I SA/Wa 2293/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. J., kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; UZASADNIENIE J. J. pismem z dnia [...] września 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] złotych. Akta wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi dnia [...] lutego 2020 r. Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. wezwał organ do wykonania powołanego wyroku. Wobec bezskuteczności tego wezwania wniósł wskazaną na wstępie skargę, wnosząc w niej o: ukaranie Prezydenta grzywną za niewykonanie prawomocnego wyroku w wysokości co najmniej 10.000 złotych; przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pomimo upływu blisko 71 lat postępowanie administracyjne nie zostało zakończone. Podniósł również, że pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. wezwał organ do wydania decyzji w sprawie i wykonania prawomocnego wyroku, jednak wezwanie to pozostało bezskuteczne, a jedyną podjętą czynnością po wydaniu wyroku stwierdzającego zaistnienie bezczynności po stronie organu było wezwanie pismem z [...] czerwca 2020 r. skarżącego do usunięcia rozbieżności w imieniu dawnej współwłaścicielki nieruchomości, M. J., co w jego ocenie miało charakter czynności pozornej i zbędnej z punktu widzenia prowadzonego postępowania. Miało ono sprawiać wrażenie, iż organ podejmuje czynności w sprawie, podczas gdy faktycznie w dalszym ciągu pozostawał bezczynny i nie wykonywał prawomocnego wyroku Sądu. W jego ocenie zatem dopiero uwzględnienie żądania zawartego w pkt 2) skargi, tj. żądania przyznania od organu sumy pieniężnej spełni funkcję prewencyjno-represyjną, stanowiąc realną dla organu dolegliwość finansową, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną, będącą dla skarżącego swoistym zadośćuczynieniem za wszelkie dolegliwości i niedogodności związane z opieszałością organu w rozpoznaniu jego sprawy. Podkreślił przy tym, że taki sposób postrzegania środka, o którym mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. znajduje oparcie w ugruntowanym już orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie podjęto szereg czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia, w tym, w szczególności wystąpiono z wnioskiem o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi hipotecznej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], zwrócono się do Biura Geodezji i Katastru o wskazanie działek ewidencyjnych wchodzących obecnie w skład dawnej nieruchomości hipotecznej, wystąpiono także do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji czy dawnym właścicielom w/w nieruchomości [...] lub ich następcom prawnym zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych zawartych pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a państwami trzecimi. Ponadto zwrócono się do Wydziału Architektury i Budownictwa właściwego dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] o udzielenie informacji, czy na terenie obejmującym powyższą nieruchomość istnieje obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego i podanie zawartych w nim danych albo o wydanie opinii urbanistycznej, czy w przyszłym planie zagospodarowania przestrzennego przewidziany jest sposób korzystania z ww. gruntu, który kolidowałby z oddaniem tego gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz następców prawnych dawnego właściciela, a w szczególności czy nieruchomość przeznaczona jest na cele publiczne. Obecnie trwa analiza dokumentacji nadesłanej do akt przedmiotowego postępowania. Wskazał ponadto, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Podnosił nadto argument, że akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co także znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, bowiem nie jest możliwym prowadzenie tych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze, zaś o kolejności rozpatrywania spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Została ona wniesiona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/19, w pkt 1, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 orzeczenia). W pkt 3 przyznał od Prezydenta na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] złotych. Bezsporne jest, że akta sprawy, wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] lutego 2020 r.. Tym samym termin w jakim sprawa winna być załatwiona upłynął [...] maja 2020 r. W tym czasie jednak, ani do dnia wyrokowania, sprawy ustanowienia w trybie art. 7 dekretu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...], Prezydent [...] nie załatwił. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie mu z tego tytułu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu, wynoszącego na dzień orzekania 6 miesięcy (a na dzień złożenia skargi 4 miesiące), Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia przede wszystkim okres opóźnienia w wykonaniu wyroku Sądu oraz to, iż organ podejmował działania zmierzające do zakończenia postępowania. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący na skutek niewykonania powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a co za tym idzie nierozpoznania przez organ złożonego wniosku w terminie nim zakreślonym, doznał uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie mu wnioskowanej sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie obecnie nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 wyroku. O kosztach procesu zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).