I OSK 1441/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [..] "[..]" Sp. z o.o. w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 144/11 w sprawie ze skargi [..] Sp. z o.o. w Białymstoku na czynność Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie dokonania wpisu określającego rodzaj i przeznaczenie pojazdu w dowodzie rejestracyjnym oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Przedsiębiorstwo [..] Spółka z o.o. wystąpiła do Prezydenta Białegostoku o rejestrację pojazdu MAN [..]. Organ wydał dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu o serii i numerze [..], a także tablice rejestracyjne nr [..]. W dowodzie rejestracyjnym rodzaj pojazdu został określony jako "samochód ciężarowy" o przeznaczeniu "przewóz kontenerów". Następnie Spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o zmianę wpisu określającego rodzaj pojazdu na "samochód specjalny" z przeznaczeniem "inny", zgodnie z klasyfikacją obowiązującą na dzień pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu, tj. na 21 lipca 1999 r. W odpowiedzi organ stwierdził, że określenie rodzaju i przeznaczenia pojazdu zawarte w dowodzie rejestracyjnym jest prawidłowe. Następnie ww. Spółka złożyła skargę do WSA w Białymstoku i wniosła o zmianę we wskazanym dowodzie rejestracyjnym wpisu: "samochód ciężarowy" przeznaczenie "przewóz kontenerów", na wpis: "samochód specjalny" przeznaczenie "inny", zgodnie z klasyfikacją obowiązującą na dzień pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu, tj. na dzień 21 lipca 1999 r. Alternatywnie Spółka wniosła o uchylenie czynności organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej czynności Spółka postawiła zarzuty: naruszenie § 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawach szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 137, poz. 968 ze zm.), poprzez nieuprawnioną zmianę przeznaczenia pojazdu określoną przy pierwszej rejestracji z samochodu specjalnego na samochód ciężarowy; naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji wyrażającego zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej poprzez zawężającą wykładnię § 15 ww. rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Białegostoku podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 2 czerwca 2011 r. - II SA/Bk 144/11 oddalił skargę. Zdaniem Sądu powstały w tej sprawie spór sprowadza się do tego, czy dokonując czynności rejestracji pojazdu, w związku ze zmianą jego właściciela, organ rejestrujący powinien określić rodzaj i przeznaczenie tego pojazdu zgodnie z klasyfikacją obowiązującą na dzień pierwszej danego pojazdu rejestracji, czy też według klasyfikacji obowiązującej w dniu dokonywania aktualnej rejestracji. Wg Sądu określenie rodzajów, podrodzajów i przeznaczeń pojazdów znajduje się w klasyfikacji stanowiącej załącznik nr 4 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. Jak wynika z jego § 7 ust. 2 owa klasyfikacja jest dokumentem źródłowym do ustalenia rodzaju i przeznaczenia pojazdu w przypadku, gdy nie jest to możliwe na podstawie przedstawionych do rejestracji pojazdu dokumentów lub gdy zastosowano w nich inną klasyfikację lub inne nazewnictwo. W klasyfikacji tej prawodawca wyróżnił jako rodzaj pojazdu "samochód ciężarowy" wyszczególniając między innymi podrodzaj "pojemnik" (kod 0604). Taki charakter ma samochód, o rejestrację którego zwróciła się skarżąca Spółka. Wynika to bezsprzecznie z przeprowadzonych 23 lutego 2010 r. badań diagnostycznych tego samochodu, w których ustalono jego przeznaczenie, rodzaj i dane techniczne. Faktem jest, że przedmiotowy pojazd był poprzednio zarejestrowany jako "samochód specjalny" o przeznaczeniu "inny", a to zgodnie z obowiązującą na dzień jego pierwszej rejestracji (21 lipca 1999 r.) klasyfikacją opisaną w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Komunikacji z 19 grudnia 1983 r. (Dz. T. i Z.K. nr 23, poz. 159). Jednak klasyfikacja ta już nie obowiązuje i dokonując nowej rejestracji tego pojazdu, w związku ze zmianą jego właściciela, organ nie mógł tej klasyfikacji uwzględniać. Nie zmienia tego przepis § 15 ww. rozporządzenia z 27 września 2003 r. który stanowi, że wpisy w dowodach rejestracyjnych dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują swoją ważność. Prawidłowe rozumienie § 15 prowadzi do wniosku, że aktualność zachowują tylko wpisy zawarte w danym dowodzie rejestracyjnym. Zatem konieczność zmiany dowodu rejestracyjnego może powodować zmianę wpisu, jeśli zmianie uległy przepisy bądź parametry pojazdu. