III FZ 433/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 564/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w T. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 19 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2012- 2016 postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 10 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 564/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 19 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2012-2016. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżąca nie usunęła w wyznaczonym przez ten Sąd terminie braków formalnych wniesionej skargi, tj. pomimo wezwania Sądu nie przedłożyła dokumentu (lub jego uwierzytelnionego odpisu) określającego umocowanie do reprezentowania Spółki (odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, dalej "KRS"). Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie: – art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 83 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w stopniu mającym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, pomimo wykonania przez Spółkę zarządzenia Sądu odnośnie uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego oraz wskazania nr KRS i przedłożenia pełnomocnictwa dla radcy prawnego; – art. 49 § 1 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez niewypełnienie przez Sąd dyspozycji zawartej w art. 49 p.p.s.a. poprzez niedostateczne skonkretyzowanie zakresu żądania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, co do przedłożenia stosownych dokumentów. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Przypomnieć należy, że za podstawę odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Równocześnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że Spółka została zobowiązana przez ten Sąd, prawidłowo doręczonym wezwaniem z 19 maja 2022 r., do złożenia do akt sprawy dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu z którego wynikać będzie umocowanie do jej reprezentowania oraz wskazania nr KRS, i zobowiązaniu temu nie uczyniła zadość. Skarżąca w zażaleniu kwestionuje zaś prawidłowość i precyzyjność żądania Sądu wyrażonego we wspominanym wezwaniu. Odnosząc się do tych twierdzeń Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Skarżąca jest osobą prawną, mającą formę organizacyjną spółki prawa handlowego (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Zgodnie zaś z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W świetle natomiast art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazanie umocowania w postępowaniu przed sądem należy do obowiązków osób wymienionych w art. 29 cytowanej ustawy i nie mogą one być zastępowane w realizacji tego obowiązku przez sąd (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2007/14 oraz z 28 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 823/15 r.; CBOSA). Dodatkowo zgodnie z art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona decyduje się uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pośrednictwem pełnomocnika, pełnomocnik ten jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Wykładnia systemowa przywołanych przepisów prowadzi ponadto do wniosku, że w sytuacji, gdy za pośrednictwem pełnomocnika w postępowaniu sądowym działa strona będąca podmiotem innym, niż osoba fizyczna (tj. osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej), wraz z dokumentem pełnomocnictwa należy wykazać umocowanie osób, które go udzieliły, do reprezentowania strony skarżącej. Trafnie przyjął w przedstawionych okolicznościach faktycznych Sąd pierwszej instancji, że nie został należycie wykazany fakt umocowania radcy prawnego do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wbrew twierdzeniom zażalenia nienależyte udokumentowanie stosunku pełnomocnictwa stanowi brak formalny pisma procesowego (tu: skargi) uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu, usuwalny w trybie i terminie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (w przypadku skargi przepisy Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przewidują rygor w postaci odrzucenia tego pisma procesowego). Ustawodawca zobligował w ten sposób sąd do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, bez względu na to, jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Odnosząc się zaś do zarzutu nieprecyzyjnego określenia przez Sąd pierwszej instancji w wezwaniu żądanej przez ten Sąd od Skarżącej czynności procesowej, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Spółki w tym zakresie. We wspomnianym piśmie procesowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wezwał Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez m.in. "(...) złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia". Zauważyć należy przy tym, że skargę w imieniu Spółki wniósł pełnomocnik profesjonalny (radca prawny) i to do niego zostało skierowane wezwanie do usunięcia powyższego braku formalnego. Wskazać trzeba na silnie ugruntowany i niekwestionowany obecnie pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 96/18; CBOSA). W postanowieniu z 12 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1091/17 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową. Pomimo zatem niewskazania przez Sąd pierwszej instancji expressis verbis w treści wezwania, że w odpowiedzi na nie należy przedstawić np. odpis z KRS Spółki, trudno przyjąć za racjonalne, że profesjonalny pełnomocnik, jakim jest radca prawny, nie wie, jakiego rodzaju dokumentem można wykazać umocowanie do reprezentowania osoby prawnej. Niezależnie jednak od tego w przypadku, gdy w ocenie pełnomocnika Spółki (której Sąd kasacyjny nie podziela) treść wezwania Sądu budziła wątpliwości, pełnomocnik ten, należycie dbając o interesy swojego mocodawcy, winien był podjąć działania zmierzające do ich wyjaśnienia (np. skontaktować się z Sądem), celem dołożenia wszelkich starań w terminowym uzupełnieniu braków skargi. Takich działań jednakże pełnomocnik Skarżącej nie podjął, a wezwanie Sądu zostało zrealizowane jedynie częściowo. W takiej sytuacji próba podważenia w zażaleniu prawidłowości tego wezwania nie mogła być skuteczna. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga wniesiona przez Spółkę dotknięta była wadą formalnoprawną, polegającą na niewystarczającym udokumentowaniu stosunku pełnomocnictwa, której Skarżąca w wyznaczonym przez Sąd pierwszej instancji terminie nie usunęła. Prawidłowo zatem Sąd ten odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.