I FZ 446/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 633/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 11 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 633/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie zalicza się do grona osób ubogich, z myślą o których stworzona została instytucja prawa pomocy. Dokonując takiej oceny WSA w Bydgoszczy miał na względzie, że zarówno skarżący jak i jego żona osiągają przychody z tytułu prowadzonych działalności gospodarczych na bardzo wysokim poziomie. Z przedłożonego "Zestawienia dochodów" strony wynikało bowiem, że w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2015 r. skarżący z tytułu prowadzonych działalności gospodarczych osiągnął przychód w łącznej kwocie 1.658.276,95 zł, natomiast G. S. z tego samego tytułu osiągnęła przychód w łącznej kwocie 736.174,81 zł. Małżonkowie zatem w pierwszym półroczu bieżącego roku osiągnęli łącznie przychód w kwocie 2.394.451,76 zł. Sąd zwrócił również uwagę, iż podatnik posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości: dom o pow. 190 m², mieszkanie o pow. 67 m², nieruchomość rolną o pow. 10 ha, kamienicę przy ul. C. [...] w G. oraz kamienicę przy ul. M. [...] w G. Z informacji zawartych na urzędowych formularzach PPF przedłożonych do akt spraw I SA/Bd 506-512/15 wynikało też, że skarżący jest właścicielem domu o pow. 480 m² w G., domu o pow. 120 m² w Z. oraz mieszkania o pow. 63 m². Zażaleniem A. S. zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na uznaniu, że skarżący dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na uiszczenie opłaty od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę [art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a.")]. Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie w swoim orzecznictwie podkreśla, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu stronom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). NSA wskazuje przy tym, że prawo dostępu do sądu nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z wymienionymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały (vide: postanowienia NSA: z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OZ 559/07, z 17 marca 2009 r., sygn. akt II OZ 243/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 801/09 i inne publ.: w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że strona nie wykazała zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie można bowiem skarżącego przy wskazanym wyżej poziomie przychodów z działalności gospodarczej i posiadanych nieruchomościach uznać za osobę ubogą. Również autor zażalenia podnosząc błąd w ustaleniach faktycznych nie wyjaśnił w żaden sposób na czym w ocenie skarżącego miałby polegać popełniony przez Sąd pierwszej instancji błąd. Żalący nie przedstawił żadnego toku rozumowania mającego potwierdzić jego tezę, że niewłaściwe było uznanie przez Sąd, że koszty sądowe w sprawie może ponieść osoba fizyczna, o znacznych przychodach z działalności gospodarczej i będąca właścicielem szeregu nieruchomości. Przedstawione w formularzu PPF dane świadczą o dobrej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Argumentów pozwalających na podważenie takich wniosków nie zawierał ani wniosek skarżącego, ani zażalenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.