nie w stopniu upoważniającym bank do wypowiedzenia umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Ustalono również, że bank zawarł z <span class="anon-block">(...)</span> umowę przelewu wierzytelności, której przedmiotem była między innymi wierzytelność banku wobec pozwanego. Zgodnie z art. 509 § <span class="anon-block">(...)</span> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Jak już zostało to zaakcentowane powyżej, pomiędzy powodem a funduszem doszło do przelewu wierzytelności a zgodnie z zawartą między stronami umową, wierzytelności przeszły na fundusz. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 509;art. 509 § 2)">art. 509 § 2 k.c.</a> wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszystkie prawa z nią związane, a w szczególności roszczenie o odsetki. Prawa akcesoryjne w stosunku do wierzytelności dzielą więc jej los prawny. Nabywca wstępuje w ogół praw przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, które ten <br/>z kolei w całości traci. Zatem zgodnie z powołanym przepisem bank utracił w całości <br/>w dniu zawarcia umowy cesji przysługujący mu względem dłużnika ogół praw. Warunkiem skutecznego sądowego dochodzenia wierzytelności przez cesjonariusza długu jest udowodnienie, że sporna wierzytelność przysługiwała pierwotnemu wierzycielowi - co w tej sprawie nastąpiło, choć nie w pełnej wysokości.</p> <p>Podkreślić należy, że podstawą faktyczną i prawną żądania głównego jest nie zapłata zaległych rat <span class="anon-block">(...)</span>, lecz zapłata całości zadłużenia pozwanego jako natychmiast wymagalnego po upływie okresu wypowiedzenia umowy kredytowej. Przedmiotem zaś żądania ewentualnego jest zapłata zaległych rat <span class="anon-block">(...)</span> przy założeniu – wysuwającym się z wniosków opinii biegłej – że wezwanie do zapłaty oraz wypowiedzenie umowy <span class="anon-block">(...)</span> zostały dokonane w stanie braku zaległości pozwanego, więc bezskutecznie.</p> <p>Omówienie tego wątku trzeba zacząć od faktu, znanego obu stronom, że akta sprawy zawierają dwa oświadczenia banku o wypowiedzeniu umowy <span class="anon-block">(...)</span> – z dni: <span class="anon-block">(...)</span>.08.2019 r. (k. 25) i 2.12.2019 r. (k. 223), przy czym brak twierdzeń i dokumentów na to, że pierwsze z nich zostało poprzedzone wezwaniem do zapłaty. Powód nie potrafił faktu tego wytłumaczyć i najwyraźniej pogodził się z tym, że dalsze postępowanie dowodowe szło z pominięciem pierwszego wypowiedzenia – którego należy potraktować dość oczywiście jako bezskuteczne już tylko z tej przyczyny, że nie zostało poprzedzone wezwaniem do zapłaty.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75)">art. 75 prawa bankowego</a> daje bankowi prawo do wypowiedzenia umowy o kredyt lub pożyczkę w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia <span class="anon-block">(...)</span> (ust. <span class="anon-block">(...)</span>), przy czym termin wypowiedzenia nie może być wówczas krótszy niż 30 dni (ust. 2). Stosownie do treści art. 75c ust. <span class="anon-block">(...)</span> powołanej ustawy w razie opóźnienia pożyczkobiorcy ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego <span class="anon-block">(...)</span>, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">Art. 75c ustawy Prawo bankowe</a> określa procedurę, którą winien zastosować bank przed wypowiedzeniem kredytobiorcy umowy <span class="anon-block">(...)</span>. Dopiero po upływie dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytowej.</p> <p>Drugie wypowiedzenie umowy spełniało powyższe wymagania formalne. Jak wynika z podanych wyżej ustaleń faktycznych dotyczących przebiegu wzywania pozwanych do zapłaty oraz wypowiedzenia umowy kredytowej, dokonanych na podstawie materiału dowodowego, ponowione wypowiedzenie umowy kredytowej <br/>(a więc to z 2.12.2019 r.) zostało zgodnie z umową i ustawą (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c Prawa bankowego</a>) poprzedzone wezwaniem do zapłaty zawierającymi dodatkowy termin do spełnienia świadczenia. Ponadto, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75)">art. 75 Prawa bankowego</a>, w związku <br/>z naruszeniem warunków udzielenia <span class="anon-block">(...)