III SA/Po 1842/14

SENTENCJA Dnia 16 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B G na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 oddala skargę UZASADNIENIE 11.05.2012 r. G wniósł o przyznanie mu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. 18.09.2012 r. B G wniosła o przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego w części wraz z umową dzierżawy z dnia 8.06.2012 r. i aneksem z 20.06.2012 r. Do wniosku załączono oświadczenie, że złożenie wniosku z uchybieniem terminu wynikało z choroby osoby przekazującej gospodarstwo, co wynikać ma z dokumentacji medycznej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]r. odmówił B G przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że termin 3 miesięcy , o którym mowa w art. 25 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2009. Nr 33), dalej zwanym rozporządzeniem, ma charakter materialnoprawny i jego upływ skutkuje koniecznością odmowy przyznania wnioskowanych płatności. Umowa przeniesienia gospodarstwa została zawarta w dniu 8.06.2012 r., zaś wniosek o przyznanie płatności w związku z przejęciem gospodarstwa złożono w dniu 18.09.2012 r. a to oznacza, że termin z par. 25 ust. 2 rozporządzenia nie został dochowany. W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła naruszenie par. 25 ust. 2 powyższego rozporządzenia poprzez przyjęcie uchybienia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku oraz naruszenie art. 7, 8, 9, 75 i 77 kpa. Zdaniem strony pracownicy organu I instancji nie poinformowali jej skutecznie o konieczności złożenia wniosku w 3 miesięcznym terminie. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...]r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Organ wskazał, że strona odwołująca nie złożyła wniosku w nieprzekraczalnym terminie 3 miesięcy od daty przekazania gospodarstwa tak więc wniosek o płatność nie mógł być uwzględniony. Organ odwoławczy podkreślił , że termin 3- miesięczny do złożenia przedmiotowego wniosku jest terminem materialno[prawnym. W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzuciła ona naruszenie – art. 21 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ) poprzez pominięcie okoliczności dotyczących uchybienia terminowi – art. 138 par. 1 pkt. 1 kpa poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji naruszającej art. 21 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – poprzez niepoinformowanie skarżącej o wymaganym 3 miesięcznym terminie do złożenia wniosku. Zdaniem strony pracownicy organu I instancji nie poinformowali jej skutecznie o konieczności złożenia wniosku w 3 miesięcznym terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawioną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z par. 25 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26.02.2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 w razie przeniesienia w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta, nowemu posiadaczowi tego gospodarstwa lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym beneficjenta, i są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy. Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta składa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta (par. 25 ust. 2). Do trybu przyznawania płatności rolnośrodowiskowej nowemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta przepisy § 23 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio (par. 25 ust. 3). Nie ulega wątpliwości, że wskazany powyżej termin 3 miesięczny ma charakter materialny, czyli nie ulega przywróceniu m. in. na skutek okoliczności podnoszonych przez skarżącą (choroba osoby przekazującej). Tak więc bez znaczenia są okoliczności, które miały wpływ na uchybienie terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku. Umowa przeniesienia gospodarstwa została zawarta w dniu 8.06.2012 r. Wniosek o przyznanie płatności w związku z przejęciem gospodarstwa złożono w dniu 18.09.2012 r., przez co termin z par. 25 ust. 2 rozporządzenia nie został dochowany. Powyższe okoliczności nie były przez skarżącą kwestionowane. Organy miały więc podstawy faktyczne i prawne do odmowy przyznania stronie płatności na 2012 rok. W ocenie Sądu bez znaczenia dla wyniku sprawy są podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności dotyczące rzekomego niepoinformowania jej przez pracownika organu I instancji o wymaganym powyższym 3 miesięcznym terminie. Zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3). Z przepisu art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika, że postępowanie przed organami ARiMR (od 2007 r.), w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym w niejaki sposób zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać (wyrok WSA w Warszawie z 20.08.2014, sygn. VIII SA/Wa 645/14, LEX nr 1508645). Wprawdzie nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych obowiązków organu wynikających z przepisów art. 7 i 9 k.p.a., to jednak nie mogą one być tak daleko posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego (wyrok WSA w Warszawie z 12.06.2012, sygn. V SA/Wa 589/12, LEX nr 1276852). Obowiązku, o którym stanowi art. 21 ust. 2 pkt. 3 ustawy z 2007 r. o wsparciu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich nie można interpretować w ten sposób, iż organ powinien podejmować "działanie w interesie wnioskodawcy" polegające na udzieleniu porad zmierzających bezpośrednio do ułatwienia wnioskodawcy uzyskania pomocy. Obowiązek ten nie oznacza, iż jednostka wykonująca zadanie z zakresu administracji publicznej powinna i może świadczyć usługi o charakterze doradczym. Organ jest obowiązany do bezstronnego działania, co oznacza, że nie może podejmować w indywidualnej sprawie działań ukierunkowanych wyraźnie na uzyskanie przez ubiegającego się o pomoc rozstrzygnięcia danej treści (pozytywnego czy negatywnego) – wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.04.2011, sygn. V SA/Wa 2699/10; LEX nr 996027. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że strona ubiegająca się o otrzymanie przedmiotowej płatności winna przede wszystkim we własnym zakresie znać precyzyjnie wszystkie warunki formalne do jej otrzymania, tak by jej wniosek mógł być załatwiony pozytywnie. W ocenie Sądu nie można przerzucać na organ obowiązku udzielania stronie wszystkich niezbędnych informacji w tym zakresie, gdyż jest to organ administracji publicznej zobowiązany do zachowania bezstronności i nie mogący spełniać roli specyficznego organu doradczego dla producentów przed składaniem wniosku o płatności. W cz. IX pkt. 3 wniosku strona oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności objętej wnioskiem. Zarzuty strony w powyższym zakresie były zatem niezasadne. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi nie mogły być uwzględnione i dlatego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.