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, bowiem dokonane w niej zgłoszenie rejestracyjne jest zmianą właściciela pojazdu, a jednocześnie wpisy zawarte w ostatnim dowodzie rejestracyjnym nie mają odzwierciedlenia w przepisach obowiązującego obecnie rozporządzenie Ministra infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach. WSA w Białymstoku wskazał, że podobne stanowisko, co do rozumienia § 15 zajął WSA w Gdańsku w wyroku z 3 grudnia 2009 r., o sygn. akt III SA/Gd 60/09, który stwierdził, że "zmiana dotycząca klasyfikacji poszczególnych pojazdów nie może skutkować zmianą wpisów w istniejących, ważnych dowodach rejestracyjnych. Chroni on zatem skutecznie prawa nabyte właścicieli pojazdów, którzy zarejestrowali je pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów. Konstrukcja ochrony praw nabytych nie znajduje natomiast zastosowania w odniesieniu do sytuacji prawnej osób, które nabyły pojazdy i zwróciły się o ich rejestrację już w nowym stanie prawnym (po wejściu w życie rozporządzenia z 2003 r.)." Pogląd ten zaprezentowany został także w wyroku NSA z 13 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 93/07. Nie ma więc racji Spółka twierdząc, że doszło do naruszenia § 15 rozporządzenia z 27 września 2003 r. poprzez nieuprawnioną zmianę przeznaczenia pojazdu określoną przy pierwszej rejestracji z samochodu specjalnego na samochód ciężarowy. Wbrew zarzutom skargi organ administracji nie naruszył też art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez zawężającą wykładnię § 15 ww. rozporządzenia. Sąd nie stwierdził także, aby zaskarżona czynność naruszała inne przepisy prawa. Składając skargę kasacyjną Spółka ASTWA wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: naruszenie § 15 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do utrzymania niepoprawnego wpisu określającego rodzaj pojazdu "samochód ciężarowy" przeznaczenie "przewóz kontenerów", podczas, gdy prawidłowy wpis winien określać rodzaj pojazdu jako: "samochód specjalny" przeznaczenie: "inny", ustalony zgodnie z klasyfikacją obowiązującą na dzień pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu, tj. na dzień 21.07.1999 r.; naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji wyrażającego zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej poprzez zawężającą wykładnię § 15 rozporządzenia oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, mimo iż doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 7 Kpa, art. 11 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, przesłanki nieważności postępowania wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 174 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z przepisem art. 184 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Sytuacja taka ma miejsce właśnie w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Białymstoku przez Przedsiębiorstwo [..] Spółka z o.o. w Białymstoku była czynność Prezydenta Miasta Białegostoku polegająca na dokonaniu wpisu określającego rodzaj i przeznaczenie pojazdu marki MAN [..] w dowodzie rejestracyjnym o serii i numerze [..]. Materialnoprawne przepisy określające zasady i warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu na drogach publicznych zawarte są w ustawie z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. Nr 108 z 2005 r., poz. 908 z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 137 z 2007 r., poz. 968 z późń. zm.) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 76 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 72 ust. 1 przywoływanej ustawy określa dokumenty na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu, zaś § 7 powołanego rozporządzenia w § 1 ustala klasyfikację pojazdów, stanowiącą załącznik nr 4 do rozporządzenia, a w § 2 stanowi, iż ta klasyfikacja jest dokumentem źródłowym do ustalenia rodzaju i przeznaczenia pojazdu w przypadku, gdy nie jest to możliwe na podstawie przedstawionych do rejestracji dokumentów lub gdy zastosowano w nich inną klasyfikację lub inne nazewnictwo. Z przedłożonego w niniejszej sprawie pierwotnego dokumentu rejestracyjnego wynikało, iż ostatnio w rubryce rodzaj pojazdu wpisano samochód specjalny, a w rubryce przeznaczenie wpisano "inny". Natomiast obowiązującą w chwili obecnej rejestracji klasyfikacja pojazdów zawierająca określenia rodzajów, podrodzajów i przeznaczeń pojazdów, stanowiąca załącznik nr 4 do ww. rozporządzenia