</span>, bank wypowiedział w całości umowę <span class="anon-block">(...)</span>, wzywając pozwanego do zapłaty w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia wskazanych w piśmie kwot.</p> <p>Sąd nie aprobuje zarzutu dotyczącego warunkowego, niejednoznacznego charakteru wypowiedzenia umowy, choć trzeba przyznać, że zarzut ten opiera się na jednym z nurtów niejednoznacznego w tej kwestii orzecznictwa sądowego. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym tę sprawę przychyla się do poglądu, iż stworzenie kredytobiorcy możliwości doprowadzenia do kontynuacji umowy przez zależne od jego woli działanie polegające na wpłacie w terminie wypowiedzenia kwoty i zniweczenie tym samym skutku wypowiedzenia nie może prowadzić do uznania nieważności dokonanego wypowiedzenia z powołaniem się na zakwalifikowanie tej możliwości jako warunku w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 89)">art. 89 k.c.</a> Treść wypowiedzenia jest jednoznaczna, <br/>a możliwość uniknięcia surowych skutków wypowiedzenia umowy była ustępstwem wobec kredytobiorcy.</p> <p>W tej sytuacji należało zbadać, czy oprócz poprawności formalnej bank dochował poprawności merytorycznej – tzn. czy wezwał do zapłaty i czy wypowiedział umowę w stanie zaległości pozwanego. W tym zakresie wynik rozumowania Sądu wychodził z założenia, że bank bez podstawy prawnej zawarł w umowie <span class="anon-block">(...)</span> oprocentowanie <span class="anon-block">(...)</span> od <span class="anon-block">(...)</span>. Sąd podziela stanowisko strony ozwanej, że całkowita kwota <span class="anon-block">(...)</span> jest to kwota udzielonego przez pożyczkodawcę kapitału, którą konsument otrzymuje do swobodnej dyspozycji i kwota ta nie obejmuje pokrycia kosztów związanych z udzieleniem <span class="anon-block">(...)</span>, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi. Wynagrodzenie prowizyjne to koszt <span class="anon-block">(...)</span>. Wszystkie koszty związane z udzieleniem <span class="anon-block">(...)</span> ponoszone przez konsumenta powinny zostać umieszczone jedynie w całkowitym koszcie <span class="anon-block">(...)</span>. Praktyka wliczania do udzielonej kwoty <span class="anon-block">(...)</span> kosztów (<span class="anon-block">(...)</span>, opłat) wprowadza konsumenta w błąd co do proporcji pomiędzy całkowitym kosztem <span class="anon-block">(...)</span> a całkowitą kwotą <span class="anon-block">(...)</span>. Odpowiednich przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> dotyczących odsetek i odsetek maksymalnych nie powinno się stosować w odniesieniu do <span class="anon-block">(...)</span>, które nie wchodzą w skład pojęcia kwoty <span class="anon-block">(...)</span>. Zgodnie z art. 69 ust. <span class="anon-block">(...)</span> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy - Prawo bankowe</a> przez umowę <span class="anon-block">(...)</span> bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego <span class="anon-block">(...)</span> wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty <span class="anon-block">(...)</span> od udzielonego <span class="anon-block">(...)</span>. Co do samej <span class="anon-block">(...)</span> - jej naliczenie nie narusza praw konsumenta, ale doliczanie odsetek od <span class="anon-block">(...)</span> jest już sprzeczne <br/>z definicją <span class="anon-block">(...)