II OSK 1775/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 553/08 oddalającego skargę w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako: WSA) wyrokiem z dnia 5 czerwca 2008 r., sygnatura akt VI SA/Wa 553/08 oddalił skargę w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że Komendant Główny Policji (dalej jako: KGP) decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], którą organ ten, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., nr 52, poz. 525 ze zm. - dalej jako: ubia) oraz art. 104 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) cofnął W. G. pozwolenie na broń myśliwską, bowiem w świetle powołanego wyżej przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy przewiduje, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Stosownie natomiast do art. 20 ustawy, cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenia do posiadania broni (...) następuje w drodze decyzji administracyjnej. Powyższa decyzja wynikała z faktu, iż w dniu 28 lutego 2006 r. do organu I instancji wpłynęło prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Zamościu z dnia [...] marca 2003 r., sygnatura akt [...], warunkowo umarzające na okres 2 lat próby postępowanie karne prowadzone wobec W. G. o czyn z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., nr 88, poz. 553 ze zm. - dalej jako: kk). Ponadto organ ustalił, że W. G., oskarżony o to, iż w dniu [...] stycznia 2005 r. w J. prowadził po drodze publicznej samochód osobowy znajdując się w stanie nietrzeźwości 1,65 promila w wydychanym powietrzu, wyrokiem tego samego Sądu z dnia 22 grudnia 2005 r., sygnatura akt VII K 244/05 (prawomocnym z dniem 28 marca 2006 r.) został uznany winnym popełnienia czynu z art. 178 § 1 kk i skazany na karę grzywny w wysokości 1000 stawek dziennych po 10 zł oraz orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. W trakcie postępowania administracyjnego do organu wpłynęło pismo z Prokuratury Okręgowej w Bielsku-Białej z dnia 29 czerwca 2007 r., nr V Ds. 22/06/s wraz z załączoną kopią aktu oskarżenia. Z powyższego pisma oraz dołączonego aktu oskarżenia wynikało, iż W. G. w dniu 14 grudnia 2006 r. został postawiony w stan oskarżenia o popełnienie czynu z art. 286 § 1 kk w związku art. 294 § 1 kk i w związku z art. 270 § 1 kk przy zastosowaniu art. 11 § 2 kk i art. 12 kk. W. G. postawiono zarzut, iż w okresie od dnia 29 kwietnia 2003 r. do dnia 13 czerwca 2003 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą z góry powziętym zamiarem i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim wprowadzeniu w błąd osób dokonujących z ramienia cukrowni "Werbkowice" sprzedaży cukru na rzecz firmy PPHU "PROZBYT" z siedzibą w Gliwicach, co do zamiaru i możliwości wyeksportowania cukru, zakupił w Cukrowni "[...]" 762 tony cukru po preferencyjnej cenie eksportowej wynoszącej 922,65 zł za tonę, rozliczając następnie różnicę do ceny ustalonej dla sprzedaży cukru z przeznaczeniem na rynek krajowy, w wysokości 1810 zł za tonę, podrobionymi świadectwami jakości handlowej i dokumentacji celnej SAD, czym spowodował szkodę w mieniu Cukrowni "[...]" w wysokości 736608,90 zł. W ocenie organu zebrany materiał dowodowy pozwalał na zakwalifikowanie strony do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia ma charakter obligatoryjny, co znaczy że organa Policji zostały ustawowo zobligowane do cofnięcia pozwolenia na broń w przypadku, gdy przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń jest prowadzone postępowanie karne. W. G. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący, powołując się na treść wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosił, iż błędna jest argumentacja organu I instancji, że prowadzenie postępowania karnego przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń lub prawomocne skazanie takiej osoby musi oznaczać automatycznie ziszczenia się przesłanki art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia, albowiem cofnięcie pozwolenia na broń winno być wydawane po wszechstronnym i starannym zbadaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania o których mowa w art. 15 ust. 1 ubia. W ocenie skarżącego uznaniowa decyzja organu I instancji, pozbawiająca mocy dowodowej pozytywne opinie o jego osobie, została wydana z naruszeniem art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 kpa. Organ odwoławczy, Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, iż ocena sprawy dokonana przez organ I instancji nie jest dowolna i ma potwierdzenie w materiale dowodowym, ponieważ przeciwko stronie organ ścigania sporządził akt oskarżenia m. in. o przestępstwo przeciwko mieniu i jest to dokument wiążący w postępowaniu administracyjnym w zakresie ustalenia prawnych i faktycznych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń. Organ podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zatarcie skazania lub usunięcie informacji o warunkowym umorzeniu postępowania, pozwala wprawdzie uznać daną osobę za niekaraną, jednakże