VI SA/Wa 764/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę UZASADNIENIE VI SA/Wa 764/20 Uzasadnienie Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2019 r.. znak [...], oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2019 r., o odmowie wpisu A. G. na listę adwokatów prowadzoną przez Izbę Adwokacką w W.. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) w związku z art. 68 ust 6a oraz art. 65 pkt 4 w zw. z art. 66 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513 ze zm.) Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 10 lipca 2019 r. A. G. (dalej "skarżący") zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wpisanie go na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Do wniosku dołączył m.in. informację z Krajowego Rejestru Karnego z [....] lipca 2019 r. o niefigurowaniu w kartotece karnej, oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych i korzystaniu z pełni praw publicznych, decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. 2 dnia [...] stycznia 2007 r. o powołaniu na stanowisko asesora komorniczego, zarządzenia Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w G. o wyznaczeniu zastępcą komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. w dniach: [...] czerwca 2008 r., [...] marca 2010 r. oraz [...] marca 2011 r., oraz decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2019 r. o powołaniu na stanowisko komornika przy Sądzie Rejonowym G.w G.. Rozpoznając ten wniosek Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z dnia [....] września 2019 r., pkt 10 poz. 2, na podstawie art. 65 oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze odmówiła skarżącemu wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. wskazując, że skarżący nie spełnia kryteriów zawartych w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. Skarżący odwołał się od powyższej uchwały w terminie, zarzucając jej błędną interpretację przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uchwałą z dnia [...] października 2019 r, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2019 r. wskazując, że z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze wynika, że wszystkie osoby wymienione w tym przepisie muszą zajmować stanowisko przez okres co najmniej 3 lat, a więc dotyczy to również wykonywania zawodu komornika. Prezydium podniosło, że gdyby ustawodawca uznał samo wykonywanie zawodu komornika, bez względu na okres czasu, za upoważniające do wpisu na listę adwokatów bez wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego, to komornik zostałby wymieniony w pkt 3 wskazanego wyżej artykułu na równi z sędzią, prokuratorem, radcą prawnym i notariuszem. Skarżący odwołał się od powyższej uchwały do Ministra Sprawiedliwości, zrzucając jej błędną interpretację art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października 2019 r. oraz poprzedzającej jej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2019 r. i przekazanie sprawy ORA w W. w celu ponownego rozpatrzenia i wpisania go na listę adwokatów. Rozpoznając odwołanie Minister Sprawiedliwości ustalił, że skarżący ubiegał się o wpis na listę adwokatów na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy — Prawo o adwokaturze, wykonując zawód asesora komorniczego. Minister Sprawiedliwości w dniu [...] lutego 2017 r. decyzją nr [...] sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę adwokatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2017 r. sygn. VI SA/Wa 895/17 oddalił jego skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 12 października 2018 r. oddalił jego skargę kasacyjną w sprawie sygn. akt II GSK 878/18. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu swojej decyzji przywołał treść art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, zawierającego przesłanki wpisu na listę adwokatów. Wyjątki od tej zasady, wyłącznie w zakresie pkt 4, zostały ściśle określone w art. 66 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Odwołujący powołuje się na przesłanki wpisu, przewidziane w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, który wprowadza odstępstwo od obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego m.in. wobec osób, które przez okres co najmniej 3 lat wykonywały zawód komornika. Na tę okoliczność skarżący przedłożył dokumenty, potwierdzające spełnienie wskazanych wymagań oraz fakt, że nadal wykonuje zawód komornika sądowego. Minister Sprawiedliwości uzna spełnienie przez skarżącego wymagań formalnych w zakresie: korzystania z pełni praw publicznych i posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych, wykształcenia prawniczego, ale stwierdził brak spełnienia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, czyli nie wykonywania zawodu komornika przez wymagany ustawowo okres 3 lat. Skarżący został powołany na stanowisko komornika sądowego [...] maja 2019 r., a więc do dnia złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów zawód ten wykonywał przez 1 miesiąc i 12 dni. Tym samym uznał, że skoro nie spełnia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy — Prawo o adwokaturze, to organy samorządu adwokackiego zasadnie odmówiły wpisu na listę adwokatów Izby [...]