</span>, a ponadto– z wyprzedzeniem – stanowi postanowienie abuzywne <br/>w rozumieniu art. 385<sup> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> (nieuzgodnione indywidualnie, niedotyczące świadczenia głównego umowy, kształtujące obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy). To prowadzi do wniosku, że zakwestionowane postanowienia umowne dotyczące odsetek nie wiążą strony pozwanej w tym zakresie, zatem wysokość zadłużenia wskazanego przez bank jako obciążające pozwaną w dacie wypowiedzenia umowy musiała być niższa. O ile niższa – wynika to z opinii biegłej. W wariancie uwzględniającym brak oprocentowania kwoty <span class="anon-block">(...)</span> wynoszącej 38 150 zł nie istniała zaległość w spłacie <span class="anon-block">(...)</span> ani na 10.10.2019, ani na 2.12.2019 r. W związku ze zgłoszeniem żądania ewentualnego, opartego na założeniu bezskuteczności wypowiedzenia umowy i istnienia sumy wymagalnych, niespłaconych rat z okresu od <span class="anon-block">(...)</span>.01.2021 do 30.06.2024 r. <br/>z obowiązującej nadal umowy <span class="anon-block">(...)</span>, Sąd zasięgnął pisemnej opinii uzupełniającej, <br/>z której wynika, że od <span class="anon-block">(...)</span>.01.2021 do 30.06.2024 r. suma wymagalnych, niespłaconych rat, przy założeniu, że prowizja od <span class="anon-block">(...)</span> nie podlega oprocentowaniu, wynosi 158 419,38 zł.</p> <p>Już w tym miejscu należy więc stwierdzić, że powództwo w zakresie żądania głównego, opartego na skuteczności wypowiedzenia umowy, zostało oddalone na podstawie art. 69 ust. <span class="anon-block">(...)</span> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75)">art. 75 prawa bankowego</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> </p> <p>Uwzględnieniu podlegało natomiast art. 69 ust. <span class="anon-block">(...)</span> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75)">art. 75 prawa bankowego</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> żądanie ewentualne, lecz jedynie do kwoty 158 419,38 zł, podlegając oddaleniu w pozostałej części jako zawyżone. Odsetki ustawowe za opóźnienie rozpoczynają bieg od <span class="anon-block">(...)</span> sierpnia 2024 r., ponieważ w tym dniu nastąpiło doręczenie pisma zawierającego rozszerzenie powództwa o żądanie ewentualne (k. 318).</p> <p>W tej sytuacji trzeba omówić pozostałe – bezzasadne już zarzuty strony pozwanej.</p> <p>Sąd - analizując treść umowy kredytowej - nie dopatrzył się w niej klauzul abuzywnych w rozumieniu art. 385<sup> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, zarzucanych przez stronę pozwaną <br/>w odniesieniu do wysokości <span class="anon-block">(...)</span>. Kryterium oceny decydującym o uznaniu klauzuli za niedozwoloną jest ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy. Uznanie konkretnej klauzuli umownej za niedozwolone postanowienie umowne wymaga więc stwierdzenia łącznego wystąpienia obu przesłanek: sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta. Prowizja nie była rażąco wygórowana w porównaniu ze świadczeniem oferowanym pozwanym jako konsumentom, tym samym nie zachodzi przesłanka rażącego naruszenia interesów konsumenta. Pozwany ubiegał się o kredyt w znacznej kwocie bez stosownego zabezpieczenia. W tej sytuacji jego ubezpieczenie pozostaje w normalnym związku <br/>z zakresem ryzyka ponoszonym przez powoda. Dociekanie, jakie ekwiwalentne obowiązki spoczywały na banku, jest bezprzedmiotowe wobec tego, że w celem <span class="anon-block">(...)</span> bankowej jest nie tylko pokrycie kosztów czynności banku skierowanych na zawarcie i wykonanie umowy, lecz również pokrycie w pewnym stopniu ryzyka związanego z udzieleniem <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>W związku z powyższym Całkowita kwota <span class="anon-block">(...)</span> to środki udostępnione rzeczywiście kredytobiorcy, zaś Całkowity Koszt <span class="anon-block">(...)</span> określony w rozdziale 10.<span class="anon-block">(...)</span>.3. umowy powinien oznaczać kwotę <span class="anon-block">(...)</span> jako oprocentowane środki udostępnione rzeczywiście kredytobiorcy oraz nieoprocentowaną prowizję.