I OW 63/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Gdyni o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gdyni a Prezydentem Miasta Elbląga w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków P. Ż. w sprawie przyznania zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Gdyni jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z 12 maja 2022 r. Prezydent Miasta Gdyni wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Elbląga w przedmiocie rozpoznania wniosków P. Ż. w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz ubezpieczenia zdrowotnego i wskazanie Prezydenta Miasta Elbląga jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Gdyni wskazał, że w dniu 14 kwietnia 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni wpłynęło pismo z Elbląskiego Centrum Usług Społecznych w Elblągu, przekazujące, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., zgodnie z właściwością, wnioski P. Ż.: z 10 stycznia 2022 r. o pomoc finansową i ubezpieczenie zdrowotne oraz z 24 lutego 2022 r. o zasiłek stały, wraz z dokumentacją. Z przeprowadzonego w dniu 7 lutego 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że P. Ż. jest osobą bezdomną, nieosiągającą żadnego dochodu. Ostatnim miejscem jego zameldowania do 6 czerwca 2017 r. była Gdynia, ul. [...]. Posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z [...] października 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane do [...] października 2023 r. Po opuszczeniu Zakładu Karnego w K. nie ma się gdzie podziać, nie utrzymuje żadnego kontaktu z rodziną. W dniach 7 – 8 lutego 2022 r. przebywał w schronisku dla bezdomnych w Elblągu, skąd został skreślony z dniem 10 lutego 2022 r. z powodu agresywnego zachowania. W ocenie organu wnioskującego, dokonane w sprawie ustalenia nie pozwalają na uznanie P. Ż. za osobę bezdomną, bowiem samo jego oświadczenie w tym względzie jest niewystarczające. W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta Elbląga wskazał, że P. Ż. nie przebywa na terenie miasta Elbląga. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że jest on osobą bezdomną. Z tych przyczyn, podstawą do ustalenia organu właściwego miejscowo do załatwienia sprawy jest art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm., dalej: "ustawa"), zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W przedmiotowej sprawie gminą tą jest Miasto Gdynia, zatem organem właściwym jest Prezydent Miasta Gdyni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. W niniejszej sprawie powstał negatywny spór o właściwość, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwy do rozpoznania wniosku o zasiłek stały i ubezpieczenie zdrowotne. Przyczyną natomiast sporu o właściwość są odmienne ustalenia organów w kwestii uznania, czy P. Ż. jest osobą bezdomną. Kompetencję organu do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej określa art. 101 ustawy i ustala się ją w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy (ust. 1), chyba że jest to osoba bezdomna, to wówczas jest to ostatnie miejsce jej zameldowania (ust. 2). Osobą bezdomną, zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy, jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 172), do której odsyła powołany wyżej art. 6 pkt 8 ustawy, pod pojęciem "lokal" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ww. ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Z przeprowadzonego w dniu 7 lutego 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że P. Ż. nie posiada żadnego dochodu, jest osobą bezdomną, niezdolną do zatrudnienia, z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Obecnie nie jest nigdzie zameldowany, a ostatnim miejscem jego zameldowania była Gdynia, ul. [...]. Po opuszczeniu Zakładu Karnego w K., dwie doby spędził w hotelu i wydał na to wszystkie swoje oszczędności, w chwili obecnej nie ma się gdzie zatrzymać. W dołączonym do kwestionariusza wywiadu środowiskowego oświadczeniu poinformował, że jest osobą bezdomną, po wyjściu z więzienia chwilę przebywał na terenie miasta Elbląga, ale nie jest w stanie określić dokładnego miejsca zamieszkania. W świetle przedstawionych okoliczności, P. Ż. należy uznać za osobę bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 ustawy, bowiem jest on osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z tych względów, właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy, tj. według ostatniego miejsca zameldowania P. Ż. Skoro miejscem tym była Gdynia, to organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosków o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego i ubezpieczenia zdrowotnego jest Prezydent Miasta Gdyni. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.