. Skarżący, w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze zarzucił naruszenie: 1. art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez błędną wykładnie prowadzącą do uznania przez organy, że okres zajmowania przez 3 lata stanowiska Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa lub radcy dotyczy także zawartego po funktorze,.albo" wykonywania zawodu komornika. 2. art. 66 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez ich błędną wykładnie prowadzącą do pominięcia przez organy możliwości porównania wykonywanych przez skarżącego obowiązków w okresie 12 lat gdy zajmował stanowisko asesora komorniczego zanim został powołany na stanowisko komornika co spowodowało pominiecie wykładni celowościowo-systemowej z której wynika, że wykonywanie konkretnych zadań i obowiązków stanowi o wykonywanym zawodzie a nie nazwa tego stanowiska, 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwych decyzji Prezydium Rady Adwokackiej w W. oraz Okręgowej Rady Adwokackiej w W.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej w mocy na jej podstawie uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października 2019 r., Nr [...] wraz z utrzymaną przez nią w mocy uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2019 r., zasądzenia od Ministra Sprawiedliwości oraz Naczelnej Rady Adwokackiej na jego rzecz kosztów postępowania skargowego. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a."), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] jak i poprzedzające ją decyzje organów samorządu adwokackiego nie naruszają prawa. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3, jak i art. 138 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Ponadto, w ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się także naruszenia norm prawa materialnego, tj. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Wbrew zarzutom skarżącego, Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję, w sposób prawidłowy zastosował regulację prawną wyrażoną w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze przyjmując zasadnie, że skarżący w momencie złożenia wniosku o wpisanie na listę adwokatów, przez okres 3 lat nie wykonywał zawodu komornika – czyli nie spełniał przesłanki art. art. 66 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Przyjmując powyższe stanowisko, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej. Wskazać należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto: 1) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata; 2) korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych; 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 4) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 i 2. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o.a. wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które przez okres co najmniej 3 lat zajmowały stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa lub radcy albo wykonywały zawód komornika. Zgodnie z przepisami ww. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, powoływanym przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej miejscowo izby komorniczej. Z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze wynika expressis verbis, że przesłankę wpisu na listę adwokatów stanowi wykonywanie zawodu komornika przez okres 3 lat. W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem, że przytoczona regulacja nie pozostawia marginesu uznania administracyjnego, albowiem powyższa przesłanka wpisu jest ściśle określona i nie może podlegać interpretacji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 1 - 3 Prawo o adwokaturze, bowiem ukończył studia wyższe prawnicze na Uniwersytecie [....] i uzyskał tytuł magistra prawa, następnie ukończył aplikację komorniczą i w 2006 r. przystąpił do egzaminu komorniczego uzyskując wynik pozytywny. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. 2 dnia [...] stycznia 2007 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Następnie decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2019 r. został powołany na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w G.. Skarżący nie spełnia jednak przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, tj. nie wykonywał zawodu komornika przez okres 3 lat. Z analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącego w związku z ubieganiem się o wpis na listę adwokatów wynika, że został powołany na stanowisko komornika sądowego 28 maja 2019 r., a więc do dnia złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów zawód ten wykonywał przez 1 miesiąc i 12 dni. Należy zgodzić się z