</p> <p>Sąd nie podzielił ponadto zarzutu dowolności ustalenia przez bank zmienności oprocentowania (wskaźnik referencyjny <span class="anon-block">(...)</span>).</p> <p>W niniejszej sprawie bezspornym jest, że strona pozwana zawarła umowę <span class="anon-block">(...)</span> jako konsument. Celem zaciągnięcia zobowiązania finansowego było sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych kredytobiorcy i spłata innych kredytów. Pozwana zatem w chwili zawierania umowy spełniała przesłanki uznania jej za konsumenta, zgodnie z art. 22<sup> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> Zakwestionowany w niniejszej sprawie mechanizm ustalania wysokości oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span> w oparciu o wskaźnik <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> ma następującą treść:</p> <p>pkt III. Pozostałe Warunki Umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>. Zasady oprocentowania i jego zmiany.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span>. Stopa Bazowa, z zastrzeżeniem ust. <span class="anon-block">(...)</span>.2 poniżej, ulega zmianie <br/>w okresach trzymiesięcznych liczonych od pierwszego dnia miesiąca, <br/>w którym została zawarta Umowa <span class="anon-block">(...)</span>. Stopa Bazowa na każdy kolejny trzymiesięczny okres kalendarzowy jest równa średniej arytmetycznej stopy referencyjnej <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> (publikowanej w ogólnopolskiej prasie codziennej lub <br/>w Internecie, np. <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> i zaokrąglonej do drugiego miejsca po przecinku), obowiązującej w ostatnich <span class="anon-block">(...)</span> Dniach Roboczych poprzedzających ostatni Dzień Roboczy poprzedniego trzymiesięcznego okresu kalendarzowego. Aktualna wysokość Stopy Bazowej jest publikowana na <span class="anon-block">S.</span> Internetowej Banku.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>.2. Stopa Bazowa ulega zmianie w przypadku, gdy średnia arytmetyczna stopy referencyjnej <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, wyliczona zgodnie z ust. <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> powyżej, będzie się różniła od poprzedniej Stopy Bazowej o co najmniej <span class="anon-block">(...)</span>, niezależnie od tego, czy zmiany te nastąpią na korzyść Klienta, czy też na korzyść Banku.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span>.3. W przypadku określonym w ust. <span class="anon-block">(...)</span>.2 powyżej, zmiana wysokości Stopy Bazowej, <br/>a w konsekwencji zmiana stopy procentowej <span class="anon-block">(...)</span>, następuje pierwszego Dnia Roboczego kolejnego trzymiesięcznego okresu, o którym mowa w ust. <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> powyżej. <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> Bank uruchomi Kredyt według Stopy Bazowej obowiązującej w dniu zawarcia Umowy <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 76)">art. 76 Prawa bankowego</a>, w razie stosowania zmiennej stopy oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span> należy określić w umowie kredytowej warunki jej zmiany. Warto przy tym zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z <span class="anon-block">(...)</span>.11.2011 r., (I CSK 46/11, LEX nr 1102253), zgodnie z którym klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span>, określając precyzyjnie wpływ zmiany wskazanych okoliczności na zmianę stopy procentowej, a więc kierunek, skalę, proporcję tych zmian. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej, zastrzeżenie w umowie <span class="anon-block">(...)</span> zmiennej stopy procentowej nie stanowi niedozwolonej klauzuli wzorca umownego w rozumieniu art. 385<sup> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, - takie uprawnienie banku wynika wprost z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 76)">art. 76 Prawa bankowego</a> oraz innych przepisów tejże ustawy, jednak sposób określenia przez bank warunków zmiany procentowej <span class="anon-block">(...)