nie pokrywała się z klasyfikacją, na podstawie której dokonano uprzednio wpisu w dowodzie rejestracyjnym. Regulacje zawarte w załącznikach do rozporządzenia z 2003 r. stanowią bowiem, że w ramach określenia ,,samochód ciężarowy" wyszczególniono m.in. podrodzaj "pojemnik", do którego należy zakwalifikować pojazd należący do skarżącego (przewóz kontenerów). Nie ma więc prawnej możliwości, aby przedmiotowy pojazd zakwalifikować jako "specjalny" z przeznaczeniem "inny", zwłaszcza w kontekście przeprowadzonych w dniu 23 lutego 2010 r. badań diagnostycznych samochodu, gdzie ustala się przeznaczenie, rodzaj i dane techniczne. W poprzednich klasyfikacjach (tzw. stara klasyfikacja opisana w załączniku nr 4 do Ministra Komunikacji z dnia 19.12.1983 r. - Dz.T. i Z.K. nr 23, poz. 159) pojazdy przeznaczone do przewozu kontenerów były klasyfikowane jako samochody ciężarowe specjalizowane, które na skutek zmiany przepisów uznane zostały za samochody ciężarowe ze specjalnym przeznaczeniem. Analiza załącznika nr 4 prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, iż w świetle § 7 ust. 2 omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w decyzji o rejestrację pojazdu skarżącego należało zastosować klasyfikację pojazdu określoną w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Jako nietrafny ocenić należy zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, to jest § 15, ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach. Przepis ten stanowi, że wpisy w dowodach rejestracyjnych zachowują swoją ważność. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten oznacza jednak, wbrew temu co przyjmuje skarżący wyłącznie, że zmiana dotycząca klasyfikacji poszczególnych pojazdów nie może skutkować zmianą wpisów w istniejących, ważnych dowodach rejestracyjnych. Chroni on zatem skutecznie prawa nabyte właścicieli pojazdów, którzy zarejestrowali je pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów prawa. Konstrukcja ochrony praw nabytych nie znajduje natomiast zastosowania w odniesieniu do sytuacji prawnej osób, które nabyły pojazdy i zwróciły się o ich rejestrację już w nowym stanie prawnym, tj. już po wejściu w życie rozporządzenia z 27 września 2003 r. To bowiem ten właśnie nowy stan prawny kształtuje od początku sferę ich uprawnień w zakresie stosunków prawnych nawiązanych w okresie jego obowiązywania. Jeśli zatem rozporządzenie z 2003 r. obowiązywało wówczas, gdy strona skarżąca nabyła samochód, jak i złożyła wniosek o jego zarejestrowanie, to wynikający z niego system klasyfikacji pojazdów powinien znaleźć zastosowanie także i w postępowaniu rejestracyjnym dotyczącym tego samochodu. Powyższy pogląd prawny znajduje oparcie w stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 93/07 wydanym w bardzo podobnych okolicznościach faktycznych, czy w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3.12.2009 r. - II SA/Gd 460/09. Nie można natomiast zgodzić się z odmiennym stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wyrażonym w wyroku z dnia 17 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Bk 688/08, na który powołuje się strona skarżąca, bowiem w rozstrzygnięciu tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt szeroko potraktowano zasadę ochrony praw nabytych, której treść wyjaśniono wielokrotnie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Zasada ta chroni niewątpliwie dotychczasowych właścicieli pojazdów zarejestrowanych pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów i korzystających z przywilejów właściwych dla pojazdów specjalnych nadal - bez ograniczeń czasowych - pomimo tego, że obecna klasyfikacja wyłączyła pojazdy asenizacyjnej z tej i kategorii. Prawną realizację omawianej zasady stanowi zatem przepis § 15 rozporządzenia. Jednakże zasada ta nie chroni tych właścicieli pojazdów, których prawo do pojazdu powstało dopiero pod rządami aktualnie obowiązującego rozrządzenia, skoro żaden stosunek prawny dotyczący pojazdu, który podlegał rejestracji nie istniał z udziałem tych właścicieli w czasie obowiązujących poprzednio przepisów. W świetle powyższego zupełnie chybionym są dalsze zarzuty skargi kasacyjnej dot. naruszenie wskazanych w niej kolejnych przepisów, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej interpretacji przepisów wskazanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu i zebrany materiał dowodowy z pełnym poszanowaniem przepisów Kpa pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.