przy ocenie osobowości posiadacza broni ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź niekarania, ale dotychczasowe życie i sposób postępowania tej osoby. Organ odwoławczy podkreślił, iż od posiadaczy broni (bez względu na rodzaj broni) oczekuje się szczególnego przestrzegania porządku prawnego, ze względu na ścisły związek prawa do broni ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie jest więc kwestią obojętną dla interesu społecznego, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń dopuszcza się przestępstw oraz stoi pod zarzutem kolejnego naruszenia porządku prawnego, ponieważ nie daje ona rękojmi bezpiecznego posiadania i używania broni. W związku z powyższym organ uznał, iż skarżącego należy zaliczyć do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 i 6 ubia, a na tą ocenę nie mogą mieć wpływu pozytywne opinie z koła łowieckiego oraz miejsca zamieszkania, które nie eliminują ww. faktów, z którymi ustawodawca związał uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. W. G. zaskarżył powyższą decyzję do WSA, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych w zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie, iż należy on do kręgu osób, wobec których zachodzi uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia; 2) nieprawdziwe zarzucenie skarżącemu popełnienia wielu przestępstw, podczas gdy przedmiotem postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w Rybniku jest jeden czyn; 3) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a także 4) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady nakazującej uwzględnienie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujące pominięciem przy wydaniu zaskarżonej decyzji udokumentowanej i nie budzącej zastrzeżeń postawy skarżącego jako posiadacza broni myśliwskiej i wieloletniego myśliwego oraz braku okoliczności, które w sposób realny i uzasadniony przemawiałyby za stanowiskiem, że postawa ta może ulec zmianie. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Oddalając powyższą skargę WSA wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał organowi administracji podstawę do dokonania oceny stanu faktycznego jako wyczerpującego przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. Zdaniem Sądu I instancji, powyższe uregulowanie ma charakter jednoznaczny. Prowadzenie wobec posiadacza broni postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu jest jednym z zachowań, wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, z którym ustawodawca łączy istnienie uzasadnionej obawy użycia przez niego broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Co do tych osób organ nie musi przeprowadzać oceny czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w ustawie. Zatem wobec podejrzanych o przestępstwa przeciwko mieniu organ musi jedynie ustalić fakt skazania lub prowadzenia postępowania o przestępstwa wymienione w przepisie, a oceny, że obawa istnieje, dokonał już sam ustawodawca. WSA wskazał dalej, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, skierowanie przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń aktu oskarżenia o popełnienie choćby jednego z przestępstw wymienionych w art. 15 ubia, nakazuje uznać taką osobę za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej jako: NSA/ z dnia 30 sierpnia 2007 r., sygnatura akt II OSK 1166/06, niepublikowany). Sąd dodał także, iż w rozpatrywanej sprawie organy Policji związane są faktem wniesienia przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia. W zakresie powyższego czynu nie miały zatem potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego, gdyż w uzasadnieniu aktu oskarżenia szczegółowo opisano okoliczności popełnienia przestępstw. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, iż zaskarżona decyzja oraz jej uzasadnienie jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym oraz zawarto w niej szereg dowolnych interpretacji przepisów prawnych stanowiących podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską, WSA wskazał, iż poczynione przez organ zarówno I jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Na koniec WSA podkreślił, że nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca wniosła do NSA skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości zarzuciła mu 1) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a to art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia poprzez przyjęcie, iż fakt toczącego się postępowania karnego o czyn przeciwko mieniu stanowi obligatoryjną przesłankę do cofnięcia pozwolenia na broń palną, podczas gdy przesłankę tę stanowi wyłącznie uzasadniona obawa, że posiadacz broni może użyć jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, przy czym przepisy te nie dają podstaw do uznania, aby fakt takiego postępowania obawę tę przesądzał w sposób automatyczny i abstrakcyjny, a w szczególności oderwany od dotychczasowej postawy posiadacza broni; 2) przyjęcie, iż fakt postawienia w stan oskarżenia