</span> podlega ocenie z punktu widzenia konsumenta i w tym zakresie banki powinny zachować szczególną staranność w odniesieniu do precyzyjnego, jednoznacznego <br/>i zrozumiałego dla kontrahenta określenia tych warunków (por. postanowienie SN <br/>z 21.12.2011 r., I CSK 310/11, LEX nr 1108504). <span class="anon-block">(...)</span> (z ang. <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">I. R.</span>) to stopa procentowa, po jakiej banki udzielają pożyczek innym bankom komercyjnym, która wykorzystywana jest do ustalania wysokości oprocentowania kredytów gotówkowych czy hipotecznych. Stawka <span class="anon-block">(...)</span> wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. <span class="anon-block">(...)</span>, jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania (w ujęciu rocznym) podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu <span class="anon-block">(...)</span>, gdzie odrzucane są dwie najniższe i dwie najwyższe oferty. W wyniku takiej kalkulacji ustalana jest wysokość stawki <span class="anon-block">(...)</span>. W sytuacji, gdy w fixingu bierze udział mniejsza liczba banków (od 8 do 9), to odrzucane są dwie skrajne oferty - najwyższa i najniższa. W wariancie, kiedy banków jest mniej niż 8 w obliczaniu średniej biorą udział wszystkie zgłoszone oferty. Stawka <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> jest stawką oprocentowania kredytów i pożyczek na rynku międzybankowym określaną przedostatniego dnia roboczego poprzedniego kwartału <br/>i ustalaną na okresy 3-miesięczne.</p> <p>Ustalenie wysokości odsetek kredytowych musi być w umowie określone w sposób jednoznaczny, albowiem stanowi skonkretyzowanie jednego z głównych świadczeń kredytobiorcy z tytułu umowy kredytowej. Przez pojęcie jednoznaczności należy rozumieć brak wątpliwości co do znaczenia postanowień umowy, a stan taki jest osiągnięty, gdy interpretacja nie umożliwia nadaniu postanowieniu różnych znaczeń (wyrok SA w <span class="anon-block">(...)</span> z 29.03.2017 r., I ACa 1233/16, LEX nr 2287417)</p> <p>Na gruncie niniejszej sprawy nie można przyznać racji twierdzeniu strony pozwanej, że postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span> miały charakter niejednoznaczny. Ze wskazanych wyżej zapisów wynika, że wysokość oprocentowania udzielonego <span class="anon-block">(...)</span> uzależniona jest wskaźnika <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>. Wskazano również, że zmiana stopy procentowej <span class="anon-block">(...)</span> nastąpi w tym samym kierunku, <br/>w którym zmieni się stopa <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> i o wartość odpowiadającą zmianie stopy <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>. W ocenie Sądu, powyższe postanowienia nie pozostawiają manewru interpretacyjnego. Zaciągający zobowiązanie zostaje poinformowany przez bank, że <br/>w sytuacji, w której wskaźnik <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> ulegnie zmianie – zmianie ulegnie również wysokość raty, którą zobowiązał się spłacać, przy czym wyraźnie zaakcentowany został również kierunek tych zmian. Oznacza to, że sytuacja kredytobiorcy w każdym <br/>z 3-miesięcznych okresów ustalania wskaźnika może ulec zmianie zarówno na jego korzyść jak i niekorzyść – co wydaje się być słusznym rozwiązaniem, gdyż ryzyko zmiany wskaźnika <span class="anon-block">(...)</span> obciąża obie strony zobowiązania i jest niezależne od woli każdej ze stron. Wskazać również w tym miejscu należy, że kredytobiorca świadomie zdecydował się na zaciągnięcie zobowiązania opartego o zmienną stopę procentową. Korzyści płynące ze zmiennego oprocentowania niosą jednak ryzyko jego wzrostu <br/>o czym świadczy już sama wykładnia językowa sformułowania „oprocentowanie zmienne”. Bank odwołał się do czynników obiektywnych, mierzalnych, a przy tym niezależnych od jego woli – jak już wskazano powyżej, stawka <span class="anon-block">(...)