organem, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw do uznania, by skarżący legitymował się w dacie złożenia wniosku odpowiednim tytułem zawodowym, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze wykonywanym przez wymagany, minimalny czas 3 lat. Nie zachodzi również, w odniesieniu do zwrotu "wykonywania zawodu komornika", konieczność zastosowania innej wykładni, niż wykładnia literalna. Zgodnie z ogólnymi zasadami stosowania wykładni, wszystkie przepisy prawa powinny być interpretowane literalnie, chyba że są ważne racje, aby nadać im interpretację rozszerzającą albo zwężającą, a jednocześnie zakazywać stosowania wykładni rozszerzającej przepisów lex specialis. Tym samym, gdy w systemie prawnym wiążąco ustalono znaczenie określonych zwrotów prawnych, a definicja zawodu komornika została określona przez przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, to należy używać ich właśnie w tym znaczeniu. Dyrektywa ta związana jest z tzw. definicją legalną - występującą w tekstach prawnych, wprowadzoną przez prawodawcę w celu ustalenie wiążącego rozumienia poszczególnych terminów. Ustawodawca w ustawie - Prawo o adwokaturze wprowadził takie rozwiązania w zakresie dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata bez aplikacji i egzaminu adwokackiego, które obok gwarancji odpowiednio długiej i intensywnej praktyki zawodowej, przewidują również konieczność uzyskania odpowiedniego tytułu zawodowego, gwarantując ochronę interesu publicznego i przyszłych klientów adwokata. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że wykonywał zawód komornika przez wymagany ustawowo okres 3 lat. Do momentu złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów minęły bowiem niespełna dwa miesiące od momentu powołania go na komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w G.. Poza sporem jest, że wcześniej skarżący był asesorem komorniczym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej sprawie skarżącego II GSK 878/18, w wyroku z 12 października 2018r. : "Skoro w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1999 ze zm.) mowa jest o "wykonywaniu zawodu komornika", to posłużenie się przez ustawodawcę właśnie tego rodzaju konwencją językową, akcentuje znaczenie wykonywania wskazanego w tym przepisie zawodu, nie zaś legitymowania się wyłącznie praktyką właściwą temu zawodowi. Pozostaje to w funkcjonalnym i logicznym związku z celem wymienionego przepisu, który reguluje możliwość przejścia z prawniczego zawodu komornika sądowego do zawodu adwokata i przejście to racjonalizuje. Wykonywanie przez asesora komorniczego w ograniczonym przedmiotowo zakresie konkretnych czynności egzekucyjnych, o których stanowi art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1309 ze zm.) w czasie urzędowania komornika sądowego i na jego zlecenie, nie oznacza jeszcze istnienia równoważności wiążących się z tym obowiązków z obowiązkami komornika sądowego, który zatrudniając asesora komorniczego może udzielić mu upoważnienia do działania w jego imieniu, lecz nie musi, co ma to i tę konsekwencję – że niezależnie od ograniczeń przedmiotowych – nie pozostaje również bez wpływu na zdobywane w ten sposób doświadczenia i praktykę. Z faktu zastępowania komornika przez asesora komorniczego (art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1309 ze zm.) nie wynika, że uzyskuje on (wstępuje w) ogół praw i obowiązków kreujących zespół cech właściwych statusowi, w tym statusowi zawodowemu, komornika sądowego." Oznacza to, że uprzednie wykonywanie zawodu asesora komorniczego nie jest równe zajmowaniu stanowiska i wykonywaniu zawodu komornika przez okres 3 lat. Tym samym skarżący nie spełnia przesłanki wpisu na listę adwokatów bez ukończenia aplikacji adwokackiej i zdania egzaminu adwokackiego, określonej w art. 66 ust. 1 pkt. 2 p.o.a. Zgodnie z art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, wniosek o dokonanie wpisu kandydata na listę adwokatów może być uwzględniony jedynie w sytuacji wykazania przez wnioskodawcę spełnienia wszystkich niezbędnych przesłanek, uprawniających do wpisu, przewidzianych przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze. Zdaniem Sądu oznacza to, że poczynione przez Ministra Sprawiedliwości ustalenia wynikają z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów cyt. ustawy nie budzi zastrzeżeń co do zgodności z prawem. W konsekwencji Sąd stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.p.a. albowiem prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy - zasadnie przyjął, iż zachodzi podstawa do uznania, że skarżący nie spełnia wszystkich przesłanek koniecznych do skutecznego ubiegania się o wpis na listę adwokatów. Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości a także organy korporacyjne samorządu adwokackiego wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny. Zajęte w sprawie stanowisko uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.