o przestępstwo przeciwko mieniu równoznaczny jest z istnieniem po stronie posiadacza broni myśliwskiej uzasadnionej obawy niezgodnego z prawem jej użycia, podczas gdy przepis ten nie daje podstaw do przyjęcia takiego stanowiska, albowiem zgodnie z jego brzmieniem nie nakazuje on cofnięcia pozwolenia na broń palną jedynie na tej podstawie, iż przeciwko posiadaczowi broni toczy się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu; 3) przyjęcie, iż usunięte z rejestru karnego orzeczenie sądu karnego o warunkowym umorzeniu postępowania karnego może stanowić podstawę faktyczną decyzji administracyjnej, a w konsekwencji, iż może stanowić jedną z podstaw do przyjęcia uzasadnionej obawy użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, podczas gdy prowadzi to do obejścia przepisów wyraźnie nakazujących skazanie zatarte uważać za niebyłe; a także 4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ II instancji w toku postępowania art. 80 kpa, co nastąpiło przez naruszenie zasady nakazującej uwzględnianie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a to pozytywnych opinii o skarżącym świadczących, iż nie istnieje względem niego realna obawa użycia broni myśliwskiej w sposób zagrażający porządkowi publicznemu. Wskazując na powyższe podstawy, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego zgodnie z normami przepisanymi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz KGP zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pismem z dnia 3 czerwca 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie następującego zagadnienia prawnego: Czy sam fakt skazania orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni czy też niezbędne jest dodatkowo wskazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego? Wniosek ten został zarejestrowany pod sygnaturą II OPS 4/09. Mimo ograniczenia we wskazanym wniosku zagadnienia prawnego do faktu skazania za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, z jego uzasadnienia wynika, że Rzecznik Praw Obywatelskich rozciąga to zagadnienie także na fakt toczenia się postępowania karnego o popełnienie takiego przestępstwa. Dobitnie zostało to sformułowane w części końcowej uzasadnienia wniosku, gdzie, przedstawiając swoje stanowisko, co do wykładni powołanego przepisu ubia, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza, że "należy przyjąć, iż w każdym przypadku skazania prawomocnym orzeczeniem sądu osoby posiadającej pozwolenie na broń za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu (wszczęcia przeciwko takiej osobie postępowania karnego o wymienione przestępstwo), po stronie organu Policji aktualizuje się obowiązek cofnięcia posiadaczowi tego pozwolenia". Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich rozważając argumenty przemawiające za przeciwnym poglądem brał pod uwagę możliwość naruszenia zasady proporcjonalności, dochodząc jednakże ostatecznie do wniosku, że stawiane posiadaczowi pozwolenia na broń wymagania, aby nie był skazany za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu nie wydaje się nadmierne. Idąc tym tropem rozumowania można powiedzieć, że gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu Rzecznika Praw Obywatelskich, co do proponowanej wykładni powołanych przez niego przepisów ubia, to tym bardziej nie można by podzielić takiej wykładni w przypadku faktu toczenia się postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Skoro bowiem nieproporcjonalne byłoby cofanie pozwolenia na broń w razie skazania za określone przestępstwa, to tym bardziej nieproporcjonalne byłoby cofanie pozwolenia na broń w razie "zaledwie" wszczęcia postępowania karnego o popełnienie tych przestępstw. Zatem odpowiedź na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich, mimo że wniosek nie dotyczy bezpośrednio tej części art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, która ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, może mieć znaczenie także dla wykładni przepisów w zakresie stosowanym w tej sprawie. Z kolei z uwagi na pośrednie związanie uchwałami abstrakcyjnymi Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkich składów sądów administracyjnych, wynikające z art. 269 § 1 ppsa, wskazane znaczenie ewentualnej uchwały, będącej odpowiedzią na pytanie Rzecznika Praw Obywatelskich, dla wykładni przepisów stosowanych w rozpoznawanej sprawie wykracza poza niewiążący prawnie wpływ, wynikający na przykład z autorytetu Naczelnego Sądu Administracyjnego, stając się prawnie wiążącym nakazem określonego postępowania, mianowicie obowiązkiem ponownego przedstawienia zagadnienia prawnego w razie niepodzielenia stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje zależność rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie od uchwały stanowiącej odpowiedź na wskazany wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. W tej sytuacji zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 ppsa. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.