</span> wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. <span class="anon-block">(...)</span>, jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu <span class="anon-block">(...)</span>. W orzecznictwie wskazuje się, że postanowienie umowy <span class="anon-block">(...)</span> bankowego, w którym przyjęto, że kredytodawca jest uprawniony do zmiany stawek oprocentowania, jest bezskuteczne, jeżeli w umowie nie określono jednocześnie konkretnych okoliczności, od jakich zmiana ta jest uzależniona. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym tę sprawę w podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w <span class="anon-block">(...)</span> w wyroku z dnia 8 stycznia 2019 r. (<span class="anon-block">(...)</span>), gdzie wskazano, że użyte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 76)">art. 69 i 76 prawa bankowego</a> sformułowanie, że umowa powinna określać warunki zmiany oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span>, nie musi oznaczać wprowadzenia do umowy równania matematycznego, które mogłoby zostać rozwiązane przez każdego konsumenta przy wykorzystaniu kalkulatora. Chodzi przede wszystkim o to, aby decyzja dotycząca zmiany oprocentowania mogła być poddana weryfikacji, chociażby przez osobę, która zawodowo trudni się ustalaniem ceny pieniądza. Jeśli możliwość takiej weryfikacji istnieje, to zapis umowy jest ważny. Wbrew twierdzeniom pozwanej, umowa łącząca strony wskazuje okoliczności, jakie muszą zaistnieć aby nastąpiła zmiana oprocentowania. Zasadny, w ocenie Sądu, jest również pogląd, że zgodne z zasadami słuszności jest ustalenie w umowie zmiennej stopy oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span>, <br/>a wskazane w umowie okoliczności, od których ma być uzależniona zmiana wysokości oprocentowania, powinny być skonkretyzowane w taki sposób, aby w przyszłości mogła być dokonana ocena, czy rzeczywiście one wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie usprawiedliwiona (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., III CZP 141/91, OSNC 1992 r., Nr 6, poz. 90). Kończąc, należy dodać, że w przypadku kredytów o zmiennym oprocentowaniu zasada oznaczoności świadczenia nie może być rozumiana dosłownie, jako wymóg przewidzenia globalnej sumy odsetek, którą powinien zapłacić kredytobiorca w związku z umową <span class="anon-block">(...)</span> o zmiennym oprocentowaniu. Takie dosłowne rozumienie zasady oznaczoności wypaczyłoby jej sens. Przyszłości nie da się przewidzieć. Można jednak ją prognozować. To prawda, że nawet odwołanie się do konkretnych, zobiektywizowanych czynników wpływających na zmianę oprocentowania, takich jak stopy procentowe <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">L.</span> czy też wskaźniki inflacji, nie pozwala na ustalenie w momencie zawierania umowy wysokości świadczenia, które ma być spełnione w przyszłości przez kredytobiorcę. Strona umowy powinna jednak wiedzieć, jakie konkretnie czynniki ukształtują wysokość zobowiązania w przyszłości. Parametryzacja tych czynników nie usunie niepewności, lecz przynajmniej umożliwi prognozowanie w oparciu o sprawdzalne kryteria. To rozwiązanie służy bezpieczeństwu obrotu cywilnoprawnego i pełni funkcję ochronną wobec kredytobiorcy. Jednocześnie jego zastosowanie nie obciąża nadmiernie banków. W zobowiązaniu powinny być oznaczone zarówno czynniki, które wpłyną <br/>w przyszłości na zmianę oprocentowania, jak i ich waga (zob. K. Kurosz, Nieważność umowy <span class="anon-block">(...)</span> na skutek wadliwego określenia warunków zmiany oprocentowania, <span class="anon-block">(...)</span>). W niniejszej sprawie kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy bazowej, którą jest rynkowa stopa referencyjna <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> i która nie podlega negocjacji stron oraz nie jest określana dowolnie przez powodowy bank, lecz powstaje w oparciu o rynek międzybankowy i zależna jest od czynników, takich jak na przykład inflacja czy wysokość stóp procentowych ustalanych przez <span class="anon-block">(...)