I OZ 1649/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 599/12 odmawiające L. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażania stanowisk pracy dla bezrobotnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący L. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem dochodu wnioskodawcy i jego żony są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 4.000 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają dom o powierzchni 110 m2 oraz pawilon usługowy. Ze złożonego oświadczenia wynikało ponadto, że wnioskodawca oraz żona nie posiadają jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i jego żony, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – stosownych dokumentów i oświadczeń. Jednocześnie wnioskodawca został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało wnioskodawcy skutecznie doręczone w dniu 31 sierpnia 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez żonę skarżącego – akta sprawy – k. 575) i pozostało bez odpowiedzi. Wobec powyższego, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, od którego to postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 599/12, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący składał już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 września 2014 r. odmówił L. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 listopada 2014r., sygn. akt I OZ 978/14 oddalił zażalenie na to postanowienie. Sąd I instancji wskazał, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednak rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zauważył, że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne w jednym przypadku. Ten przypadek determinują okoliczności, które powstały później (to jest po prawomocnym oddaleniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy) i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. Sąd zaznaczył, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 listopada 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w świetle zgromadzonych w sprawie materiałów skarżący nie może być uznany za osobę znajdującą się w skrajnie ciężkich warunkach materialnych uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że skarżący chcąc skorzystać z prawa pomocy winien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Zestawiając powyższe stanowisko z okolicznościami faktycznymi związanymi z rozpatrywanym obecnie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawca w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił jakichkolwiek nowych okoliczności rzutujących na zmianę oceny jego sytuacji majątkowej. Wnioskodawca nie usunął istniejących wątpliwości, nie odpowiedział na zarządzenie referendarza. W ocenie Sądu – wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego żony i braku możliwości zweryfikowania danych podanych przez wnioskodawcę w formularzu PPF – nie jest możliwe określenie, że skarżący nie może ponieść kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie wyrażając swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Skarżący podał, że wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie po nielegalnie wydanym wyroku z dnia 23 kwietnia 2014 r. Skarżący podniósł nieprawidłowości w działalności Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Stosownie zaś do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wskazać w tym miejscu należy, że – jak wynika z akt – w sprawie objętej przedmiotem niniejszej skargi skarżący składał już kilkakrotnie wnioski o przyznanie prawa pomocy, które to wnioski były oddalane przez Sądy obu instancji. Ostatnim takim postanowieniem było postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 września 2014 r. odmawiające L. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 978/14 oddalił zażalenie na to postanowienie. Tym samym Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie z dnia 20 października 2015 r. obowiązany był mieć na uwadze treść postanowienia z dnia 6 listopada 2014 r., co wynika z art. 170 p.p.s.a. Sąd I instancji właściwie rozpoznał sprawę, traktując w zaistniałej sytuacji jako wiążące wskazówki poczynione w postanowieniu z dnia 6 listopada 2014 r. . Niniejszy wniosek jako złożony w trybie art. 165 p.p.s.a. Aby wniosek ten mógł zostać uwzględniony musiałyby być w nim wykazane nowe okoliczności faktyczne stanowiące podstawę do ponownego rozpoznania sprawy i przyznania prawa pomocy. Stosownie zaś do art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, podzielany w pełni przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie, w której zastosowano instytucję określoną w art. 255 powołanej ustawy, wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Brak odpowiedzi nie może zaś determinować oceny, że w przypadku wnioskodawcy istnieje obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. Okolicznością uniemożliwiającą przyjęcie takiej oceny jest m.in. uzyskiwanie przez wnioskodawcę i jego żonę stałych dochodów z tytułu świadczeń emerytalnych o podobnej wysokości. Ponadto w złożonym formularzu wnioskodawca wskazał, że posiada określony majątek (vide: rubryka nr 7.1 formularza PPF). Mając na uwadze, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek, natomiast wnioskodawca zaniechał przedstawienia żądanych wyjaśnień i przedłożenia stosownych dokumentów, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Zasadnie zatem w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji