I OW 88/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatu C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem C. a Powiatem W. w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego W. G. umieszczonego w spokrewnionej rodzinie zastępczej postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Powiatowi C. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od wniosku. UZASADNIENIE Wnioskiem z 14 maja 2021 r. Powiat C. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tą jednostką a Powiatem W. w zakresie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego W. G. umieszczonego w spokrewnionej rodzinie zastępczej. W odpowiedzi na powyższy wniosek Powiat W. wniósł o jego odrzucenie wskazując, że oba powiaty pozostające w sporze mają wspólny organ wyższego stopnia – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., a więc sprawa ta nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Na wypadek nieuwzględnienia ww. wniosku Powiat W. wniósł o wskazanie Powiatu C. jako właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Powiatem C. a Powiatem W. jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z powiatów nie uznaje się za właściwy do ponoszenia wydatków na utrzymanie małoletniego W. G. w spokrewnionej rodzinie zastępczej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że – co do zasady – finansowanie pobytu dzieci w pieczy zastępczej należy do obowiązków powiatów. Zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.), powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały (art. 191 ust. 2). Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (art. 191 ust. 3). Stosownie natomiast do treści art. 191 ust. 16 ustawy, w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Kognicję Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach rozstrzygnięć sporów o właściwość należy rozpatrywać w powiązaniu z regulacją zamieszczoną w art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. Stanowi on, że spory o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. Zgodnie z art. 17 pkt 1 K.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej (w niniejszej sprawie takich szczególnych przepisów brak). Z powyższego wynika, że w odniesieniu do jednostek samorządu terytorialnego, położonych na terenie właściwości tego samego Samorządowego Kolegium Odwoławczego – to właśnie Kolegium jest władne rozstrzygnąć spór. Kognicja Naczelnego Sądu Administracyjnego w tych sprawach ma miejsce tylko wówczas, gdy spór toczą organy samorządu terytorialnego położone na terenie właściwości różnych samorządowych kolegiów odwoławczych. W niniejszej sprawie jednostki samorządu terytorialnego, które pozostają w sporze, posiadają wspólny dla nich organ wyższego stopnia, którym w świetle art. 17 pkt 1 K.p.a. w zw. z § 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r., Nr 198, poz. 1925), jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. i to właśnie ten organ, a nie sąd administracyjny, jest właściwy do rozpoznania sporu o właściwość pomiędzy ww. Powiatami. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.