</span>. <br/>W przedmiotowej umowie będącej źródłem zobowiązania pozwanej zostały określone: warunki, jakie muszą się ziścić, by doszło do zmiany oprocentowania, mechanizm aktualizacji stawki <span class="anon-block">(...)</span> i wyliczania w oparciu o nią nowego oprocentowania oraz kierunek i waga tych zmian. Tym samym dopuszczalne było określenie wysokości odsetek umownych poprzez odwołanie się do zmiennej stopy bazowej, której podstawę wyliczenia stanowi średnia wartość <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> w stosunku rocznym. <span class="anon-block">(...)</span> jest oficjalnym wskaźnikiem nadzorowanym przez wyspecjalizowane organy, z udziałem między innymi Komisji Nadzoru Finansowego. Proces wyznaczania WIBOR-u jest dokonywany przez niezależny, niepowiązany z bankiem podmiot (administratora <span class="anon-block"> – (...)</span>), który podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Jest to stopa procentowa, po jakiej banki udzielają pożyczek (składają depozyty) lub są gotowe udzielić innym bankom komercyjnym na różne okresy, np. miesiąc (<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>), trzy miesiące (<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>) czy 6 miesięcy (<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>). <span class="anon-block">(...)</span> jest oparty na realnej stawce transakcyjnej, a nie tylko jej szacowaniu. Nie wynika z materiału dowodowego, by powodowy bank mógł samodzielnie i jednostronnie manipulować stawką <span class="anon-block">(...)</span> dla zwiększenia oprocentowania, a tym samym dla zwiększenia kosztów <span class="anon-block">(...)</span> na swoją korzyść.</p> <p>Omówione wyżej postanowienia dotyczące wysokości oprocentowania <span class="anon-block">(...)</span> <br/>i warunki jego zmiany w ocenie Sądu zostały sformułowane jednoznacznie i w sposób zgodny z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawa bankowego</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 76)">art. 69, art. 76</a>) a umowa stron w swoim kształcie nie narusza wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 353)">art. 353</a> <sup> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> zasady swobody umów oraz innych przepisów prawa lub zasady współżycia społecznego. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że umowa była nieważna lub nieistniejąca.</p> <p>O kosztach procesu orzeczono zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, znosząc koszty procesu między stronami. Porównując sumę żądania głównego z uwzględnioną częścią żądania ewentualnego Sąd uznał, że strony ustąpiły sobie w podobnym zakresie (47 do 53 %).</p> <p>Wydatki sądowe (poniesione tymczasowo ze Skarbu Państwa) to suma wynagrodzeń biegłej sądowej 1522,33 zł i wynagrodzenia kuratora strony pozwanej 10 800 zł (Sąd przy uwzględnieniu znacznego w tej sprawie nakładu radcy prawnego ustanowionego kuratorem pozwanego zdecydował się przyznać mu wynagrodzenie odpowiadające pełnej stawkę minimalnej radcy prawnego, a nie tylko procentową jej część – na podstawie §1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej), a więc łącznie 12 322,33 zł. Suma ta powinna zostać pokryta przez powoda na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych do wysokości odpowiadającej stosunkowi przegranej powoda (53% x 12 322,33 zł = 6530,83 zł, pomniejszone <br/>o wysokość wpłaconej przez powoda zaliczki 4320 zł = 2210,83 zł).</p> <p>Mając na uwadze fakt, że miejsce pozwanego jest nieznane, a więc <br/>i efektywność ściągnięcia od niego brakujących wydatków sądowych jest bardzo niska, Sąd zdecydował się w punkcie VII wyroku odstąpić od obciążania pozwanego „jego” częścią tych wydatków.</p> <p>sędzia Rafał Kubicki</p> </div>